Adhyāya 8

वैशंपायन उवाच । ततः केशान्समुत्क्षिप्य वेल्लिताग्राननिन्दितान् । जुगूह दक्षिणे पार्श्वे मृदूनसितलोचना ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ keśān samutkṣipya vellitāgrān aninditān । jugūha dakṣiṇe pārśve mr̥dūn asitalocanā ॥

वासश्च परिधायैकं कृष्णं सुमलिनं महत् । कृत्वा वेषं च सैरन्ध्र्याः कृष्णा व्यचरदार्तवत् ॥

vāsaś ca paridhāyaikaṁ kr̥ṣṇaṁ sumalinaṁ mahat । kr̥tvā veṣaṁ ca sairandhryāḥ kr̥ṣṇā vyacarad ārtavat ॥

तां नराः परिधावन्तीं स्त्रियश्च समुपाद्रवन् । अपृच्छंश्चैव तां दृष्ट्वा का त्वं किं च चिकीर्षसि ॥

tāṁ narāḥ paridhāvantīṁ striyaś ca samupādravan । apr̥cchaṁś caiva tāṁ dr̥ṣṭvā kā tvaṁ kiṁ ca cikīrṣasi ॥

सा तानुवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहमुपागता । कर्म चेच्छामि वै कर्तुं तस्य यो मां पुपुक्षति ॥

sā tān uvāca rājendra sairandhry aham upāgatā । karma cecchāmi vai kartuṁ tasya yo māṁ pupukṣati ॥

तस्या रूपेण वेषेण श्लक्ष्णया च तथा गिरा । नाश्रद्दधत तां दासीमन्नहेतोरुपस्थिताम् ॥

tasyā rūpeṇa veṣeṇa ślakṣṇayā ca tathā girā । nāśraddadhata tāṁ dāsīm annahetor upasthitām ॥

विराटस्य तु कैकेयी भार्या परमसंमता । अवलोकयन्ती ददृशे प्रासादाद्द्रुपदात्मजाम् ॥

virāṭasya tu kaikeyī bhāryā paramasaṁmatā । avalokayantī dadr̥śe prāsādād drupadātmajām ॥

सा समीक्ष्य तथारूपामनाथामेकवाससम् । समाहूयाब्रवीद्भद्रे का त्वं किं च चिकीर्षसि ॥

sā samīkṣya tathārūpām anāthām ekavāsasam । samāhūyābravīd bhadre kā tvaṁ kiṁ ca cikīrṣasi ॥

सा तामुवाच राजेन्द्र सैरन्ध्र्यहमुपागता । कर्म चेच्छाम्यहं कर्तुं तस्य यो मां पुपुक्षति ॥

sā tām uvāca rājendra sairandhry aham upāgatā । karma cecchāmy ahaṁ kartuṁ tasya yo māṁ pupukṣati ॥

सुदेष्णोवाच । नैवंरूपा भवन्त्येवं यथा वदसि भामिनि । प्रेषयन्ति च वै दासीर्दासांश्चैवंविधान्बहून् ॥

sudeṣṇovāca । naivaṁrūpā bhavanty evaṁ yathā vadasi bhāmini । preṣayanti ca vai dāsīr dāsāṁś caivaṁvidhān bahūn ॥

गूढगुल्फा संहतोरुस्त्रिगम्भीरा षडुन्नता । रक्ता पञ्चसु रक्तेषु हंसगद्गदभाषिणी ॥

gūḍhagulphā saṁhatorus trigambhīrā ṣaḍunnatā । raktā pañcasu rakteṣu haṁsagadgadabhāṣiṇī ॥

सुकेशी सुस्तनी श्यामा पीनश्रोणिपयोधरा । तेन तेनैव संपन्ना काश्मीरीव तुरंगमा ॥

sukeśī sustanī śyāmā pīnaśroṇipayodharā । tena tenaiva saṁpannā kāśmīrīva turaṁgamā ॥

स्वरालपक्ष्मनयना बिम्बोष्ठी तनुमध्यमा । कम्बुग्रीवा गूढसिरा पूर्णचन्द्रनिभानना ॥

svarālapakṣmanayanā bimboṣṭhī tanumadhyamā । kambugrīvā gūḍhasirā pūrṇacandranibhānanā ॥

का त्वं ब्रूहि यथा भद्रे नासि दासी कथंचन । यक्षी वा यदि वा देवी गन्धर्वी यदि वाप्सराः ॥

kā tvaṁ brūhi yathā bhadre nāsi dāsī kathaṁ cana । yakṣī vā yadi vā devī gandharvī yadi vāpsarāḥ ॥

अलम्बुसा मिश्रकेशी पुण्डरीकाथ मालिनी । इन्द्राणी वारुणी वा त्वं त्वष्टुर्धातुः प्रजापतेः । देव्यो देवेषु विख्यातास्तासां त्वं कतमा शुभे ॥

alambusā miśrakeśī puṇḍarīkātha mālinī । indrāṇī vāruṇī vā tvaṁ tvaṣṭur dhātuḥ prajāpateḥ । devyo deveṣu vikhyātās tāsāṁ tvaṁ katamā śubhe ॥

द्रौपद्युवाच । नास्मि देवी न गन्धर्वी नासुरी न च राक्षसी । सैरन्ध्री तु भुजिष्यास्मि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥

draupady uvāca । nāsmi devī na gandharvī nāsurī na ca rākṣasī । sairandhrī tu bhujiṣyāsmi satyam etad bravīmi te ॥

केशाञ्जानाम्यहं कर्तुं पिंषे साधु विलेपनम् । ग्रथयिष्ये विचित्राश्च स्रजः परमशोभनाः ॥

keśāñ jānāmy ahaṁ kartuṁ piṁṣe sādhu vilepanam । grathayiṣye vicitrāś ca srajaḥ paramaśobhanāḥ ॥

आराधयं सत्यभामां कृष्णस्य महिषीं प्रियाम् । कृष्णां च भार्यां पाण्डूनां कुरूणामेकसुन्दरीम् ॥

ārādhayaṁ satyabhāmāṁ kr̥ṣṇasya mahiṣīṁ priyām । kr̥ṣṇāṁ ca bhāryāṁ pāṇḍūnāṁ kurūṇām ekasundarīm ॥

तत्र तत्र चराम्येवं लभमाना सुशोभनम् । वासांसि यावच्च लभे तावत्तावद्रमे तथा ॥

tatra tatra carāmy evaṁ labhamānā suśobhanam । vāsāṁsi yāvac ca labhe tāvat tāvad rame tathā ॥

मालिनीत्येव मे नाम स्वयं देवी चकार सा । साहमभ्यागता देवि सुदेष्णे त्वन्निवेशनम् ॥

mālinīty eva me nāma svayaṁ devī cakāra sā । sāham abhyāgatā devi sudeṣṇe tvanniveśanam ॥

सुदेष्णोवाच । मूर्ध्नि त्वां वासयेयं वै संशयो मे न विद्यते । नो चेदिह तु राजा त्वां गच्छेत्सर्वेण चेतसा ॥

sudeṣṇovāca । mūrdhni tvāṁ vāsayeyaṁ vai saṁśayo me na vidyate । no ced iha tu rājā tvāṁ gacchet sarveṇa cetasā ॥

स्त्रियो राजकुले पश्य याश्चेमा मम वेश्मनि । प्रसक्तास्त्वां निरीक्षन्ते पुमांसं कं न मोहयेः ॥

striyo rājakule paśya yāś cemā mama veśmani । prasaktās tvāṁ nirīkṣante pumāṁsaṁ kaṁ na mohayeḥ ॥

वृक्षांश्चावस्थितान्पश्य य इमे मम वेश्मनि । तेऽपि त्वां संनमन्तीव पुमांसं कं न मोहयेः ॥

vr̥kṣāṁś cāvasthitān paśya ya ime mama veśmani । te ’pi tvāṁ saṁnamantīva pumāṁsaṁ kaṁ na mohayeḥ ॥

राजा विराटः सुश्रोणि दृष्ट्वा वपुरमानुषम् । विहाय मां वरारोहे त्वां गच्छेत्सर्वचेतसा ॥

rājā virāṭaḥ suśroṇi dr̥ṣṭvā vapur amānuṣam । vihāya māṁ varārohe tvāṁ gacchet sarvacetasā ॥

यं हि त्वमनवद्याङ्गि नरमायतलोचने । प्रसक्तमभिवीक्षेथाः स कामवशगो भवेत् ॥

yaṁ hi tvam anavadyāṅgi naram āyatalocane । prasaktam abhivīkṣethāḥ sa kāmavaśago bhavet ॥

यश्च त्वां सततं पश्येत्पुरुषश्चारुहासिनि । एवं सर्वानवद्याङ्गि स चानङ्गवशो भवेत् ॥

yaś ca tvāṁ satataṁ paśyet puruṣaś cāruhāsini । evaṁ sarvānavadyāṅgi sa cānaṅgavaśo bhavet ॥

यथा कर्कटकी गर्भमाधत्ते मृत्युमात्मनः । तथाविधमहं मन्ये वासं तव शुचिस्मिते ॥

yathā karkaṭakī garbham ādhatte mr̥tyum ātmanaḥ । tathāvidham ahaṁ manye vāsaṁ tava śucismite ॥

द्रौपद्युवाच । नास्मि लभ्या विराटेन न चान्येन कथंचन । गन्धर्वाः पतयो मह्यं युवानः पञ्च भामिनि ॥

draupady uvāca । nāsmi labhyā virāṭena na cānyena kathaṁ cana । gandharvāḥ patayo mahyaṁ yuvānaḥ pañca bhāmini ॥

पुत्रा गन्धर्वराजस्य महासत्त्वस्य कस्यचित् । रक्षन्ति ते च मां नित्यं दुःखाचारा तथा न्वहम् ॥

putrā gandharvarājasya mahāsattvasya kasya cit । rakṣanti te ca māṁ nityaṁ duḥkhācārā tathā nv aham ॥

यो मे न दद्यादुच्छिष्टं न च पादौ प्रधावयेत् । प्रीयेयुस्तेन वासेन गन्धर्वाः पतयो मम ॥

yo me na dadyād ucchiṣṭaṁ na ca pādau pradhāvayet । prīyeyus tena vāsena gandharvāḥ patayo mama ॥

यो हि मां पुरुषो गृध्येद्यथान्याः प्राकृतस्त्रियः । तामेव स ततो रात्रिं प्रविशेदपरां तनुम् ॥

yo hi māṁ puruṣo gr̥dhyed yathānyāḥ prākr̥tastriyaḥ । tām eva sa tato rātriṁ praviśed aparāṁ tanum ॥

न चाप्यहं चालयितुं शक्या केनचिदङ्गने । दुःखशीला हि गन्धर्वास्ते च मे बलवत्तराः ॥

na cāpy ahaṁ cālayituṁ śakyā kena cid aṅgane । duḥkhaśīlā hi gandharvās te ca me balavattarāḥ ॥

सुदेष्णोवाच । एवं त्वां वासयिष्यामि यथा त्वं नन्दिनीच्छसि । न च पादौ न चोच्छिष्टं स्प्रक्ष्यसि त्वं कथंचन ॥

sudeṣṇovāca । evaṁ tvāṁ vāsayiṣyāmi yathā tvaṁ nandinīcchasi । na ca pādau na cocchiṣṭaṁ sprakṣyasi tvaṁ kathaṁ cana ॥

वैशंपायन उवाच । एवं कृष्णा विराटस्य भार्यया परिसान्त्विता । न चैनां वेद तत्रान्यस्तत्त्वेन जनमेजय ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evaṁ kr̥ṣṇā virāṭasya bhāryayā parisāntvitā । na caināṁ veda tatrānyas tattvena janamejaya ॥