Adhyāya 12

धृतराष्ट्र उवाच । किर्मीरस्य वधं क्षत्तः श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् । रक्षसा भीमसेनस्य कथमासीत्समागमः ॥

dhr̥tarāṣṭra uvāca । kirmīrasya vadhaṁ kṣattaḥ śrotum icchāmi kathyatām । rakṣasā bhīmasenasya katham āsīt samāgamaḥ ॥

विदुर उवाच । शृणु भीमस्य कर्मेदमतिमानुषकर्मणः । श्रुतपूर्वं मया तेषां कथान्तेषु पुनः पुनः ॥

vidura uvāca । śr̥ṇu bhīmasya karmedam atimānuṣakarmaṇaḥ । śrutapūrvaṁ mayā teṣāṁ kathānteṣu punaḥ punaḥ ॥

इतः प्रयाता राजेन्द्र पाण्डवा द्यूतनिर्जिताः । जग्मुस्त्रिभिरहोरात्रैः काम्यकं नाम तद्वनम् ॥

itaḥ prayātā rājendra pāṇḍavā dyūtanirjitāḥ । jagmus tribhir ahorātraiḥ kāmyakaṁ nāma tad vanam ॥

रात्रौ निशीथे स्वाभीले गतेऽर्धसमये नृप । प्रचारे पुरुषादानां रक्षसां भीमकर्मणाम् ॥

rātrau niśīthe svābhīle gate ’rdhasamaye nr̥pa । pracāre puruṣādānāṁ rakṣasāṁ bhīmakarmaṇām ॥

तद्वनं तापसा नित्यं शेषाश्च वनचारिणः । दूरात्परिहरन्ति स्म पुरुषादभयात्किल ॥

tad vanaṁ tāpasā nityaṁ śeṣāś ca vanacāriṇaḥ । dūrāt pariharanti sma puruṣādabhayāt kila ॥

तेषां प्रविशतां तत्र मार्गमावृत्य भारत । दीप्ताक्षं भीषणं रक्षः सोल्मुकं प्रत्यदृश्यत ॥

teṣāṁ praviśatāṁ tatra mārgam āvr̥tya bhārata । dīptākṣaṁ bhīṣaṇaṁ rakṣaḥ solmukaṁ pratyadr̥śyata ॥

बाहू महान्तौ कृत्वा तु तथास्यं च भयानकम् । स्थितमावृत्य पन्थानं येन यान्ति कुरूद्वहाः ॥

bāhū mahāntau kr̥tvā tu tathāsyaṁ ca bhayānakam । sthitam āvr̥tya panthānaṁ yena yānti kurūdvahāḥ ॥

दष्टोष्ठदंष्ट्रं ताम्राक्षं प्रदीप्तोर्ध्वशिरोरुहम् । सार्करश्मितडिच्चक्रं सबलाकमिवाम्बुदम् ॥

daṣṭoṣṭhadaṁṣṭraṁ tāmrākṣaṁ pradīptordhvaśiroruham । sārkaraśmitaḍiccakraṁ sabalākam ivāmbudam ॥

सृजन्तं राक्षसीं मायां महारावविराविणम् । मुञ्चन्तं विपुलं नादं सतोयमिव तोयदम् ॥

sr̥jantaṁ rākṣasīṁ māyāṁ mahārāvavirāviṇam । muñcantaṁ vipulaṁ nādaṁ satoyam iva toyadam ॥

तस्य नादेन संत्रस्ताः पक्षिणः सर्वतोदिशम् । विमुक्तनादाः संपेतुः स्थलजा जलजैः सह ॥

tasya nādena saṁtrastāḥ pakṣiṇaḥ sarvatodiśam । vimuktanādāḥ saṁpetuḥ sthalajā jalajaiḥ saha ॥

संप्रद्रुतमृगद्वीपिमहिषर्क्षसमाकुलम् । तद्वनं तस्य नादेन संप्रस्थितमिवाभवत् ॥

saṁpradrutamr̥gadvīpimahiṣarkṣasamākulam । tad vanaṁ tasya nādena saṁprasthitam ivābhavat ॥

तस्योरुवाताभिहता ताम्रपल्लवबाहवः । विदूरजाताश्च लताः समाश्लिष्यन्त पादपान् ॥

tasyoruvātābhihatā tāmrapallavabāhavaḥ । vidūrajātāś ca latāḥ samāśliṣyanta pādapān ॥

तस्मिन्क्षणेऽथ प्रववौ मारुतो भृशदारुणः । रजसा संवृतं तेन नष्टर्क्षमभवन्नभः ॥

tasmin kṣaṇe ’tha pravavau māruto bhr̥śadāruṇaḥ । rajasā saṁvr̥taṁ tena naṣṭarkṣam abhavan nabhaḥ ॥

पञ्चानां पाण्डुपुत्राणामविज्ञातो महारिपुः । पञ्चानामिन्द्रियाणां तु शोकवेग इवातुलः ॥

pañcānāṁ pāṇḍuputrāṇām avijñāto mahāripuḥ । pañcānām indriyāṇāṁ tu śokavega ivātulaḥ ॥

स दृष्ट्वा पाण्डवान्दूरात्कृष्णाजिनसमावृतान् । आवृणोत्तद्वनद्वारं मैनाक इव पर्वतः ॥

sa dr̥ṣṭvā pāṇḍavān dūrāt kr̥ṣṇājinasamāvr̥tān । āvr̥ṇot tad vanadvāraṁ maināka iva parvataḥ ॥

तं समासाद्य वित्रस्ता कृष्णा कमललोचना । अदृष्टपूर्वं संत्रासान्न्यमीलयत लोचने ॥

taṁ samāsādya vitrastā kr̥ṣṇā kamalalocanā । adr̥ṣṭapūrvaṁ saṁtrāsān nyamīlayata locane ॥

दुःशासनकरोत्सृष्टविप्रकीर्णशिरोरुहा । पञ्चपर्वतमध्यस्था नदीवाकुलतां गता ॥

duḥśāsanakarotsr̥ṣṭaviprakīrṇaśiroruhā । pañcaparvatamadhyasthā nadīvākulatāṁ gatā ॥

मोमुह्यमानां तां तत्र जगृहुः पञ्च पाण्डवाः । इन्द्रियाणि प्रसक्तानि विषयेषु यथा रतिम् ॥

momuhyamānāṁ tāṁ tatra jagr̥huḥ pañca pāṇḍavāḥ । indriyāṇi prasaktāni viṣayeṣu yathā ratim ॥

अथ तां राक्षसीं मायामुत्थितां घोरदर्शनाम् । रक्षोघ्नैर्विविधैर्मन्त्रैर्धौम्यः सम्यक्प्रयोजितैः । पश्यतां पाण्डुपुत्राणां नाशयामास वीर्यवान् ॥

atha tāṁ rākṣasīṁ māyām utthitāṁ ghoradarśanām । rakṣoghnair vividhair mantrair dhaumyaḥ samyakprayojitaiḥ । paśyatāṁ pāṇḍuputrāṇāṁ nāśayām āsa vīryavān ॥

स नष्टमायोऽतिबलः क्रोधविस्फारितेक्षणः । काममूर्तिधरः क्षुद्रः कालकल्पो व्यदृश्यत ॥

sa naṣṭamāyo ’tibalaḥ krodhavisphāritekṣaṇaḥ । kāmamūrtidharaḥ kṣudraḥ kālakalpo vyadr̥śyata ॥

तमुवाच ततो राजा दीर्घप्रज्ञो युधिष्ठिरः । को भवान्कस्य वा किं ते क्रियतां कार्यमुच्यताम् ॥

tam uvāca tato rājā dīrghaprajño yudhiṣṭhiraḥ । ko bhavān kasya vā kiṁ te kriyatāṁ kāryam ucyatām ॥

प्रत्युवाचाथ तद्रक्षो धर्मराजं युधिष्ठिरम् । अहं बकस्य वै भ्राता किर्मीर इति विश्रुतः ॥

pratyuvācātha tad rakṣo dharmarājaṁ yudhiṣṭhiram । ahaṁ bakasya vai bhrātā kirmīra iti viśrutaḥ ॥

वनेऽस्मिन्काम्यके शून्ये निवसामि गतज्वरः । युधि निर्जित्य पुरुषानाहारं नित्यमाचरन् ॥

vane ’smin kāmyake śūnye nivasāmi gatajvaraḥ । yudhi nirjitya puruṣān āhāraṁ nityam ācaran ॥

के यूयमिह संप्राप्ता भक्ष्यभूता ममान्तिकम् । युधि निर्जित्य वः सर्वान्भक्षयिष्ये गतज्वरः ॥

ke yūyam iha saṁprāptā bhakṣyabhūtā mamāntikam । yudhi nirjitya vaḥ sarvān bhakṣayiṣye gatajvaraḥ ॥

युधिष्ठिरस्तु तच्छ्रुत्वा वचस्तस्य दुरात्मनः । आचचक्षे ततः सर्वं गोत्रनामादि भारत ॥

yudhiṣṭhiras tu tac chrutvā vacas tasya durātmanaḥ । ācacakṣe tataḥ sarvaṁ gotranāmādi bhārata ॥

पाण्डवो धर्मराजोऽहं यदि ते श्रोत्रमागतः । सहितो भ्रातृभिः सर्वैर्भीमसेनार्जुनादिभिः ॥

pāṇḍavo dharmarājo ’haṁ yadi te śrotram āgataḥ । sahito bhrātr̥bhiḥ sarvair bhīmasenārjunādibhiḥ ॥

हृतराज्यो वने वासं वस्तुं कृतमतिस्ततः । वनमभ्यागतो घोरमिदं तव परिग्रहम् ॥

hr̥tarājyo vane vāsaṁ vastuṁ kr̥tamatis tataḥ । vanam abhyāgato ghoram idaṁ tava parigraham ॥

किर्मीरस्त्वब्रवीदेनं दिष्ट्या देवैरिदं मम । उपपादितमद्येह चिरकालान्मनोगतम् ॥

kirmīras tv abravīd enaṁ diṣṭyā devair idaṁ mama । upapāditam adyeha cirakālān manogatam ॥

भीमसेनवधार्थं हि नित्यमभ्युद्यतायुधः । चरामि पृथिवीं कृत्स्नां नैनमासादयाम्यहम् ॥

bhīmasenavadhārthaṁ hi nityam abhyudyatāyudhaḥ । carāmi pr̥thivīṁ kr̥tsnāṁ nainam āsādayāmy aham ॥

सोऽयमासादितो दिष्ट्या भ्रातृहा काङ्क्षितश्चिरम् । अनेन हि मम भ्राता बको विनिहतः प्रियः ॥

so ’yam āsādito diṣṭyā bhrātr̥hā kāṅkṣitaś ciram । anena hi mama bhrātā bako vinihataḥ priyaḥ ॥

वेत्रकीयगृहे राजन्ब्राह्मणच्छद्मरूपिणा । विद्याबलमुपाश्रित्य न ह्यस्त्यस्यौरसं बलम् ॥

vetrakīyagr̥he rājan brāhmaṇacchadmarūpiṇā । vidyābalam upāśritya na hy asty asyaurasaṁ balam ॥

हिडिम्बश्च सखा मह्यं दयितो वनगोचरः । हतो दुरात्मनानेन स्वसा चास्य हृता पुरा ॥

hiḍimbaś ca sakhā mahyaṁ dayito vanagocaraḥ । hato durātmanānena svasā cāsya hr̥tā purā ॥

सोऽयमभ्यागतो मूढो ममेदं गहनं वनम् । प्रचारसमयेऽस्माकमर्धरात्रे समास्थिते ॥

so ’yam abhyāgato mūḍho mamedaṁ gahanaṁ vanam । pracārasamaye ’smākam ardharātre samāsthite ॥

अद्यास्य यातयिष्यामि तद्वैरं चिरसंभृतम् । तर्पयिष्यामि च बकं रुधिरेणास्य भूरिणा ॥

adyāsya yātayiṣyāmi tad vairaṁ cirasaṁbhr̥tam । tarpayiṣyāmi ca bakaṁ rudhireṇāsya bhūriṇā ॥

अद्याहमनृणो भूत्वा भ्रातुः सख्युस्तथैव च । शान्तिं लब्धास्मि परमां हत्व राक्षसकण्टकम् ॥

adyāham anr̥ṇo bhūtvā bhrātuḥ sakhyus tathaiva ca । śāntiṁ labdhāsmi paramāṁ hatva rākṣasakaṇṭakam ॥

यदि तेन पुरा मुक्तो भीमसेनो बकेन वै । अद्यैनं भक्षयिष्यामि पश्यतस्ते युधिष्ठिर ॥

yadi tena purā mukto bhīmaseno bakena vai । adyainaṁ bhakṣayiṣyāmi paśyatas te yudhiṣṭhira ॥

एनं हि विपुलप्राणमद्य हत्वा वृकोदरम् । संभक्ष्य जरयिष्यामि यथागस्त्यो महासुरम् ॥

enaṁ hi vipulaprāṇam adya hatvā vr̥kodaram । saṁbhakṣya jarayiṣyāmi yathāgastyo mahāsuram ॥

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा सत्यसंधो युधिष्ठिरः । नैतदस्तीति सक्रोधो भर्त्सयामास राक्षसम् ॥

evam uktas tu dharmātmā satyasaṁdho yudhiṣṭhiraḥ । naitad astīti sakrodho bhartsayām āsa rākṣasam ॥

ततो भीमो महाबाहुरारुज्य तरसा द्रुम । दशव्याममिवोद्विद्धं निष्पत्रमकरोत्तदा ॥

tato bhīmo mahābāhur ārujya tarasā druma । daśavyāmam ivodviddhaṁ niṣpatram akarot tadā ॥

चकार सज्यं गाण्डीवं वज्रनिष्पेषगौरवम् । निमेषान्तरमात्रेण तथैव विजयोऽर्जुनः ॥

cakāra sajyaṁ gāṇḍīvaṁ vajraniṣpeṣagauravam । nimeṣāntaramātreṇa tathaiva vijayo ’rjunaḥ ॥

निवार्य भीमो जिष्णुं तु तद्रक्षो घोरदर्शनम् । अभिद्रुत्याब्रवीद्वाक्यं तिष्ठ तिष्ठेति भारत ॥

nivārya bhīmo jiṣṇuṁ tu tad rakṣo ghoradarśanam । abhidrutyābravīd vākyaṁ tiṣṭha tiṣṭheti bhārata ॥

इत्युक्त्वैनमभिक्रुद्धः कक्ष्यामुत्पीड्य पाण्डवः । निष्पिष्य पाणिना पाणिं संदष्टोष्ठपुटो बली । तमभ्यधावद्वेगेन भीमो वृक्षायुधस्तदा ॥

ity uktvainam abhikruddhaḥ kakṣyām utpīḍya pāṇḍavaḥ । niṣpiṣya pāṇinā pāṇiṁ saṁdaṣṭoṣṭhapuṭo balī । tam abhyadhāvad vegena bhīmo vr̥kṣāyudhas tadā ॥

यमदण्डप्रतीकाशं ततस्तं तस्य मूर्धनि । पातयामास वेगेन कुलिशं मघवानिव ॥

yamadaṇḍapratīkāśaṁ tatas taṁ tasya mūrdhani । pātayām āsa vegena kuliśaṁ maghavān iva ॥

असंभ्रान्तं तु तद्रक्षः समरे प्रत्यदृश्यत । चिक्षेप चोल्मुकं दीप्तमशनिं ज्वलितामिव ॥

asaṁbhrāntaṁ tu tad rakṣaḥ samare pratyadr̥śyata । cikṣepa colmukaṁ dīptam aśaniṁ jvalitām iva ॥

तदुदस्तमलातं तु भीमः प्रहरतां वरः । पदा सव्येन चिक्षेप तद्रक्षः पुनराव्रजत् ॥

tad udastam alātaṁ tu bhīmaḥ praharatāṁ varaḥ । padā savyena cikṣepa tad rakṣaḥ punar āvrajat ॥

किर्मीरश्चापि सहसा वृक्षमुत्पाट्य पाण्डवम् । दण्डपाणिरिव क्रुद्धः समरे प्रत्ययुध्यत ॥

kirmīraś cāpi sahasā vr̥kṣam utpāṭya pāṇḍavam । daṇḍapāṇir iva kruddhaḥ samare pratyayudhyata ॥

तद्वृक्षयुद्धमभवन्महीरुहविनाशनम् । वालिसुग्रीवयोर्भ्रात्रोर्यथा श्रीकाङ्क्षिणोः पुरा ॥

tad vr̥kṣayuddham abhavan mahīruhavināśanam । vālisugrīvayor bhrātror yathā śrīkāṅkṣiṇoḥ purā ॥

शीर्षयोः पतिता वृक्षा बिभिदुर्नैकधा तयोः । यथैवोत्पलपद्मानि मत्तयोर्द्विपयोस्तथा ॥

śīrṣayoḥ patitā vr̥kṣā bibhidur naikadhā tayoḥ । yathaivotpalapadmāni mattayor dvipayos tathā ॥

मुञ्जवज्जर्जरीभूता बहवस्तत्र पादपाः । चीराणीव व्युदस्तानि रेजुस्तत्र महावने ॥

muñjavaj jarjarībhūtā bahavas tatra pādapāḥ । cīrāṇīva vyudastāni rejus tatra mahāvane ॥

तद्वृक्षयुद्धमभवत्सुमुहूर्तं विशां पते । राक्षसानां च मुख्यस्य नराणामुत्तमस्य च ॥

tad vr̥kṣayuddham abhavat sumuhūrtaṁ viśāṁ pate । rākṣasānāṁ ca mukhyasya narāṇām uttamasya ca ॥

ततः शिलां समुत्क्षिप्य भीमस्य युधि तिष्ठतः । प्राहिणोद्राक्षसः क्रुद्धो भीमसेनश्चचाल ह ॥

tataḥ śilāṁ samutkṣipya bhīmasya yudhi tiṣṭhataḥ । prāhiṇod rākṣasaḥ kruddho bhīmasenaś cacāla ha ॥

तं शिलाताडनजडं पर्यधावत्स राक्षसः । बाहुविक्षिप्तकिरणः स्वर्भानुरिव भास्करम् ॥

taṁ śilātāḍanajaḍaṁ paryadhāvat sa rākṣasaḥ । bāhuvikṣiptakiraṇaḥ svarbhānur iva bhāskaram ॥

तावन्योन्यं समाश्लिष्य प्रकर्षन्तौ परस्परम् । उभावपि चकाशेते प्रयुद्धौ वृषभाविव ॥

tāv anyonyaṁ samāśliṣya prakarṣantau parasparam । ubhāv api cakāśete prayuddhau vr̥ṣabhāv iva ॥

तयोरासीत्सुतुमुलः संप्रहारः सुदारुणः । नखदंष्ट्रायुधवतोर्व्याघ्रयोरिव दृप्तयोः ॥

tayor āsīt sutumulaḥ saṁprahāraḥ sudāruṇaḥ । nakhadaṁṣṭrāyudhavator vyāghrayor iva dr̥ptayoḥ ॥

दुर्योधननिकाराच्च बाहुवीर्याच्च दर्पितः । कृष्णानयनदृष्टश्च व्यवर्धत वृकोदरः ॥

duryodhananikārāc ca bāhuvīryāc ca darpitaḥ । kr̥ṣṇānayanadr̥ṣṭaś ca vyavardhata vr̥kodaraḥ ॥

अभिपत्याथ बाहुभ्यां प्रत्यगृह्णादमर्षितः । मातङ्ग इव मातङ्गं प्रभिन्नकरटामुखः ॥

abhipatyātha bāhubhyāṁ pratyagr̥hṇād amarṣitaḥ । mātaṅga iva mātaṅgaṁ prabhinnakaraṭāmukhaḥ ॥

तं चाप्याथ ततो रक्षः प्रतिजग्राह वीर्यवान् । तमाक्षिपद्भीमसेनो बलेन बलिनां वरः ॥

taṁ cāpy ātha tato rakṣaḥ pratijagrāha vīryavān । tam ākṣipad bhīmaseno balena balināṁ varaḥ ॥

तयोर्भुजविनिष्पेषादुभयोर्बलिनोस्तदा । शब्दः समभवद्घोरो वेणुस्फोटसमो युधि ॥

tayor bhujaviniṣpeṣād ubhayor balinos tadā । śabdaḥ samabhavad ghoro veṇusphoṭasamo yudhi ॥

अथैनमाक्षिप्य बलाद्गृह्य मध्ये वृकोदरः । धूनयामास वेगेन वायुश्चण्ड इव द्रुमम् ॥

athainam ākṣipya balād gr̥hya madhye vr̥kodaraḥ । dhūnayām āsa vegena vāyuś caṇḍa iva drumam ॥

स भीमेन परामृष्टो दुर्बलो बलिना रणे । व्यस्पन्दत यथाप्राणं विचकर्ष च पाण्डवम् ॥

sa bhīmena parāmr̥ṣṭo durbalo balinā raṇe । vyaspandata yathāprāṇaṁ vicakarṣa ca pāṇḍavam ॥

तत एनं परिश्रान्तमुपलभ्य वृकोदरः । योक्त्रयामास बाहुभ्यां पशुं रशनया यथा ॥

tata enaṁ pariśrāntam upalabhya vr̥kodaraḥ । yoktrayām āsa bāhubhyāṁ paśuṁ raśanayā yathā ॥

विनदन्तं महानादं भिन्नभेरीसमस्वनम् । भ्रामयामास सुचिरं विस्फुरन्तमचेतसम् ॥

vinadantaṁ mahānādaṁ bhinnabherīsamasvanam । bhrāmayām āsa suciraṁ visphurantam acetasam ॥

तं विषीदन्तमाज्ञाय राक्षसं पाण्डुनन्दनः । प्रगृह्य तरसा दोर्भ्यां पशुमारममारयत् ॥

taṁ viṣīdantam ājñāya rākṣasaṁ pāṇḍunandanaḥ । pragr̥hya tarasā dorbhyāṁ paśumāram amārayat ॥

आक्रम्य स कटीदेशे जानुना राक्षसाधमम् । अपीडयत बाहुभ्यां कण्ठं तस्य वृकोदरः ॥

ākramya sa kaṭīdeśe jānunā rākṣasādhamam । apīḍayata bāhubhyāṁ kaṇṭhaṁ tasya vr̥kodaraḥ ॥

अथ तं जडसर्वाङ्गं व्यावृत्तनयनोल्बणम् । भूतले पातयामास वाक्यं चेदमुवाच ह ॥

atha taṁ jaḍasarvāṅgaṁ vyāvr̥ttanayanolbaṇam । bhūtale pātayām āsa vākyaṁ cedam uvāca ha ॥

हिडिम्बबकयोः पाप न त्वमश्रुप्रमार्जनम् । करिष्यसि गतश्चासि यमस्य सदनं प्रति ॥

hiḍimbabakayoḥ pāpa na tvam aśrupramārjanam । kariṣyasi gataś cāsi yamasya sadanaṁ prati ॥

इत्येवमुक्त्वा पुरुषप्रवीर;स्तं राक्षसं क्रोधविवृत्तनेत्रः । प्रस्रस्तवस्त्राभरणं स्फुरन्त;मुद्भ्रान्तचित्तं व्यसुमुत्ससर्ज ॥

ity evam uktvā puruṣapravīras; taṁ rākṣasaṁ krodhavivr̥ttanetraḥ । prasrastavastrābharaṇaṁ sphurantam; udbhrāntacittaṁ vyasum utsasarja ॥

तस्मिन्हते तोयदतुल्यरूपे; कृष्णां पुरस्कृत्य नरेन्द्रपुत्राः । भीमं प्रशस्याथ गुणैरनेकै;र्हृष्टास्ततो द्वैतवनाय जग्मुः ॥

tasmin hate toyadatulyarūpe; kr̥ṣṇāṁ puraskr̥tya narendraputrāḥ । bhīmaṁ praśasyātha guṇair anekair; hr̥ṣṭās tato dvaitavanāya jagmuḥ ॥

एवं विनिहतः संख्ये किर्मीरो मनुजाधिप । भीमेन वचनात्तस्य धर्मराजस्य कौरव ॥

evaṁ vinihataḥ saṁkhye kirmīro manujādhipa । bhīmena vacanāt tasya dharmarājasya kaurava ॥

ततो निष्कण्टकं कृत्वा वनं तदपराजितः । द्रौपद्या सह धर्मज्ञो वसतिं तामुवास ह ॥

tato niṣkaṇṭakaṁ kr̥tvā vanaṁ tad aparājitaḥ । draupadyā saha dharmajño vasatiṁ tām uvāsa ha ॥

समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाः । प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रशशंसुर्वृकोदरम् ॥

samāśvāsya ca te sarve draupadīṁ bharatarṣabhāḥ । prahr̥ṣṭamanasaḥ prītyā praśaśaṁsur vr̥kodaram ॥

भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततः । विविशुस्तद्वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम् ॥

bhīmabāhubalotpiṣṭe vinaṣṭe rākṣase tataḥ । viviśus tad vanaṁ vīrāḥ kṣemaṁ nihatakaṇṭakam ॥

स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णो भयावहः । वने महति दुष्टात्मा दृष्टो भीमबलाद्धतः ॥

sa mayā gacchatā mārge vinikīrṇo bhayāvahaḥ । vane mahati duṣṭātmā dr̥ṣṭo bhīmabalād dhataḥ ॥

तत्राश्रौषमहं चैतत्कर्म भीमस्य भारत । ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्रासन्समागताः ॥

tatrāśrauṣam ahaṁ caitat karma bhīmasya bhārata । brāhmaṇānāṁ kathayatāṁ ye tatrāsan samāgatāḥ ॥

वैशंपायन उवाच । एवं विनिहतं संख्ये किर्मीरं राक्षसोत्तमम् । श्रुत्वा ध्यानपरो राजा निशश्वासार्तवत्तदा ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evaṁ vinihataṁ saṁkhye kirmīraṁ rākṣasottamam । śrutvā dhyānaparo rājā niśaśvāsārtavat tadā ॥