मार्कण्डेय उवाच । ततो ब्रह्मर्षयः सिद्धा देवराजर्षयस्तथा । हव्यवाहं पुरस्कृत्य ब्रह्माणं शरणं गताः ॥
mārkaṇḍeya uvāca । tato brahmarṣayaḥ siddhā devarājarṣayas tathā । havyavāhaṁ puraskr̥tya brahmāṇaṁ śaraṇaṁ gatāḥ ॥
Who speaks here मार्कण्डेय mārkaṇḍeya
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §273–275 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
मार्कण्डेय उवाच । ततो ब्रह्मर्षयः सिद्धा देवराजर्षयस्तथा । हव्यवाहं पुरस्कृत्य ब्रह्माणं शरणं गताः ॥
mārkaṇḍeya uvāca । tato brahmarṣayaḥ siddhā devarājarṣayas tathā । havyavāhaṁ puraskr̥tya brahmāṇaṁ śaraṇaṁ gatāḥ ॥
अग्निरुवाच । यः स विश्रवसः पुत्रो दशग्रीवो महाबलः । अवध्यो वरदानेन कृतो भगवता पुरा ॥
agnir uvāca । yaḥ sa viśravasaḥ putro daśagrīvo mahābalaḥ । avadhyo varadānena kr̥to bhagavatā purā ॥
स बाधते प्रजाः सर्वा विप्रकारैर्महाबलः । ततो नस्त्रातु भगवन्नान्यस्त्राता हि विद्यते ॥
sa bādhate prajāḥ sarvā viprakārair mahābalaḥ । tato nas trātu bhagavan nānyas trātā hi vidyate ॥
ब्रह्मोवाच । न स देवासुरैः शक्यो युद्धे जेतुं विभावसो । विहितं तत्र यत्कार्यमभितस्तस्य निग्रहे ॥
brahmovāca । na sa devāsuraiḥ śakyo yuddhe jetuṁ vibhāvaso । vihitaṁ tatra yat kāryam abhitas tasya nigrahe ॥
तदर्थमवतीर्णोऽसौ मन्नियोगाच्चतुर्भुजः । विष्णुः प्रहरतां श्रेष्ठः स कर्मैतत्करिष्यति ॥
tadartham avatīrṇo ’sau manniyogāc caturbhujaḥ । viṣṇuḥ praharatāṁ śreṣṭhaḥ sa karmaitat kariṣyati ॥
मार्कण्डेय उवाच । पितामहस्ततस्तेषां संनिधौ वाक्यमब्रवीत् । सर्वैर्देवगणैः सार्धं संभवध्वं महीतले ॥
mārkaṇḍeya uvāca । pitāmahas tatas teṣāṁ saṁnidhau vākyam abravīt । sarvair devagaṇaiḥ sārdhaṁ saṁbhavadhvaṁ mahītale ॥
विष्णोः सहायानृक्षीषु वानरीषु च सर्वशः । जनयध्वं सुतान्वीरान्कामरूपबलान्वितान् ॥
viṣṇoḥ sahāyān r̥kṣīṣu vānarīṣu ca sarvaśaḥ । janayadhvaṁ sutān vīrān kāmarūpabalānvitān ॥
ततो भागानुभागेन देवगन्धर्वदानवाः । अवतर्तुं महीं सर्वे रञ्जयामासुरञ्जसा ॥
tato bhāgānubhāgena devagandharvadānavāḥ । avatartuṁ mahīṁ sarve rañjayām āsur añjasā ॥
तेषां समक्षं गन्धर्वीं दुन्दुभीं नाम नामतः । शशास वरदो देवो देवकार्यार्थसिद्धये ॥
teṣāṁ samakṣaṁ gandharvīṁ dundubhīṁ nāma nāmataḥ । śaśāsa varado devo devakāryārthasiddhaye ॥
पितामहवचः श्रुत्वा गन्धर्वी दुन्दुभी ततः । मन्थरा मानुषे लोके कुब्जा समभवत्तदा ॥
pitāmahavacaḥ śrutvā gandharvī dundubhī tataḥ । mantharā mānuṣe loke kubjā samabhavat tadā ॥
शक्रप्रभृतयश्चैव सर्वे ते सुरसत्तमाः । वानरर्क्षवरस्त्रीषु जनयामासुरात्मजान् । तेऽन्ववर्तन्पितॄन्सर्वे यशसा च बलेन च ॥
śakraprabhr̥tayaś caiva sarve te surasattamāḥ । vānararkṣavarastrīṣu janayām āsur ātmajān । te ’nvavartan pitr̥̄n sarve yaśasā ca balena ca ॥
भेत्तारो गिरिशृङ्गाणां शालतालशिलायुधाः । वज्रसंहननाः सर्वे सर्वे चौघबलास्तथा ॥
bhettāro giriśr̥ṅgāṇāṁ śālatālaśilāyudhāḥ । vajrasaṁhananāḥ sarve sarve caughabalās tathā ॥
कामवीर्यधराश्चैव सर्वे युद्धविशारदाः । नागायुतसमप्राणा वायुवेगसमा जवे । यत्रेच्छकनिवासाश्च केचिदत्र वनौकसः ॥
kāmavīryadharāś caiva sarve yuddhaviśāradāḥ । nāgāyutasamaprāṇā vāyuvegasamā jave । yatrecchakanivāsāś ca ke cid atra vanaukasaḥ ॥
एवं विधाय तत्सर्वं भगवाँल्लोकभावनः । मन्थरां बोधयामास यद्यत्कार्यं यथा यथा ॥
evaṁ vidhāya tat sarvaṁ bhagavām̐l lokabhāvanaḥ । mantharāṁ bodhayām āsa yad yat kāryaṁ yathā yathā ॥
सा तद्वचनमाज्ञाय तथा चक्रे मनोजवा । इतश्चेतश्च गच्छन्ती वैरसंधुक्षणे रता ॥
sā tadvacanam ājñāya tathā cakre manojavā । itaś cetaś ca gacchantī vairasaṁdhukṣaṇe ratā ॥