Adhyāya 136

यवक्रीरुवाच । प्रतिभास्यन्ति वै वेदा मम तातस्य चोभयोः । अति चान्यान्भविष्यावो वरा लब्धास्तथा मया ॥

yavakrīr uvāca । pratibhāsyanti vai vedā mama tātasya cobhayoḥ । ati cānyān bhaviṣyāvo varā labdhās tathā mayā ॥

भरद्वाज उवाच । दर्पस्ते भविता तात वराँल्लब्ध्वा यथेप्सितान् । स दर्पपूर्णः कृपणः क्षिप्रमेव विनश्यसि ॥

bharadvāja uvāca । darpas te bhavitā tāta varām̐l labdhvā yathepsitān । sa darpapūrṇaḥ kr̥paṇaḥ kṣipram eva vinaśyasi ॥

अत्राप्युदाहरन्तीमा गाथा देवैरुदाहृताः । ऋषिरासीत्पुरा पुत्र बालधिर्नाम वीर्यवान् ॥

atrāpy udāharantīmā gāthā devair udāhr̥tāḥ । r̥ṣir āsīt purā putra bāladhir nāma vīryavān ॥

स पुत्रशोकादुद्विग्नस्तपस्तेपे सुदुश्चरम् । भवेन्मम सुतोऽमर्त्य इति तं लब्धवांश्च सः ॥

sa putraśokād udvignas tapas tepe suduścaram । bhaven mama suto ’martya iti taṁ labdhavāṁś ca saḥ ॥

तस्य प्रसादो देवैश्च कृतो न त्वमरैः समः । नामर्त्यो विद्यते मर्त्यो निमित्तायुर्भविष्यति ॥

tasya prasādo devaiś ca kr̥to na tv amaraiḥ samaḥ । nāmartyo vidyate martyo nimittāyur bhaviṣyati ॥

बालधिरुवाच । यथेमे पर्वताः शश्वत्तिष्ठन्ति सुरसत्तमाः । अक्षयास्तन्निमित्तं मे सुतस्यायुर्भवेदिति ॥

bāladhir uvāca । yatheme parvatāḥ śaśvat tiṣṭhanti surasattamāḥ । akṣayās tan nimittaṁ me sutasyāyur bhaved iti ॥

भरद्वाज उवाच । तस्य पुत्रस्तदा जज्ञे मेधावी क्रोधनः सदा । स तच्छ्रुत्वाकरोद्दर्पमृषींश्चैवावमन्यत ॥

bharadvāja uvāca । tasya putras tadā jajñe medhāvī krodhanaḥ sadā । sa tac chrutvākarod darpam r̥ṣīṁś caivāvamanyata ॥

विकुर्वाणो मुनीनां तु चरमाणो महीमिमाम् । आससाद महावीर्यं धनुषाक्षं मनीषिणम् ॥

vikurvāṇo munīnāṁ tu caramāṇo mahīm imām । āsasāda mahāvīryaṁ dhanuṣākṣaṁ manīṣiṇam ॥

तस्यापचक्रे मेधावी तं शशाप स वीर्यवान् । भव भस्मेति चोक्तः स न भस्म समपद्यत ॥

tasyāpacakre medhāvī taṁ śaśāpa sa vīryavān । bhava bhasmeti coktaḥ sa na bhasma samapadyata ॥

धनुषाक्षस्तु तं दृष्ट्वा मेधाविनमनामयम् । निमित्तमस्य महिषैर्भेदयामास वीर्यवान् ॥

dhanuṣākṣas tu taṁ dr̥ṣṭvā medhāvinam anāmayam । nimittam asya mahiṣair bhedayām āsa vīryavān ॥

स निमित्ते विनष्टे तु ममार सहसा शिशुः । तं मृतं पुत्रमादाय विललाप ततः पिता ॥

sa nimitte vinaṣṭe tu mamāra sahasā śiśuḥ । taṁ mr̥taṁ putram ādāya vilalāpa tataḥ pitā ॥

लालप्यमानं तं दृष्ट्वा मुनयः पुनरार्तवत् । ऊचुर्वेदोक्तया पूर्वं गाथया तन्निबोध मे ॥

lālapyamānaṁ taṁ dr̥ṣṭvā munayaḥ punar ārtavat । ūcur vedoktayā pūrvaṁ gāthayā tan nibodha me ॥

न दिष्टमर्थमत्येतुमीशो मर्त्यः कथंचन । महिषैर्भेदयामास धनुषाक्षो महीधरान् ॥

na diṣṭam artham atyetum īśo martyaḥ kathaṁ cana । mahiṣair bhedayām āsa dhanuṣākṣo mahīdharān ॥

एवं लब्ध्वा वरान्बाला दर्पपूर्णास्तरस्विनः । क्षिप्रमेव विनश्यन्ति यथा न स्यात्तथा भवान् ॥

evaṁ labdhvā varān bālā darpapūrṇās tarasvinaḥ । kṣipram eva vinaśyanti yathā na syāt tathā bhavān ॥

एष रैभ्यो महावीर्यः पुत्रौ चास्य तथाविधौ । तं यथा पुत्र नाभ्येषि तथा कुर्यास्त्वतन्द्रितः ॥

eṣa raibhyo mahāvīryaḥ putrau cāsya tathāvidhau । taṁ yathā putra nābhyeṣi tathā kuryās tv atandritaḥ ॥

स हि क्रुद्धः समर्थस्त्वां पुत्र पीडयितुं रुषा । वैद्यश्चापि तपस्वी च कोपनश्च महानृषिः ॥

sa hi kruddhaḥ samarthas tvāṁ putra pīḍayituṁ ruṣā । vaidyaś cāpi tapasvī ca kopanaś ca mahān r̥ṣiḥ ॥

यवक्रीरुवाच । एवं करिष्ये मा तापं तात कार्षीः कथंचन । यथा हि मे भवान्मान्यस्तथा रैभ्यः पिता मम ॥

yavakrīr uvāca । evaṁ kariṣye mā tāpaṁ tāta kārṣīḥ kathaṁ cana । yathā hi me bhavān mānyas tathā raibhyaḥ pitā mama ॥

लोमश उवाच । उक्त्वा स पितरं श्लक्ष्णं यवक्रीरकुतोभयः । विप्रकुर्वन्नृषीनन्यानतुष्यत्परया मुदा ॥

lomaśa uvāca । uktvā sa pitaraṁ ślakṣṇaṁ yavakrīr akutobhayaḥ । viprakurvann r̥ṣīn anyān atuṣyat parayā mudā ॥