Adhyāya 3

युधिष्ठिर उवाच । किं त्वं नकुल कुर्वाणस्तत्र तात चरिष्यसि । सुकुमारश्च शूरश्च दर्शनीयः सुखोचितः ॥

yudhiṣṭhira uvāca । kiṁ tvaṁ nakula kurvāṇas tatra tāta cariṣyasi । sukumāraś ca śūraś ca darśanīyaḥ sukhocitaḥ ॥

नकुल उवाच । अश्वबन्धो भविष्यामि विराटनृपतेरहम् । ग्रन्थिको नाम नाम्नाहं कर्मैतत्सुप्रियं मम ॥

nakula uvāca । aśvabandho bhaviṣyāmi virāṭanr̥pater aham । granthiko nāma nāmnāhaṁ karmaitat supriyaṁ mama ॥

कुशलोऽस्म्यश्वशिक्षायां तथैवाश्वचिकित्सिते । प्रियाश्च सततं मेऽश्वाः कुरुराज यथा तव ॥

kuśalo ’smy aśvaśikṣāyāṁ tathaivāśvacikitsite । priyāś ca satataṁ me ’śvāḥ kururāja yathā tava ॥

ये मामामन्त्रयिष्यन्ति विराटनगरे जनाः । तेभ्य एवं प्रवक्ष्यामि विहरिष्याम्यहं यथा ॥

ye mām āmantrayiṣyanti virāṭanagare janāḥ । tebhya evaṁ pravakṣyāmi vihariṣyāmy ahaṁ yathā ॥

युधिष्ठिर उवाच । सहदेव कथं तस्य समीपे विहरिष्यसि । किं वा त्वं तात कुर्वाणः प्रच्छन्नो विचरिष्यसि ॥

yudhiṣṭhira uvāca । sahadeva kathaṁ tasya samīpe vihariṣyasi । kiṁ vā tvaṁ tāta kurvāṇaḥ pracchanno vicariṣyasi ॥

सहदेव उवाच । गोसंख्याता भविष्यामि विराटस्य महीपतेः । प्रतिषेद्धा च दोग्धा च संख्याने कुशलो गवाम् ॥

sahadeva uvāca । gosaṁkhyātā bhaviṣyāmi virāṭasya mahīpateḥ । pratiṣeddhā ca dogdhā ca saṁkhyāne kuśalo gavām ॥

तन्तिपाल इति ख्यातो नाम्ना विदितमस्तु ते । निपुणं च चरिष्यामि व्येतु ते मानसो ज्वरः ॥

tantipāla iti khyāto nāmnā viditam astu te । nipuṇaṁ ca cariṣyāmi vyetu te mānaso jvaraḥ ॥

अहं हि भवता गोषु सततं प्रकृतः पुरा । तत्र मे कौशलं कर्म अवबुद्धं विशां पते ॥

ahaṁ hi bhavatā goṣu satataṁ prakr̥taḥ purā । tatra me kauśalaṁ karma avabuddhaṁ viśāṁ pate ॥

लक्षणं चरितं चापि गवां यच्चापि मङ्गलम् । तत्सर्वं मे सुविदितमन्यच्चापि महीपते ॥

lakṣaṇaṁ caritaṁ cāpi gavāṁ yac cāpi maṅgalam । tat sarvaṁ me suviditam anyac cāpi mahīpate ॥

वृषभानपि जानामि राजन्पूजितलक्षणान् । येषां मूत्रमुपाघ्राय अपि वन्ध्या प्रसूयते ॥

vr̥ṣabhān api jānāmi rājan pūjitalakṣaṇān । yeṣāṁ mūtram upāghrāya api vandhyā prasūyate ॥

सोऽहमेवं चरिष्यामि प्रीतिरत्र हि मे सदा । न च मां वेत्स्यति परस्तत्ते रोचतु पार्थिव ॥

so ’ham evaṁ cariṣyāmi prītir atra hi me sadā । na ca māṁ vetsyati paras tat te rocatu pārthiva ॥

युधिष्ठिर उवाच । इयं तु नः प्रिया भार्या प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । मातेव परिपाल्या च पूज्या ज्येष्ठेव च स्वसा ॥

yudhiṣṭhira uvāca । iyaṁ tu naḥ priyā bhāryā prāṇebhyo ’pi garīyasī । māteva paripālyā ca pūjyā jyeṣṭheva ca svasā ॥

केन स्म कर्मणा कृष्णा द्रौपदी विचरिष्यति । न हि किंचिद्विजानाति कर्म कर्तुं यथा स्त्रियः ॥

kena sma karmaṇā kr̥ṣṇā draupadī vicariṣyati । na hi kiṁ cid vijānāti karma kartuṁ yathā striyaḥ ॥

सुकुमारी च बाला च राजपुत्री यशस्विनी । पतिव्रता महाभागा कथं नु विचरिष्यति ॥

sukumārī ca bālā ca rājaputrī yaśasvinī । pativratā mahābhāgā kathaṁ nu vicariṣyati ॥

माल्यगन्धानलंकारान्वस्त्राणि विविधानि च । एतान्येवाभिजानाति यतो जाता हि भामिनी ॥

mālyagandhān alaṁkārān vastrāṇi vividhāni ca । etāny evābhijānāti yato jātā hi bhāminī ॥

द्रौपद्युवाच । सैरन्ध्र्योऽरक्षिता लोके भुजिष्याः सन्ति भारत । नैवमन्याः स्त्रियो यान्ति इति लोकस्य निश्चयः ॥

draupady uvāca । sairandhryo ’rakṣitā loke bhujiṣyāḥ santi bhārata । naivam anyāḥ striyo yānti iti lokasya niścayaḥ ॥

साहं ब्रुवाणा सैरन्ध्री कुशला केशकर्मणि । आत्मगुप्ता चरिष्यामि यन्मां त्वमनुपृच्छसि ॥

sāhaṁ bruvāṇā sairandhrī kuśalā keśakarmaṇi । ātmaguptā cariṣyāmi yan māṁ tvam anupr̥cchasi ॥

सुदेष्णां प्रत्युपस्थास्ये राजभार्यां यशस्विनीम् । सा रक्षिष्यति मां प्राप्तां मा ते भूद्दुःखमीदृशम् ॥

sudeṣṇāṁ pratyupasthāsye rājabhāryāṁ yaśasvinīm । sā rakṣiṣyati māṁ prāptāṁ mā te bhūd duḥkham īdr̥śam ॥

युधिष्ठिर उवाच । कल्याणं भाषसे कृष्णे कुले जाता यथा वदेत् । न पापमभिजानासि साधु साध्वीव्रते स्थिता ॥

yudhiṣṭhira uvāca । kalyāṇaṁ bhāṣase kr̥ṣṇe kule jātā yathā vadet । na pāpam abhijānāsi sādhu sādhvīvrate sthitā ॥