वासुदेव उवाच । नेदं कृच्छ्रमनुप्राप्तो भवान्स्याद्वसुधाधिप । यद्यहं द्वारकायां स्यां राजन्संनिहितः पुरा ॥
vāsudeva uvāca । nedaṁ kr̥cchram anuprāpto bhavān syād vasudhādhipa । yady ahaṁ dvārakāyāṁ syāṁ rājan saṁnihitaḥ purā ॥
Who speaks here वासुदेव vāsudeva
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §13–15 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वासुदेव उवाच । नेदं कृच्छ्रमनुप्राप्तो भवान्स्याद्वसुधाधिप । यद्यहं द्वारकायां स्यां राजन्संनिहितः पुरा ॥
vāsudeva uvāca । nedaṁ kr̥cchram anuprāpto bhavān syād vasudhādhipa । yady ahaṁ dvārakāyāṁ syāṁ rājan saṁnihitaḥ purā ॥
आगच्छेयमहं द्यूतमनाहूतोऽपि कौरवैः । आम्बिकेयेन दुर्धर्ष राज्ञा दुर्योधनेन च ॥
āgaccheyam ahaṁ dyūtam anāhūto ’pi kauravaiḥ । āmbikeyena durdharṣa rājñā duryodhanena ca ॥
वारयेयमहं द्यूतं बहून्दोषान्प्रदर्शयन् । भीष्मद्रोणौ समानाय्य कृपं बाह्लीकमेव च ॥
vārayeyam ahaṁ dyūtaṁ bahūn doṣān pradarśayan । bhīṣmadroṇau samānāyya kr̥paṁ bāhlīkam eva ca ॥
वैचित्रवीर्यं राजानमलं द्यूतेन कौरव । पुत्राणां तव राजेन्द्र त्वन्निमित्तमिति प्रभो ॥
vaicitravīryaṁ rājānam alaṁ dyūtena kaurava । putrāṇāṁ tava rājendra tvannimittam iti prabho ॥
तत्र वक्ष्याम्यहं दोषान्यैर्भवानवरोपितः । वीरसेनसुतो यैश्च राज्यात्प्रभ्रंशितः पुरा ॥
tatra vakṣyāmy ahaṁ doṣān yair bhavān avaropitaḥ । vīrasenasuto yaiś ca rājyāt prabhraṁśitaḥ purā ॥
अभक्षितविनाशं च देवनेन विशां पते । सातत्यं च प्रसङ्गस्य वर्णयेयं यथातथम् ॥
abhakṣitavināśaṁ ca devanena viśāṁ pate । sātatyaṁ ca prasaṅgasya varṇayeyaṁ yathātatham ॥
स्त्रियोऽक्षा मृगया पानमेतत्कामसमुत्थितम् । व्यसनं चतुष्टयं प्रोक्तं यै राजन्भ्रश्यते श्रियः ॥
striyo ’kṣā mr̥gayā pānam etat kāmasamutthitam । vyasanaṁ catuṣṭayaṁ proktaṁ yai rājan bhraśyate śriyaḥ ॥
तत्र सर्वत्र वक्तव्यं मन्यन्ते शास्त्रकोविदाः । विशेषतश्च वक्तव्यं द्यूते पश्यन्ति तद्विदः ॥
tatra sarvatra vaktavyaṁ manyante śāstrakovidāḥ । viśeṣataś ca vaktavyaṁ dyūte paśyanti tadvidaḥ ॥
एकाह्ना द्रव्यनाशोऽत्र ध्रुवं व्यसनमेव च । अभुक्तनाशश्चार्थानां वाक्पारुष्यं च केवलम् ॥
ekāhnā dravyanāśo ’tra dhruvaṁ vyasanam eva ca । abhuktanāśaś cārthānāṁ vākpāruṣyaṁ ca kevalam ॥
एतच्चान्यच्च कौरव्य प्रसङ्गि कटुकोदयम् । द्यूते ब्रूयां महाबाहो समासाद्याम्बिकासुतम् ॥
etac cānyac ca kauravya prasaṅgi kaṭukodayam । dyūte brūyāṁ mahābāho samāsādyāmbikāsutam ॥
एवमुक्तो यदि मया गृह्णीयाद्वचनं मम । अनामयं स्याद्धर्मस्य कुरूणां कुरुनन्दन ॥
evam ukto yadi mayā gr̥hṇīyād vacanaṁ mama । anāmayaṁ syād dharmasya kurūṇāṁ kurunandana ॥
न चेत्स मम राजेन्द्र गृह्णीयान्मधुरं वचः । पथ्यं च भरतश्रेष्ठ निगृह्णीयां बलेन तम् ॥
na cet sa mama rājendra gr̥hṇīyān madhuraṁ vacaḥ । pathyaṁ ca bharataśreṣṭha nigr̥hṇīyāṁ balena tam ॥
अथैनानभिनीयैवं सुहृदो नाम दुर्हृदः । सभासदश्च तान्सर्वान्भेदयेयं दुरोदरान् ॥
athainān abhinīyaivaṁ suhr̥do nāma durhr̥daḥ । sabhāsadaś ca tān sarvān bhedayeyaṁ durodarān ॥
असांनिध्यं तु कौरव्य ममानर्तेष्वभूत्तदा । येनेदं व्यसनं प्राप्ता भवन्तो द्यूतकारितम् ॥
asāṁnidhyaṁ tu kauravya mamānarteṣv abhūt tadā । yenedaṁ vyasanaṁ prāptā bhavanto dyūtakāritam ॥
सोऽहमेत्य कुरुश्रेष्ठ द्वारकां पाण्डुनन्दन । अश्रौषं त्वां व्यसनिनं युयुधानाद्यथातथम् ॥
so ’ham etya kuruśreṣṭha dvārakāṁ pāṇḍunandana । aśrauṣaṁ tvāṁ vyasaninaṁ yuyudhānād yathātatham ॥
श्रुत्वैव चाहं राजेन्द्र परमोद्विग्नमानसः । तूर्णमभ्यागतोऽस्मि त्वां द्रष्टुकामो विशां पते ॥
śrutvaiva cāhaṁ rājendra paramodvignamānasaḥ । tūrṇam abhyāgato ’smi tvāṁ draṣṭukāmo viśāṁ pate ॥
अहो कृच्छ्रमनुप्राप्ताः सर्वे स्म भरतर्षभ । ये वयं त्वां व्यसनिनं पश्यामः सह सोदरैः ॥
aho kr̥cchram anuprāptāḥ sarve sma bharatarṣabha । ye vayaṁ tvāṁ vyasaninaṁ paśyāmaḥ saha sodaraiḥ ॥