Adhyāya 89

वैशंपायन उवाच । एवं संभाषमाणे तु धौम्ये कौरवनन्दन । लोमशः सुमहातेजा ऋषिस्तत्राजगाम ह ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evaṁ saṁbhāṣamāṇe tu dhaumye kauravanandana । lomaśaḥ sumahātejā r̥ṣis tatrājagāma ha ॥

तं पाण्डवाग्रजो राजा सगणो ब्राह्मणाश्च ते । उदतिष्ठन्महाभागं दिवि शक्रमिवामराः ॥

taṁ pāṇḍavāgrajo rājā sagaṇo brāhmaṇāś ca te । udatiṣṭhan mahābhāgaṁ divi śakram ivāmarāḥ ॥

तमभ्यर्च्य यथान्यायं धर्मराजो युधिष्ठिरः । पप्रच्छागमने हेतुमटने च प्रयोजनम् ॥

tam abhyarcya yathānyāyaṁ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ । papracchāgamane hetum aṭane ca prayojanam ॥

स पृष्टः पाण्डुपुत्रेण प्रीयमाणो महामनाः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा हर्षयन्निव पाण्डवान् ॥

sa pr̥ṣṭaḥ pāṇḍuputreṇa prīyamāṇo mahāmanāḥ । uvāca ślakṣṇayā vācā harṣayann iva pāṇḍavān ॥

संचरन्नस्मि कौन्तेय सर्वलोकान्यदृच्छया । गतः शक्रस्य सदनं तत्रापश्यं सुरेश्वरम् ॥

saṁcarann asmi kaunteya sarvalokān yadr̥cchayā । gataḥ śakrasya sadanaṁ tatrāpaśyaṁ sureśvaram ॥

तव च भ्रातरं वीरमपश्यं सव्यसाचिनम् । शक्रस्यार्धासनगतं तत्र मे विस्मयो महान् । आसीत्पुरुषशार्दूल दृष्ट्वा पार्थं तथागतम् ॥

tava ca bhrātaraṁ vīram apaśyaṁ savyasācinam । śakrasyārdhāsanagataṁ tatra me vismayo mahān । āsīt puruṣaśārdūla dr̥ṣṭvā pārthaṁ tathāgatam ॥

आह मां तत्र देवेशो गच्छ पाण्डुसुतानिति । सोऽहमभ्यागतः क्षिप्रं दिदृक्षुस्त्वां सहानुजम् ॥

āha māṁ tatra deveśo gaccha pāṇḍusutān iti । so ’ham abhyāgataḥ kṣipraṁ didr̥kṣus tvāṁ sahānujam ॥

वचनात्पुरुहूतस्य पार्थस्य च महात्मनः । आख्यास्ये ते प्रियं तात महत्पाण्डवनन्दन ॥

vacanāt puruhūtasya pārthasya ca mahātmanaḥ । ākhyāsye te priyaṁ tāta mahat pāṇḍavanandana ॥

भ्रातृभिः सहितो राजन्कृष्णया चैव तच्छृणु । यत्त्वयोक्तो महाबाहुरस्त्रार्थं पाण्डवर्षभ ॥

bhrātr̥bhiḥ sahito rājan kr̥ṣṇayā caiva tac chr̥ṇu । yat tvayokto mahābāhur astrārthaṁ pāṇḍavarṣabha ॥

तदस्त्रमाप्तं पार्थेन रुद्रादप्रतिमं महत् । यत्तद्ब्रह्मशिरो नाम तपसा रुद्रमागतम् ॥

tad astram āptaṁ pārthena rudrād apratimaṁ mahat । yat tad brahmaśiro nāma tapasā rudram āgatam ॥

अमृतादुत्थितं रौद्रं तल्लब्धं सव्यसाचिना । तत्समन्त्रं ससंहारं सप्रायश्चित्तमङ्गलम् ॥

amr̥tād utthitaṁ raudraṁ tal labdhaṁ savyasācinā । tat samantraṁ sasaṁhāraṁ saprāyaścittamaṅgalam ॥

वज्रं चान्यानि चास्त्राणि दण्डादीनि युधिष्ठिर । यमात्कुबेराद्वरुणादिन्द्राच्च कुरुनन्दन । अस्त्राण्यधीतवान्पार्थो दिव्यान्यमितविक्रमः ॥

vajraṁ cānyāni cāstrāṇi daṇḍādīni yudhiṣṭhira । yamāt kuberād varuṇād indrāc ca kurunandana । astrāṇy adhītavān pārtho divyāny amitavikramaḥ ॥

विश्वावसोश्च तनयाद्गीतं नृत्तं च साम च । वादित्रं च यथान्यायं प्रत्यविन्दद्यथाविधि ॥

viśvāvasoś ca tanayād gītaṁ nr̥ttaṁ ca sāma ca । vāditraṁ ca yathānyāyaṁ pratyavindad yathāvidhi ॥

एवं कृतास्त्रः कौन्तेयो गान्धर्वं वेदमाप्तवान् । सुखं वसति बीभत्सुरनुजस्यानुजस्तव ॥

evaṁ kr̥tāstraḥ kaunteyo gāndharvaṁ vedam āptavān । sukhaṁ vasati bībhatsur anujasyānujas tava ॥

यदर्थं मां सुरश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् । तच्च ते कथयिष्यामि युधिष्ठिर निबोध मे ॥

yadarthaṁ māṁ suraśreṣṭha idaṁ vacanam abravīt । tac ca te kathayiṣyāmi yudhiṣṭhira nibodha me ॥

भवान्मनुष्यलोकाय गमिष्यति न संशयः । ब्रूयाद्युधिष्ठिरं तत्र वचनान्मे द्विजोत्तम ॥

bhavān manuṣyalokāya gamiṣyati na saṁśayaḥ । brūyād yudhiṣṭhiraṁ tatra vacanān me dvijottama ॥

आगमिष्यति ते भ्राता कृतास्त्रः क्षिप्रमर्जुनः । सुरकार्यं महत्कृत्वा यदाशक्यं दिवौकसैः ॥

āgamiṣyati te bhrātā kr̥tāstraḥ kṣipram arjunaḥ । surakāryaṁ mahat kr̥tvā yad āśakyaṁ divaukasaiḥ ॥

तपसा तु त्वमात्मानं भ्रातृभिः सह योजय । तपसो हि परं नास्ति तपसा विन्दते महत् ॥

tapasā tu tvam ātmānaṁ bhrātr̥bhiḥ saha yojaya । tapaso hi paraṁ nāsti tapasā vindate mahat ॥

अहं च कर्णं जानामि यथावद्भरतर्षभ । न स पार्थस्य संग्रामे कलामर्हति षोडशीम् ॥

ahaṁ ca karṇaṁ jānāmi yathāvad bharatarṣabha । na sa pārthasya saṁgrāme kalām arhati ṣoḍaśīm ॥

यच्चापि ते भयं तस्मान्मनसिस्थमरिंदम । तच्चाप्यपहरिष्यामि सव्यसाचाविहागते ॥

yac cāpi te bhayaṁ tasmān manasistham ariṁdama । tac cāpy apahariṣyāmi savyasācāv ihāgate ॥

यच्च ते मानसं वीर तीर्थयात्रामिमां प्रति । तच्च ते लोमशः सर्वं कथयिष्यत्यसंशयम् ॥

yac ca te mānasaṁ vīra tīrthayātrām imāṁ prati । tac ca te lomaśaḥ sarvaṁ kathayiṣyaty asaṁśayam ॥

यच्च किंचित्तपोयुक्तं फलं तीर्थेषु भारत । महर्षिरेष यद्ब्रूयात्तच्छ्रद्धेयमनन्यथा ॥

yac ca kiṁ cit tapoyuktaṁ phalaṁ tīrtheṣu bhārata । maharṣir eṣa yad brūyāt tac chraddheyam ananyathā ॥