Adhyāya 137

लोमश उवाच । चङ्क्रम्यमाणः स तदा यवक्रीरकुतोभयः । जगाम माधवे मासि रैभ्याश्रमपदं प्रति ॥

lomaśa uvāca । caṅkramyamāṇaḥ sa tadā yavakrīr akutobhayaḥ । jagāma mādhave māsi raibhyāśramapadaṁ prati ॥

स ददर्शाश्रमे पुण्ये पुष्पितद्रुमभूषिते । विचरन्तीं स्नुषां तस्य किंनरीमिव भारत ॥

sa dadarśāśrame puṇye puṣpitadrumabhūṣite । vicarantīṁ snuṣāṁ tasya kiṁnarīm iva bhārata ॥

यवक्रीस्तामुवाचेदमुपतिष्ठस्व मामिति । निर्लज्जो लज्जया युक्तां कामेन हृतचेतनः ॥

yavakrīs tām uvācedam upatiṣṭhasva mām iti । nirlajjo lajjayā yuktāṁ kāmena hr̥tacetanaḥ ॥

सा तस्य शीलमाज्ञाय तस्माच्छापाच्च बिभ्यती । तेजस्वितां च रैभ्यस्य तथेत्युक्त्वा जगाम सा ॥

sā tasya śīlam ājñāya tasmāc chāpāc ca bibhyatī । tejasvitāṁ ca raibhyasya tathety uktvā jagāma sā ॥

तत एकान्तमुन्नीय मज्जयामास भारत । आजगाम तदा रैभ्यः स्वमाश्रममरिंदम ॥

tata ekāntam unnīya majjayām āsa bhārata । ājagāma tadā raibhyaḥ svam āśramam ariṁdama ॥

रुदन्तीं च स्नुषां दृष्ट्वा भार्यामार्तां परावसोः । सान्त्वयञ्श्लक्ष्णया वाचा पर्यपृच्छद्युधिष्ठिर ॥

rudantīṁ ca snuṣāṁ dr̥ṣṭvā bhāryām ārtāṁ parāvasoḥ । sāntvayañ ślakṣṇayā vācā paryapr̥cchad yudhiṣṭhira ॥

सा तस्मै सर्वमाचष्ट यवक्रीभाषितं शुभा । प्रत्युक्तं च यवक्रीतं प्रेक्षापूर्वं तदात्मना ॥

sā tasmai sarvam ācaṣṭa yavakrībhāṣitaṁ śubhā । pratyuktaṁ ca yavakrītaṁ prekṣāpūrvaṁ tadātmanā ॥

शृण्वानस्यैव रैभ्यस्य यवक्रीतविचेष्टितम् । दहन्निव तदा चेतः क्रोधः समभवन्महान् ॥

śr̥ṇvānasyaiva raibhyasya yavakrītaviceṣṭitam । dahann iva tadā cetaḥ krodhaḥ samabhavan mahān ॥

स तदा मन्युनाविष्टस्तपस्वी भृशकोपनः । अवलुप्य जटामेकां जुहावाग्नौ सुसंस्कृते ॥

sa tadā manyunāviṣṭas tapasvī bhr̥śakopanaḥ । avalupya jaṭām ekāṁ juhāvāgnau susaṁskr̥te ॥

ततः समभवन्नारी तस्या रूपेण संमिता । अवलुप्यापरां चाथ जुहावाग्नौ जटां पुनः ॥

tataḥ samabhavan nārī tasyā rūpeṇa saṁmitā । avalupyāparāṁ cātha juhāvāgnau jaṭāṁ punaḥ ॥

ततः समभवद्रक्षो घोराक्षं भीमदर्शनम् । अब्रूतां तौ तदा रैभ्यं किं कार्यं करवामहे ॥

tataḥ samabhavad rakṣo ghorākṣaṁ bhīmadarśanam । abrūtāṁ tau tadā raibhyaṁ kiṁ kāryaṁ karavāmahe ॥

तावब्रवीदृषिः क्रुद्धो यवक्रीर्वध्यतामिति । जग्मतुस्तौ तथेत्युक्त्वा यवक्रीतजिघांसया ॥

tāv abravīd r̥ṣiḥ kruddho yavakrīr vadhyatām iti । jagmatus tau tathety uktvā yavakrītajighāṁsayā ॥

ततस्तं समुपास्थाय कृत्या सृष्टा महात्मना । कमण्डलुं जहारास्य मोहयित्वा तु भारत ॥

tatas taṁ samupāsthāya kr̥tyā sr̥ṣṭā mahātmanā । kamaṇḍaluṁ jahārāsya mohayitvā tu bhārata ॥

उच्छिष्टं तु यवक्रीतमपकृष्टकमण्डलुम् । तत उद्यतशूलः स राक्षसः समुपाद्रवत् ॥

ucchiṣṭaṁ tu yavakrītam apakr̥ṣṭakamaṇḍalum । tata udyataśūlaḥ sa rākṣasaḥ samupādravat ॥

तमापतन्तं संप्रेक्ष्य शूलहस्तं जिघांसया । यवक्रीः सहसोत्थाय प्राद्रवद्येन वै सरः ॥

tam āpatantaṁ saṁprekṣya śūlahastaṁ jighāṁsayā । yavakrīḥ sahasotthāya prādravad yena vai saraḥ ॥

जलहीनं सरो दृष्ट्वा यवक्रीस्त्वरितः पुनः । जगाम सरितः सर्वास्ताश्चाप्यासन्विशोषिताः ॥

jalahīnaṁ saro dr̥ṣṭvā yavakrīs tvaritaḥ punaḥ । jagāma saritaḥ sarvās tāś cāpy āsan viśoṣitāḥ ॥

स काल्यमानो घोरेण शूलहस्तेन रक्षसा । अग्निहोत्रं पितुर्भीतः सहसा समुपाद्रवत् ॥

sa kālyamāno ghoreṇa śūlahastena rakṣasā । agnihotraṁ pitur bhītaḥ sahasā samupādravat ॥

स वै प्रविशमानस्तु शूद्रेणान्धेन रक्षिणा । निगृहीतो बलाद्द्वारि सोऽवातिष्ठत पार्थिव ॥

sa vai praviśamānas tu śūdreṇāndhena rakṣiṇā । nigr̥hīto balād dvāri so ’vātiṣṭhata pārthiva ॥

निगृहीतं तु शूद्रेण यवक्रीतं स राक्षसः । ताडयामास शूलेन स भिन्नहृदयोऽपतत् ॥

nigr̥hītaṁ tu śūdreṇa yavakrītaṁ sa rākṣasaḥ । tāḍayām āsa śūlena sa bhinnahr̥dayo ’patat ॥

यवक्रीतं स हत्वा तु राक्षसो रैभ्यमागमत् । अनुज्ञातस्तु रैभ्येण तया नार्या सहाचरत् ॥

yavakrītaṁ sa hatvā tu rākṣaso raibhyam āgamat । anujñātas tu raibhyeṇa tayā nāryā sahācarat ॥