236.1MBH-3-236-1
जनमेजय उवाच । शत्रुभिर्जितबद्धस्य पाण्डवैश्च महात्मभिः । मोक्षितस्य युधा पश्चान्मानस्थस्य दुरात्मनः ॥
janamejaya uvāca । śatrubhir jitabaddhasya pāṇḍavaiś ca mahātmabhiḥ । mokṣitasya yudhā paścān mānasthasya durātmanaḥ ॥
Vana Parva · Adhyaya 3.236
Adhyāya 236
अध्यायः 236
Who speaks here जनमेजय janamejaya · वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §243–245 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
236.2MBH-3-236-2
कत्थनस्यावलिप्तस्य गर्वितस्य च नित्यशः । सदा च पौरुषौदार्यैः पाण्डवानवमन्यतः ॥
katthanasyāvaliptasya garvitasya ca nityaśaḥ । sadā ca pauruṣaudāryaiḥ pāṇḍavān avamanyataḥ ॥
236.3MBH-3-236-3
दुर्योधनस्य पापस्य नित्याहंकारवादिनः । प्रवेशो हास्तिनपुरे दुष्करः प्रतिभाति मे ॥
duryodhanasya pāpasya nityāhaṁkāravādinaḥ । praveśo hāstinapure duṣkaraḥ pratibhāti me ॥
236.4MBH-3-236-4
तस्य लज्जान्वितस्यैव शोकव्याकुलचेतसः । प्रवेशं विस्तरेण त्वं वैशंपायन कीर्तय ॥
tasya lajjānvitasyaiva śokavyākulacetasaḥ । praveśaṁ vistareṇa tvaṁ vaiśaṁpāyana kīrtaya ॥
236.5MBH-3-236-5
वैशंपायन उवाच । धर्मराजनिसृष्टस्तु धार्तराष्ट्रः सुयोधनः । लज्जयाधोमुखः सीदन्नुपासर्पत्सुदुःखितः ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । dharmarājanisr̥ṣṭas tu dhārtarāṣṭraḥ suyodhanaḥ । lajjayādhomukhaḥ sīdann upāsarpat suduḥkhitaḥ ॥
236.6MBH-3-236-6
स्वपुरं प्रययौ राजा चतुरङ्गबलानुगः । शोकोपहतया बुद्ध्या चिन्तयानः पराभवम् ॥
svapuraṁ prayayau rājā caturaṅgabalānugaḥ । śokopahatayā buddhyā cintayānaḥ parābhavam ॥
236.7MBH-3-236-7
विमुच्य पथि यानानि देशे सुयवसोदके । संनिविष्टः शुभे रम्ये भूमिभागे यथेप्सितम् । हस्त्यश्वरथपादातं यथास्थानं न्यवेशयत् ॥
vimucya pathi yānāni deśe suyavasodake । saṁniviṣṭaḥ śubhe ramye bhūmibhāge yathepsitam । hastyaśvarathapādātaṁ yathāsthānaṁ nyaveśayat ॥
236.8MBH-3-236-8
अथोपविष्टं राजानं पर्यङ्के ज्वलनप्रभे । उपप्लुतं यथा सोमं राहुणा रात्रिसंक्षये । उपगम्याब्रवीत्कर्णो दुर्योधनमिदं तदा ॥
athopaviṣṭaṁ rājānaṁ paryaṅke jvalanaprabhe । upaplutaṁ yathā somaṁ rāhuṇā rātrisaṁkṣaye । upagamyābravīt karṇo duryodhanam idaṁ tadā ॥
236.9MBH-3-236-9
दिष्ट्या जीवसि गान्धारे दिष्ट्या नः संगमः पुनः । दिष्ट्या त्वया जिताश्चैव गन्धर्वाः कामरूपिणः ॥
diṣṭyā jīvasi gāndhāre diṣṭyā naḥ saṁgamaḥ punaḥ । diṣṭyā tvayā jitāś caiva gandharvāḥ kāmarūpiṇaḥ ॥
236.10MBH-3-236-10
दिष्ट्या समग्रान्पश्यामि भ्रातॄंस्ते कुरुनन्दन । विजिगीषून्रणान्मुक्तान्निर्जितारीन्महारथान् ॥
diṣṭyā samagrān paśyāmi bhrātr̥̄ṁs te kurunandana । vijigīṣūn raṇān muktān nirjitārīn mahārathān ॥
236.11MBH-3-236-11
अहं त्वभिद्रुतः सर्वैर्गन्धर्वैः पश्यतस्तव । नाशक्नुवं स्थापयितुं दीर्यमाणां स्ववाहिनीम् ॥
ahaṁ tv abhidrutaḥ sarvair gandharvaiḥ paśyatas tava । nāśaknuvaṁ sthāpayituṁ dīryamāṇāṁ svavāhinīm ॥
236.12MBH-3-236-12
शरक्षताङ्गश्च भृशं व्यपयातोऽभिपीडितः । इदं त्वत्यद्भुतं मन्ये यद्युष्मानिह भारत ॥
śarakṣatāṅgaś ca bhr̥śaṁ vyapayāto ’bhipīḍitaḥ । idaṁ tv atyadbhutaṁ manye yad yuṣmān iha bhārata ॥
236.13MBH-3-236-13
अरिष्टानक्षतांश्चापि सदारधनवाहनान् । विमुक्तान्संप्रपश्यामि तस्माद्युद्धादमानुषात् ॥
ariṣṭān akṣatāṁś cāpi sadāradhanavāhanān । vimuktān saṁprapaśyāmi tasmād yuddhād amānuṣāt ॥
236.14MBH-3-236-14
नैतस्य कर्ता लोकेऽस्मिन्पुमान्विद्येत भारत । यत्कृतं ते महाराज सह भ्रातृभिराहवे ॥
naitasya kartā loke ’smin pumān vidyeta bhārata । yatkr̥taṁ te mahārāja saha bhrātr̥bhir āhave ॥
236.15MBH-3-236-15
एवमुक्तस्तु कर्णेन राजा दुर्योधनस्तदा । उवाचावाक्शिरा राजन्बाष्पगद्गदया गिरा ॥
evam uktas tu karṇena rājā duryodhanas tadā । uvācāvākśirā rājan bāṣpagadgadayā girā ॥