Adhyāya 10

वैशंपायन उवाच । अथापरोऽदृश्यत रूपसंपदा; स्त्रीणामलंकारधरो बृहत्पुमान् । प्राकारवप्रे प्रतिमुच्य कुण्डले; दीर्घे च कम्बू परिहाटके शुभे ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । athāparo ’dr̥śyata rūpasaṁpadā; strīṇām alaṁkāradharo br̥hatpumān । prākāravapre pratimucya kuṇḍale; dīrghe ca kambū parihāṭake śubhe ॥

बहूंश्च दीर्घांश्च विकीर्य मूर्धजा;न्महाभुजो वारणमत्तविक्रमः । गतेन भूमिमभिकम्पयंस्तदा; विराटमासाद्य सभासमीपतः ॥

bahūṁś ca dīrghāṁś ca vikīrya mūrdhajān; mahābhujo vāraṇamattavikramaḥ । gatena bhūmim abhikampayaṁs tadā; virāṭam āsādya sabhāsamīpataḥ ॥

तं प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले; सत्रप्रतिच्छन्नमरिप्रमाथिनम् । विराजमानं परमेण वर्चसा; सुतं महेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम् ॥

taṁ prekṣya rājopagataṁ sabhātale; satrapraticchannam aripramāthinam । virājamānaṁ parameṇa varcasā; sutaṁ mahendrasya gajendravikramam ॥

सर्वानपृच्छच्च समीपचारिणः; कुतोऽयमायाति न मे पुरा श्रुतः । न चैनमूचुर्विदितं तदा नराः; सविस्मितं वाक्यमिदं नृपोऽब्रवीत् ॥

sarvān apr̥cchac ca samīpacāriṇaḥ; kuto ’yam āyāti na me purā śrutaḥ । na cainam ūcur viditaṁ tadā narāḥ; savismitaṁ vākyam idaṁ nr̥po ’bravīt ॥

सर्वोपपन्नः पुरुषो मनोरमः; श्यामो युवा वारणयूथपोपमः । विमुच्य कम्बू परिहाटके शुभे; विमुच्य वेणीमपिनह्य कुण्डले ॥

sarvopapannaḥ puruṣo manoramaḥ; śyāmo yuvā vāraṇayūthapopamaḥ । vimucya kambū parihāṭake śubhe; vimucya veṇīm apinahya kuṇḍale ॥

शिखी सुकेशः परिधाय चान्यथा; भवस्व धन्वी कवची शरी तथा । आरुह्य यानं परिधावतां भवा;न्सुतैः समो मे भव वा मया समः ॥

śikhī sukeśaḥ paridhāya cānyathā; bhavasva dhanvī kavacī śarī tathā । āruhya yānaṁ paridhāvatāṁ bhavān; sutaiḥ samo me bhava vā mayā samaḥ ॥

वृद्धो ह्यहं वै परिहारकामः; सर्वान्मत्स्यांस्तरसा पालयस्व । नैवंविधाः क्लीबरूपा भवन्ति; कथंचनेति प्रतिभाति मे मनः ॥

vr̥ddho hy ahaṁ vai parihārakāmaḥ; sarvān matsyāṁs tarasā pālayasva । naivaṁvidhāḥ klībarūpā bhavanti; kathaṁ caneti pratibhāti me manaḥ ॥

अर्जुन उवाच । गायामि नृत्याम्यथ वादयामि; भद्रोऽस्मि नृत्ते कुशलोऽस्मि गीते । त्वमुत्तरायाः परिदत्स्व मां स्वयं; भवामि देव्या नरदेव नर्तकः ॥

arjuna uvāca । gāyāmi nr̥tyāmy atha vādayāmi; bhadro ’smi nr̥tte kuśalo ’smi gīte । tvam uttarāyāḥ paridatsva māṁ svayaṁ; bhavāmi devyā naradeva nartakaḥ ॥

इदं तु रूपं मम येन किं नु त;त्प्रकीर्तयित्वा भृशशोकवर्धनम् । बृहन्नडां वै नरदेव विद्धि मां; सुतं सुतां वा पितृमातृवर्जिताम् ॥

idaṁ tu rūpaṁ mama yena kiṁ nu tat; prakīrtayitvā bhr̥śaśokavardhanam । br̥hannaḍāṁ vai naradeva viddhi māṁ; sutaṁ sutāṁ vā pitr̥mātr̥varjitām ॥

विराट उवाच । ददामि ते हन्त वरं बृहन्नडे; सुतां च मे नर्तय याश्च तादृशीः । इदं तु ते कर्म समं न मे मतं; समुद्रनेमिं पृथिवीं त्वमर्हसि ॥

virāṭa uvāca । dadāmi te hanta varaṁ br̥hannaḍe; sutāṁ ca me nartaya yāś ca tādr̥śīḥ । idaṁ tu te karma samaṁ na me mataṁ; samudranemiṁ pr̥thivīṁ tvam arhasi ॥

वैशंपायन उवाच । बृहन्नडां तामभिवीक्ष्य मत्स्यरा;ट्कलासु नृत्ते च तथैव वादिते । अपुंस्त्वमप्यस्य निशम्य च स्थिरं; ततः कुमारीपुरमुत्ससर्ज तम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । br̥hannaḍāṁ tām abhivīkṣya matsyarāṭ; kalāsu nr̥tte ca tathaiva vādite । apuṁstvam apy asya niśamya ca sthiraṁ; tataḥ kumārīpuram utsasarja tam ॥

स शिक्षयामास च गीतवादितं; सुतां विराटस्य धनंजयः प्रभुः । सखीश्च तस्याः परिचारिकास्तथा; प्रियश्च तासां स बभूव पाण्डवः ॥

sa śikṣayām āsa ca gītavāditaṁ; sutāṁ virāṭasya dhanaṁjayaḥ prabhuḥ । sakhīś ca tasyāḥ paricārikās tathā; priyaś ca tāsāṁ sa babhūva pāṇḍavaḥ ॥

तथा स सत्रेण धनंजयोऽवस;त्प्रियाणि कुर्वन्सह ताभिरात्मवान् । तथागतं तत्र न जज्ञिरे जना; बहिश्चरा वाप्यथ वान्तरेचराः ॥

tathā sa satreṇa dhanaṁjayo ’vasat; priyāṇi kurvan saha tābhir ātmavān । tathāgataṁ tatra na jajñire janā; bahiścarā vāpy atha vāntarecarāḥ ॥