Adhyāya 15

युधिष्ठिर उवाच । असांनिध्यं कथं कृष्ण तवासीद्वृष्णिनन्दन । क्व चासीद्विप्रवासस्ते किं वाकार्षीः प्रवासकः ॥

yudhiṣṭhira uvāca । asāṁnidhyaṁ kathaṁ kr̥ṣṇa tavāsīd vr̥ṣṇinandana । kva cāsīd vipravāsas te kiṁ vākārṣīḥ pravāsakaḥ ॥

कृष्ण उवाच । शाल्वस्य नगरं सौभं गतोऽहं भरतर्षभ । विनिहन्तुं नरश्रेष्ठ तत्र मे शृणु कारणम् ॥

kr̥ṣṇa uvāca । śālvasya nagaraṁ saubhaṁ gato ’haṁ bharatarṣabha । vinihantuṁ naraśreṣṭha tatra me śr̥ṇu kāraṇam ॥

महातेजा महाबाहुर्यः स राजा महायशाः । दमघोषात्मजो वीरः शिशुपालो मया हतः ॥

mahātejā mahābāhur yaḥ sa rājā mahāyaśāḥ । damaghoṣātmajo vīraḥ śiśupālo mayā hataḥ ॥

यज्ञे ते भरतश्रेष्ठ राजसूयेऽर्हणां प्रति । स रोषवशसंप्राप्तो नामृष्यत दुरात्मवान् ॥

yajñe te bharataśreṣṭha rājasūye ’rhaṇāṁ prati । sa roṣavaśasaṁprāpto nāmr̥ṣyata durātmavān ॥

श्रुत्वा तं निहतं शाल्वस्तीव्ररोषसमन्वितः । उपायाद्द्वारकां शून्यामिहस्थे मयि भारत ॥

śrutvā taṁ nihataṁ śālvas tīvraroṣasamanvitaḥ । upāyād dvārakāṁ śūnyām ihasthe mayi bhārata ॥

स तत्र योधितो राजन्बालकैर्वृष्णिपुंगवैः । आगतः कामगं सौभमारुह्यैव नृशंसकृत् ॥

sa tatra yodhito rājan bālakair vr̥ṣṇipuṁgavaiḥ । āgataḥ kāmagaṁ saubham āruhyaiva nr̥śaṁsakr̥t ॥

ततो वृष्णिप्रवीरांस्तान्बालान्हत्वा बहूंस्तदा । पुरोद्यानानि सर्वाणि भेदयामास दुर्मतिः ॥

tato vr̥ṣṇipravīrāṁs tān bālān hatvā bahūṁs tadā । purodyānāni sarvāṇi bhedayām āsa durmatiḥ ॥

उक्तवांश्च महाबाहो क्वासौ वृष्णिकुलाधमः । वासुदेवः सुमन्दात्मा वसुदेवसुतो गतः ॥

uktavāṁś ca mahābāho kvāsau vr̥ṣṇikulādhamaḥ । vāsudevaḥ sumandātmā vasudevasuto gataḥ ॥

तस्य युद्धार्थिनो दर्पं युद्धे नाशयितास्म्यहम् । आनर्ताः सत्यमाख्यात तत्र गन्तास्मि यत्र सः ॥

tasya yuddhārthino darpaṁ yuddhe nāśayitāsmy aham । ānartāḥ satyam ākhyāta tatra gantāsmi yatra saḥ ॥

तं हत्वा विनिवर्तिष्ये कंसकेशिनिषूदनम् । अहत्वा न निवर्तिष्ये सत्येनायुधमालभे ॥

taṁ hatvā vinivartiṣye kaṁsakeśiniṣūdanam । ahatvā na nivartiṣye satyenāyudham ālabhe ॥

क्वासौ क्वासाविति पुनस्तत्र तत्र विधावति । मया किल रणे युद्धं काङ्क्षमाणः स सौभराट् ॥

kvāsau kvāsāv iti punas tatra tatra vidhāvati । mayā kila raṇe yuddhaṁ kāṅkṣamāṇaḥ sa saubharāṭ ॥

अद्य तं पापकर्माणं क्षुद्रं विश्वासघातिनम् । शिशुपालवधामर्षाद्गमयिष्ये यमक्षयम् ॥

adya taṁ pāpakarmāṇaṁ kṣudraṁ viśvāsaghātinam । śiśupālavadhāmarṣād gamayiṣye yamakṣayam ॥

मम पापस्वभावेन भ्राता येन निपातितः । शिशुपालो महीपालस्तं वधिष्ये महीतले ॥

mama pāpasvabhāvena bhrātā yena nipātitaḥ । śiśupālo mahīpālas taṁ vadhiṣye mahītale ॥

भ्राता बालश्च राजा च न च संग्राममूर्धनि । प्रमत्तश्च हतो वीरस्तं हनिष्ये जनार्दनम् ॥

bhrātā bālaś ca rājā ca na ca saṁgrāmamūrdhani । pramattaś ca hato vīras taṁ haniṣye janārdanam ॥

एवमादि महाराज विलप्य दिवमास्थितः । कामगेन स सौभेन क्षिप्त्वा मां कुरुनन्दन ॥

evamādi mahārāja vilapya divam āsthitaḥ । kāmagena sa saubhena kṣiptvā māṁ kurunandana ॥

तमश्रौषमहं गत्वा यथा वृत्तः सुदुर्मतिः । मयि कौरव्य दुष्टात्मा मार्त्तिकावतको नृपः ॥

tam aśrauṣam ahaṁ gatvā yathā vr̥ttaḥ sudurmatiḥ । mayi kauravya duṣṭātmā mārttikāvatako nr̥paḥ ॥

ततोऽहमपि कौरव्य रोषव्याकुललोचनः । निश्चित्य मनसा राजन्वधायास्य मनो दधे ॥

tato ’ham api kauravya roṣavyākulalocanaḥ । niścitya manasā rājan vadhāyāsya mano dadhe ॥

आनर्तेषु विमर्दं च क्षेपं चात्मनि कौरव । प्रवृद्धमवलेपं च तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥

ānarteṣu vimardaṁ ca kṣepaṁ cātmani kaurava । pravr̥ddham avalepaṁ ca tasya duṣkr̥takarmaṇaḥ ॥

ततः सौभवधायाहं प्रतस्थे पृथिवीपते । स मया सागरावर्ते दृष्ट आसीत्परीप्सता ॥

tataḥ saubhavadhāyāhaṁ pratasthe pr̥thivīpate । sa mayā sāgarāvarte dr̥ṣṭa āsīt parīpsatā ॥

ततः प्रध्माप्य जलजं पाञ्चजन्यमहं नृप । आहूय शाल्वं समरे युद्धाय समवस्थितः ॥

tataḥ pradhmāpya jalajaṁ pāñcajanyam ahaṁ nr̥pa । āhūya śālvaṁ samare yuddhāya samavasthitaḥ ॥

सुमुहूर्तमभूद्युद्धं तत्र मे दानवैः सह । वशीभूताश्च मे सर्वे भूतले च निपातिताः ॥

sumuhūrtam abhūd yuddhaṁ tatra me dānavaiḥ saha । vaśībhūtāś ca me sarve bhūtale ca nipātitāḥ ॥

एतत्कार्यं महाबाहो येनाहं नागमं तदा । श्रुत्वैव हास्तिनपुरं द्यूतं चाविनयोत्थितम् ॥

etat kāryaṁ mahābāho yenāhaṁ nāgamaṁ tadā । śrutvaiva hāstinapuraṁ dyūtaṁ cāvinayotthitam ॥