कर्ण उवाच । सर्वानायुष्मतो भीतान्संत्रस्तानिव लक्षये । अयुद्धमनसश्चैव सर्वांश्चैवानवस्थितान् ॥
karṇa uvāca । sarvān āyuṣmato bhītān saṁtrastān iva lakṣaye । ayuddhamanasaś caiva sarvāṁś caivānavasthitān ॥
Who speaks here कर्ण karṇa
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §47–49 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
कर्ण उवाच । सर्वानायुष्मतो भीतान्संत्रस्तानिव लक्षये । अयुद्धमनसश्चैव सर्वांश्चैवानवस्थितान् ॥
karṇa uvāca । sarvān āyuṣmato bhītān saṁtrastān iva lakṣaye । ayuddhamanasaś caiva sarvāṁś caivānavasthitān ॥
यद्येष राजा मत्स्यानां यदि बीभत्सुरागतः । अहमावारयिष्यामि वेलेव मकरालयम् ॥
yady eṣa rājā matsyānāṁ yadi bībhatsur āgataḥ । aham āvārayiṣyāmi veleva makarālayam ॥
मम चापप्रमुक्तानां शराणां नतपर्वणाम् । नावृत्तिर्गच्छतामस्ति सर्पाणामिव सर्पताम् ॥
mama cāpapramuktānāṁ śarāṇāṁ nataparvaṇām । nāvr̥ttir gacchatām asti sarpāṇām iva sarpatām ॥
रुक्मपुङ्खाः सुतीक्ष्णाग्रा मुक्ता हस्तवता मया । छादयन्तु शराः पार्थं शलभा इव पादपम् ॥
rukmapuṅkhāḥ sutīkṣṇāgrā muktā hastavatā mayā । chādayantu śarāḥ pārthaṁ śalabhā iva pādapam ॥
शराणां पुङ्खसक्तानां मौर्व्याभिहतया दृढम् । श्रूयतां तलयोः शब्दो भेर्योराहतयोरिव ॥
śarāṇāṁ puṅkhasaktānāṁ maurvyābhihatayā dr̥ḍham । śrūyatāṁ talayoḥ śabdo bheryor āhatayor iva ॥
समाहितो हि बीभत्सुर्वर्षाण्यष्टौ च पञ्च च । जातस्नेहश्च युद्धस्य मयि संप्रहरिष्यति ॥
samāhito hi bībhatsur varṣāṇy aṣṭau ca pañca ca । jātasnehaś ca yuddhasya mayi saṁprahariṣyati ॥
पात्रीभूतश्च कौन्तेयो ब्राह्मणो गुणवानिव । शरौघान्प्रतिगृह्णातु मया मुक्तान्सहस्रशः ॥
pātrībhūtaś ca kaunteyo brāhmaṇo guṇavān iva । śaraughān pratigr̥hṇātu mayā muktān sahasraśaḥ ॥
एष चैव महेष्वासस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । अहं चापि कुरुश्रेष्ठा अर्जुनान्नावरः क्वचित् ॥
eṣa caiva maheṣvāsas triṣu lokeṣu viśrutaḥ । ahaṁ cāpi kuruśreṣṭhā arjunān nāvaraḥ kva cit ॥
इतश्चेतश्च निर्मुक्तैः काञ्चनैर्गार्ध्रवाजितैः । दृश्यतामद्य वै व्योम खद्योतैरिव संवृतम् ॥
itaś cetaś ca nirmuktaiḥ kāñcanair gārdhravājitaiḥ । dr̥śyatām adya vai vyoma khadyotair iva saṁvr̥tam ॥
अद्याहमृणमक्षय्यं पुरा वाचा प्रतिश्रुतम् । धार्तराष्ट्रस्य दास्यामि निहत्य समरेऽर्जुनम् ॥
adyāham r̥ṇam akṣayyaṁ purā vācā pratiśrutam । dhārtarāṣṭrasya dāsyāmi nihatya samare ’rjunam ॥
अन्तरा छिद्यमानानां पुङ्खानां व्यतिशीर्यताम् । शलभानामिवाकाशे प्रचारः संप्रदृश्यताम् ॥
antarā chidyamānānāṁ puṅkhānāṁ vyatiśīryatām । śalabhānām ivākāśe pracāraḥ saṁpradr̥śyatām ॥
इन्द्राशनिसमस्पर्शं महेन्द्रसमतेजसम् । अर्दयिष्याम्यहं पार्थमुल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥
indrāśanisamasparśaṁ mahendrasamatejasam । ardayiṣyāmy ahaṁ pārtham ulkābhir iva kuñjaram ॥
तमग्निमिव दुर्धर्षमसिशक्तिशरेन्धनम् । पाण्डवाग्निमहं दीप्तं प्रदहन्तमिवाहितान् ॥
tam agnim iva durdharṣam asiśaktiśarendhanam । pāṇḍavāgnim ahaṁ dīptaṁ pradahantam ivāhitān ॥
अश्ववेगपुरोवातो रथौघस्तनयित्नुमान् । शरधारो महामेघः शमयिष्यामि पाण्डवम् ॥
aśvavegapurovāto rathaughastanayitnumān । śaradhāro mahāmeghaḥ śamayiṣyāmi pāṇḍavam ॥
मत्कार्मुकविनिर्मुक्ताः पार्थमाशीविषोपमाः । शराः समभिसर्पन्तु वल्मीकमिव पन्नगाः ॥
matkārmukavinirmuktāḥ pārtham āśīviṣopamāḥ । śarāḥ samabhisarpantu valmīkam iva pannagāḥ ॥
जामदग्न्यान्मया ह्यस्त्रं यत्प्राप्तमृषिसत्तमात् । तदुपाश्रित्य वीर्यं च युध्येयमपि वासवम् ॥
jāmadagnyān mayā hy astraṁ yat prāptam r̥ṣisattamāt । tad upāśritya vīryaṁ ca yudhyeyam api vāsavam ॥
ध्वजाग्रे वानरस्तिष्ठन्भल्लेन निहतो मया । अद्यैव पततां भूमौ विनदन्भैरवान्रवान् ॥
dhvajāgre vānaras tiṣṭhan bhallena nihato mayā । adyaiva patatāṁ bhūmau vinadan bhairavān ravān ॥
शत्रोर्मयाभिपन्नानां भूतानां ध्वजवासिनाम् । दिशः प्रतिष्ठमानानामस्तु शब्दो दिवं गतः ॥
śatror mayābhipannānāṁ bhūtānāṁ dhvajavāsinām । diśaḥ pratiṣṭhamānānām astu śabdo divaṁ gataḥ ॥
अद्य दुर्योधनस्याहं शल्यं हृदि चिरस्थितम् । समूलमुद्धरिष्यामि बीभत्सुं पातयन्रथात् ॥
adya duryodhanasyāhaṁ śalyaṁ hr̥di cirasthitam । samūlam uddhariṣyāmi bībhatsuṁ pātayan rathāt ॥
हताश्वं विरथं पार्थं पौरुषे पर्यवस्थितम् । निःश्वसन्तं यथा नागमद्य पश्यन्तु कौरवाः ॥
hatāśvaṁ virathaṁ pārthaṁ pauruṣe paryavasthitam । niḥśvasantaṁ yathā nāgam adya paśyantu kauravāḥ ॥
कामं गच्छन्तु कुरवो धनमादाय केवलम् । रथेषु वापि तिष्ठन्तो युद्धं पश्यन्तु मामकम् ॥
kāmaṁ gacchantu kuravo dhanam ādāya kevalam । ratheṣu vāpi tiṣṭhanto yuddhaṁ paśyantu māmakam ॥