Adhyāya 95

लोमश उवाच । यदा त्वमन्यतागस्त्यो गार्हस्थ्ये तां क्षमामिति । तदाभिगम्य प्रोवाच वैदर्भं पृथिवीपतिम् ॥

lomaśa uvāca । yadā tv amanyatāgastyo gārhasthye tāṁ kṣamām iti । tadābhigamya provāca vaidarbhaṁ pr̥thivīpatim ॥

राजन्निवेशे बुद्धिर्मे वर्तते पुत्रकारणात् । वरये त्वां महीपाल लोपामुद्रां प्रयच्छ मे ॥

rājan niveśe buddhir me vartate putrakāraṇāt । varaye tvāṁ mahīpāla lopāmudrāṁ prayaccha me ॥

एवमुक्तः स मुनिना महीपालो विचेतनः । प्रत्याख्यानाय चाशक्तः प्रदातुमपि नैच्छत ॥

evam uktaḥ sa muninā mahīpālo vicetanaḥ । pratyākhyānāya cāśaktaḥ pradātum api naicchata ॥

ततः स भार्यामभ्येत्य प्रोवाच पृथिवीपतिः । महर्षिर्वीर्यवानेष क्रुद्धः शापाग्निना दहेत् ॥

tataḥ sa bhāryām abhyetya provāca pr̥thivīpatiḥ । maharṣir vīryavān eṣa kruddhaḥ śāpāgninā dahet ॥

तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा सभार्यं पृथिवीपतिम् । लोपामुद्राभिगम्येदं काले वचनमब्रवीत् ॥

taṁ tathā duḥkhitaṁ dr̥ṣṭvā sabhāryaṁ pr̥thivīpatim । lopāmudrābhigamyedaṁ kāle vacanam abravīt ॥

न मत्कृते महीपाल पीडामभ्येतुमर्हसि । प्रयच्छ मामगस्त्याय त्राह्यात्मानं मया पितः ॥

na matkr̥te mahīpāla pīḍām abhyetum arhasi । prayaccha mām agastyāya trāhy ātmānaṁ mayā pitaḥ ॥

दुहितुर्वचनाद्राजा सोऽगस्त्याय महात्मने । लोपामुद्रां ततः प्रादाद्विधिपूर्वं विशां पते ॥

duhitur vacanād rājā so ’gastyāya mahātmane । lopāmudrāṁ tataḥ prādād vidhipūrvaṁ viśāṁ pate ॥

प्राप्य भार्यामगस्त्यस्तु लोपामुद्रामभाषत । महार्हाण्युत्सृजैतानि वासांस्याभरणानि च ॥

prāpya bhāryām agastyas tu lopāmudrām abhāṣata । mahārhāṇy utsr̥jaitāni vāsāṁsy ābharaṇāni ca ॥

ततः सा दर्शनीयानि महार्हाणि तनूनि च । समुत्ससर्ज रम्भोरूर्वसनान्यायतेक्षणा ॥

tataḥ sā darśanīyāni mahārhāṇi tanūni ca । samutsasarja rambhorūr vasanāny āyatekṣaṇā ॥

ततश्चीराणि जग्राह वल्कलान्यजिनानि च । समानव्रतचर्या च बभूवायतलोचना ॥

tataś cīrāṇi jagrāha valkalāny ajināni ca । samānavratacaryā ca babhūvāyatalocanā ॥

गङ्गाद्वारमथागम्य भगवानृषिसत्तमः । उग्रमातिष्ठत तपः सह पत्न्यानुकूलया ॥

gaṅgādvāram athāgamya bhagavān r̥ṣisattamaḥ । ugram ātiṣṭhata tapaḥ saha patnyānukūlayā ॥

सा प्रीत्या बहुमानाच्च पतिं पर्यचरत्तदा । अगस्त्यश्च परां प्रीतिं भार्यायामकरोत्प्रभुः ॥

sā prītyā bahumānāc ca patiṁ paryacarat tadā । agastyaś ca parāṁ prītiṁ bhāryāyām akarot prabhuḥ ॥

ततो बहुतिथे काले लोपामुद्रां विशां पते । तपसा द्योतितां स्नातां ददर्श भगवानृषिः ॥

tato bahutithe kāle lopāmudrāṁ viśāṁ pate । tapasā dyotitāṁ snātāṁ dadarśa bhagavān r̥ṣiḥ ॥

स तस्याः परिचारेण शौचेन च दमेन च । श्रिया रूपेण च प्रीतो मैथुनायाजुहाव ताम् ॥

sa tasyāḥ paricāreṇa śaucena ca damena ca । śriyā rūpeṇa ca prīto maithunāyājuhāva tām ॥

ततः सा प्राञ्जलिर्भूत्वा लज्जमानेव भामिनी । तदा सप्रणयं वाक्यं भगवन्तमथाब्रवीत् ॥

tataḥ sā prāñjalir bhūtvā lajjamāneva bhāminī । tadā sapraṇayaṁ vākyaṁ bhagavantam athābravīt ॥

असंशयं प्रजाहेतोर्भार्यां पतिरविन्दत । या तु त्वयि मम प्रीतिस्तामृषे कर्तुमर्हसि ॥

asaṁśayaṁ prajāhetor bhāryāṁ patir avindata । yā tu tvayi mama prītis tām r̥ṣe kartum arhasi ॥

यथा पितुर्गृहे विप्र प्रासादे शयनं मम । तथाविधे त्वं शयने मामुपैतुमिहार्हसि ॥

yathā pitur gr̥he vipra prāsāde śayanaṁ mama । tathāvidhe tvaṁ śayane mām upaitum ihārhasi ॥

इच्छामि त्वां स्रग्विणं च भूषणैश्च विभूषितम् । उपसर्तुं यथाकामं दिव्याभरणभूषिता ॥

icchāmi tvāṁ sragviṇaṁ ca bhūṣaṇaiś ca vibhūṣitam । upasartuṁ yathākāmaṁ divyābharaṇabhūṣitā ॥

अगस्त्य उवाच । न वै धनानि विद्यन्ते लोपामुद्रे तथा मम । यथाविधानि कल्याणि पितुस्तव सुमध्यमे ॥

agastya uvāca । na vai dhanāni vidyante lopāmudre tathā mama । yathāvidhāni kalyāṇi pitus tava sumadhyame ॥

लोपामुद्रोवाच । ईशोऽसि तपसा सर्वं समाहर्तुमिहेश्वर । क्षणेन जीवलोके यद्वसु किंचन विद्यते ॥

lopāmudrovāca । īśo ’si tapasā sarvaṁ samāhartum iheśvara । kṣaṇena jīvaloke yad vasu kiṁ cana vidyate ॥

अगस्त्य उवाच । एवमेतद्यथात्थ त्वं तपोव्ययकरं तु मे । यथा तु मे न नश्येत तपस्तन्मां प्रचोदय ॥

agastya uvāca । evam etad yathāttha tvaṁ tapovyayakaraṁ tu me । yathā tu me na naśyeta tapas tan māṁ pracodaya ॥

लोपामुद्रोवाच । अल्पावशिष्टः कालोऽयमृतौ मम तपोधन । न चान्यथाहमिच्छामि त्वामुपैतुं कथंचन ॥

lopāmudrovāca । alpāvaśiṣṭaḥ kālo ’yam r̥tau mama tapodhana । na cānyathāham icchāmi tvām upaituṁ kathaṁ cana ॥

न चापि धर्ममिच्छामि विलोप्तुं ते तपोधन । एतत्तु मे यथाकामं संपादयितुमर्हसि ॥

na cāpi dharmam icchāmi viloptuṁ te tapodhana । etat tu me yathākāmaṁ saṁpādayitum arhasi ॥

अगस्त्य उवाच । यद्येष कामः सुभगे तव बुद्ध्या विनिश्चितः । हन्त गच्छाम्यहं भद्रे चर काममिह स्थिता ॥

agastya uvāca । yady eṣa kāmaḥ subhage tava buddhyā viniścitaḥ । hanta gacchāmy ahaṁ bhadre cara kāmam iha sthitā ॥