Adhyāya 235

वैशंपायन उवाच । ततोऽर्जुनश्चित्रसेनं प्रहसन्निदमब्रवीत् । मध्ये गन्धर्वसैन्यानां महेष्वासो महाद्युतिः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tato ’rjunaś citrasenaṁ prahasann idam abravīt । madhye gandharvasainyānāṁ maheṣvāso mahādyutiḥ ॥

किं ते व्यवसितं वीर कौरवाणां विनिग्रहे । किमर्थं च सदारोऽयं निगृहीतः सुयोधनः ॥

kiṁ te vyavasitaṁ vīra kauravāṇāṁ vinigrahe । kimarthaṁ ca sadāro ’yaṁ nigr̥hītaḥ suyodhanaḥ ॥

चित्रसेन उवाच । विदितोऽयमभिप्रायस्तत्रस्थेन महात्मना । दुर्योधनस्य पापस्य कर्णस्य च धनंजय ॥

citrasena uvāca । vidito ’yam abhiprāyas tatrasthena mahātmanā । duryodhanasya pāpasya karṇasya ca dhanaṁjaya ॥

वनस्थान्भवतो ज्ञात्वा क्लिश्यमानाननर्हवत् । इमेऽवहसितुं प्राप्ता द्रौपदीं च यशस्विनीम् ॥

vanasthān bhavato jñātvā kliśyamānān anarhavat । ime ’vahasituṁ prāptā draupadīṁ ca yaśasvinīm ॥

ज्ञात्वा चिकीर्षितं चैषां मामुवाच सुरेश्वरः । गच्छ दुर्योधनं बद्ध्वा सामात्यं त्वमिहानय ॥

jñātvā cikīrṣitaṁ caiṣāṁ mām uvāca sureśvaraḥ । gaccha duryodhanaṁ baddhvā sāmātyaṁ tvam ihānaya ॥

धनंजयश्च ते रक्ष्यः सह भ्रातृभिराहवे । स हि प्रियः सखा तुभ्यं शिष्यश्च तव पाण्डवः ॥

dhanaṁjayaś ca te rakṣyaḥ saha bhrātr̥bhir āhave । sa hi priyaḥ sakhā tubhyaṁ śiṣyaś ca tava pāṇḍavaḥ ॥

वचनाद्देवराजस्य ततोऽस्मीहागतो द्रुतम् । अयं दुरात्मा बद्धश्च गमिष्यामि सुरालयम् ॥

vacanād devarājasya tato ’smīhāgato drutam । ayaṁ durātmā baddhaś ca gamiṣyāmi surālayam ॥

अर्जुन उवाच । उत्सृज्यतां चित्रसेन भ्रातास्माकं सुयोधनः । धर्मराजस्य संदेशान्मम चेदिच्छसि प्रियम् ॥

arjuna uvāca । utsr̥jyatāṁ citrasena bhrātāsmākaṁ suyodhanaḥ । dharmarājasya saṁdeśān mama ced icchasi priyam ॥

चित्रसेन उवाच । पापोऽयं नित्यसंदुष्टो न विमोक्षणमर्हति । प्रलब्धा धर्मराजस्य कृष्णायाश्च धनंजय ॥

citrasena uvāca । pāpo ’yaṁ nityasaṁduṣṭo na vimokṣaṇam arhati । pralabdhā dharmarājasya kr̥ṣṇāyāś ca dhanaṁjaya ॥

नेदं चिकीर्षितं तस्य कुन्तीपुत्रो महाव्रतः । जानाति धर्मराजो हि श्रुत्वा कुरु यथेच्छसि ॥

nedaṁ cikīrṣitaṁ tasya kuntīputro mahāvrataḥ । jānāti dharmarājo hi śrutvā kuru yathecchasi ॥

वैशंपायन उवाच । ते सर्व एव राजानमभिजग्मुर्युधिष्ठिरम् । अभिगम्य च तत्सर्वं शशंसुस्तस्य दुष्कृतम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । te sarva eva rājānam abhijagmur yudhiṣṭhiram । abhigamya ca tat sarvaṁ śaśaṁsus tasya duṣkr̥tam ॥

अजातशत्रुस्तच्छ्रुत्वा गन्धर्वस्य वचस्तदा । मोक्षयामास तान्सर्वान्गन्धर्वान्प्रशशंस च ॥

ajātaśatrus tac chrutvā gandharvasya vacas tadā । mokṣayām āsa tān sarvān gandharvān praśaśaṁsa ca ॥

दिष्ट्या भवद्भिर्बलिभिः शक्तैः सर्वैर्न हिंसितः । दुर्वृत्तो धार्तराष्ट्रोऽयं सामात्यज्ञातिबान्धवः ॥

diṣṭyā bhavadbhir balibhiḥ śaktaiḥ sarvair na hiṁsitaḥ । durvr̥tto dhārtarāṣṭro ’yaṁ sāmātyajñātibāndhavaḥ ॥

उपकारो महांस्तात कृतोऽयं मम खेचराः । कुलं न परिभूतं मे मोक्षेणास्य दुरात्मनः ॥

upakāro mahāṁs tāta kr̥to ’yaṁ mama khecarāḥ । kulaṁ na paribhūtaṁ me mokṣeṇāsya durātmanaḥ ॥

आज्ञापयध्वमिष्टानि प्रीयामो दर्शनेन वः । प्राप्य सर्वानभिप्रायांस्ततो व्रजत माचिरम् ॥

ājñāpayadhvam iṣṭāni prīyāmo darśanena vaḥ । prāpya sarvān abhiprāyāṁs tato vrajata māciram ॥

अनुज्ञातास्तु गन्धर्वाः पाण्डुपुत्रेण धीमता । सहाप्सरोभिः संहृष्टाश्चित्रसेनमुखा ययुः ॥

anujñātās tu gandharvāḥ pāṇḍuputreṇa dhīmatā । sahāpsarobhiḥ saṁhr̥ṣṭāś citrasenamukhā yayuḥ ॥

देवराडपि गन्धर्वान्मृतांस्तान्समजीवयत् । दिव्येनामृतवर्षेण ये हताः कौरवैर्युधि ॥

devarāḍ api gandharvān mr̥tāṁs tān samajīvayat । divyenāmr̥tavarṣeṇa ye hatāḥ kauravair yudhi ॥

ज्ञातींस्तानवमुच्याथ राजदारांश्च सर्वशः । कृत्वा च दुष्करं कर्म प्रीतियुक्ताश्च पाण्डवाः ॥

jñātīṁs tān avamucyātha rājadārāṁś ca sarvaśaḥ । kr̥tvā ca duṣkaraṁ karma prītiyuktāś ca pāṇḍavāḥ ॥

सस्त्रीकुमारैः कुरुभिः पूज्यमाना महारथाः । बभ्राजिरे महात्मानः कुरुमध्ये यथाग्नयः ॥

sastrīkumāraiḥ kurubhiḥ pūjyamānā mahārathāḥ । babhrājire mahātmānaḥ kurumadhye yathāgnayaḥ ॥

ततो दुर्योधनं मुच्य भ्रातृभिः सहितं तदा । युधिष्ठिरः सप्रणयमिदं वचनमब्रवीत् ॥

tato duryodhanaṁ mucya bhrātr̥bhiḥ sahitaṁ tadā । yudhiṣṭhiraḥ sapraṇayam idaṁ vacanam abravīt ॥

मा स्म तात पुनः कार्षीरीदृशं साहसं क्वचित् । न हि साहसकर्तारः सुखमेधन्ति भारत ॥

mā sma tāta punaḥ kārṣīr īdr̥śaṁ sāhasaṁ kva cit । na hi sāhasakartāraḥ sukham edhanti bhārata ॥

स्वस्तिमान्सहितः सर्वैर्भ्रातृभिः कुरुनन्दन । गृहान्व्रज यथाकामं वैमनस्यं च मा कृथाः ॥

svastimān sahitaḥ sarvair bhrātr̥bhiḥ kurunandana । gr̥hān vraja yathākāmaṁ vaimanasyaṁ ca mā kr̥thāḥ ॥

पाण्डवेनाभ्यनुज्ञातो राजा दुर्योधनस्तदा । विदीर्यमाणो व्रीडेन जगाम नगरं प्रति ॥

pāṇḍavenābhyanujñāto rājā duryodhanas tadā । vidīryamāṇo vrīḍena jagāma nagaraṁ prati ॥

तस्मिन्गते कौरवेये कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । भ्रातृभिः सहितो वीरः पूज्यमानो द्विजातिभिः ॥

tasmin gate kauraveye kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ । bhrātr̥bhiḥ sahito vīraḥ pūjyamāno dvijātibhiḥ ॥

तपोधनैश्च तैः सर्वैर्वृतः शक्र इवामरैः । वने द्वैतवने तस्मिन्विजहार मुदा युतः ॥

tapodhanaiś ca taiḥ sarvair vr̥taḥ śakra ivāmaraiḥ । vane dvaitavane tasmin vijahāra mudā yutaḥ ॥