Adhyāya 96

लोमश उवाच । ततो जगाम कौरव्य सोऽगस्त्यो भिक्षितुं वसु । श्रुतर्वाणं महीपालं यं वेदाभ्यधिकं नृपैः ॥

lomaśa uvāca । tato jagāma kauravya so ’gastyo bhikṣituṁ vasu । śrutarvāṇaṁ mahīpālaṁ yaṁ vedābhyadhikaṁ nr̥paiḥ ॥

स विदित्वा तु नृपतिः कुम्भयोनिमुपागमत् । विषयान्ते सहामात्यः प्रत्यगृह्णात्सुसत्कृतम् ॥

sa viditvā tu nr̥patiḥ kumbhayonim upāgamat । viṣayānte sahāmātyaḥ pratyagr̥hṇāt susatkr̥tam ॥

तस्मै चार्घ्यं यथान्यायमानीय पृथिवीपतिः । प्राञ्जलिः प्रयतो भूत्वा पप्रच्छागमनेऽर्थिताम् ॥

tasmai cārghyaṁ yathānyāyam ānīya pr̥thivīpatiḥ । prāñjaliḥ prayato bhūtvā papracchāgamane ’rthitām ॥

अगस्त्य उवाच । वित्तार्थिनमनुप्राप्तं विद्धि मां पृथिवीपते । यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ मे ॥

agastya uvāca । vittārthinam anuprāptaṁ viddhi māṁ pr̥thivīpate । yathāśakty avihiṁsyānyān saṁvibhāgaṁ prayaccha me ॥

लोमश उवाच । तत आयव्ययौ पूर्णौ तस्मै राजा न्यवेदयत् । अतो विद्वन्नुपादत्स्व यदत्र वसु मन्यसे ॥

lomaśa uvāca । tata āyavyayau pūrṇau tasmai rājā nyavedayat । ato vidvann upādatsva yad atra vasu manyase ॥

तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर्द्विजः । सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत ॥

tata āyavyayau dr̥ṣṭvā samau samamatir dvijaḥ । sarvathā prāṇināṁ pīḍām upādānād amanyata ॥

स श्रुतर्वाणमादाय वध्र्यश्वमगमत्ततः । स च तौ विषयस्यान्ते प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि ॥

sa śrutarvāṇam ādāya vadhryaśvam agamat tataḥ । sa ca tau viṣayasyānte pratyagr̥hṇād yathāvidhi ॥

तयोरर्घ्यं च पाद्यं च वध्र्यश्वः प्रत्यवेदयत् । अनुज्ञाप्य च पप्रच्छ प्रयोजनमुपक्रमे ॥

tayor arghyaṁ ca pādyaṁ ca vadhryaśvaḥ pratyavedayat । anujñāpya ca papraccha prayojanam upakrame ॥

अगस्त्य उवाच । वित्तकामाविह प्राप्तौ विद्ध्यावां पृथिवीपते । यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नौ ॥

agastya uvāca । vittakāmāv iha prāptau viddhy āvāṁ pr̥thivīpate । yathāśakty avihiṁsyānyān saṁvibhāgaṁ prayaccha nau ॥

लोमश उवाच । तत आयव्ययौ पूर्णौ ताभ्यां राजा न्यवेदयत् । ततो ज्ञात्वा समादत्तां यदत्र व्यतिरिच्यते ॥

lomaśa uvāca । tata āyavyayau pūrṇau tābhyāṁ rājā nyavedayat । tato jñātvā samādattāṁ yad atra vyatiricyate ॥

तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर्द्विजः । सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत ॥

tata āyavyayau dr̥ṣṭvā samau samamatir dvijaḥ । sarvathā prāṇināṁ pīḍām upādānād amanyata ॥

पौरुकुत्सं ततो जग्मुस्त्रसदस्युं महाधनम् । अगस्त्यश्च श्रुतर्वा च वध्र्यश्वश्च महीपतिः ॥

paurukutsaṁ tato jagmus trasadasyuṁ mahādhanam । agastyaś ca śrutarvā ca vadhryaśvaś ca mahīpatiḥ ॥

त्रसदस्युश्च तान्सर्वान्प्रत्यगृह्णाद्यथाविधि । अभिगम्य महाराज विषयान्ते सवाहनः ॥

trasadasyuś ca tān sarvān pratyagr̥hṇād yathāvidhi । abhigamya mahārāja viṣayānte savāhanaḥ ॥

अर्चयित्वा यथान्यायमिक्ष्वाकू राजसत्तमः । समाश्वस्तांस्ततोऽपृच्छत्प्रयोजनमुपक्रमे ॥

arcayitvā yathānyāyam ikṣvākū rājasattamaḥ । samāśvastāṁs tato ’pr̥cchat prayojanam upakrame ॥

अगस्त्य उवाच । वित्तकामानिह प्राप्तान्विद्धि नः पृथिवीपते । यथाशक्त्यविहिंस्यान्यान्संविभागं प्रयच्छ नः ॥

agastya uvāca । vittakāmān iha prāptān viddhi naḥ pr̥thivīpate । yathāśakty avihiṁsyānyān saṁvibhāgaṁ prayaccha naḥ ॥

लोमश उवाच । तत आयव्ययौ पूर्णौ तेषां राजा न्यवेदयत् । अतो ज्ञात्वा समादद्ध्वं यदत्र व्यतिरिच्यते ॥

lomaśa uvāca । tata āyavyayau pūrṇau teṣāṁ rājā nyavedayat । ato jñātvā samādaddhvaṁ yad atra vyatiricyate ॥

तत आयव्ययौ दृष्ट्वा समौ सममतिर्द्विजः । सर्वथा प्राणिनां पीडामुपादानादमन्यत ॥

tata āyavyayau dr̥ṣṭvā samau samamatir dvijaḥ । sarvathā prāṇināṁ pīḍām upādānād amanyata ॥

ततः सर्वे समेत्याथ ते नृपास्तं महामुनिम् । इदमूचुर्महाराज समवेक्ष्य परस्परम् ॥

tataḥ sarve sametyātha te nr̥pās taṁ mahāmunim । idam ūcur mahārāja samavekṣya parasparam ॥

अयं वै दानवो ब्रह्मन्निल्वलो वसुमान्भुवि । तमभिक्रम्य सर्वेऽद्य वयं याचामहे वसु ॥

ayaṁ vai dānavo brahmann ilvalo vasumān bhuvi । tam abhikramya sarve ’dya vayaṁ yācāmahe vasu ॥

तेषां तदासीद्रुचितमिल्वलस्योपभिक्षणम् । ततस्ते सहिता राजन्निल्वलं समुपाद्रवन् ॥

teṣāṁ tadāsīd rucitam ilvalasyopabhikṣaṇam । tatas te sahitā rājann ilvalaṁ samupādravan ॥