109.1MBH-3-109-1
वैशंपायन उवाच । ततः प्रयातः कौन्तेयः क्रमेण भरतर्षभ । नन्दामपरनन्दां च नद्यौ पापभयापहे ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ prayātaḥ kaunteyaḥ krameṇa bharatarṣabha । nandām aparanandāṁ ca nadyau pāpabhayāpahe ॥
Vana Parva · Adhyaya 3.109
Adhyāya 109
अध्यायः 109
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana · लोमश lomaśa
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §109–111 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
109.2MBH-3-109-2
स पर्वतं समासाद्य हेमकूटमनामयम् । अचिन्त्यानद्भुतान्भावान्ददर्श सुबहून्नृपः ॥
sa parvataṁ samāsādya hemakūṭam anāmayam । acintyān adbhutān bhāvān dadarśa subahūn nr̥paḥ ॥
109.3MBH-3-109-3
वाचो यत्राभवन्मेघा उपलाश्च सहस्रशः । नाशक्नुवंस्तमारोढुं विषण्णमनसो जनाः ॥
vāco yatrābhavan meghā upalāś ca sahasraśaḥ । nāśaknuvaṁs tam āroḍhuṁ viṣaṇṇamanaso janāḥ ॥
109.4MBH-3-109-4
वायुर्नित्यं ववौ यत्र नित्यं देवश्च वर्षति । सायं प्रातश्च भगवान्दृश्यते हव्यवाहनः ॥
vāyur nityaṁ vavau yatra nityaṁ devaś ca varṣati । sāyaṁ prātaś ca bhagavān dr̥śyate havyavāhanaḥ ॥
109.5MBH-3-109-5
एवं बहुविधान्भावानद्भुतान्वीक्ष्य पाण्डवः । लोमशं पुनरेव स्म पर्यपृच्छत्तदद्भुतम् ॥
evaṁ bahuvidhān bhāvān adbhutān vīkṣya pāṇḍavaḥ । lomaśaṁ punar eva sma paryapr̥cchat tad adbhutam ॥
109.6MBH-3-109-6
लोमश उवाच । यथाश्रुतमिदं पूर्वमस्माभिररिकर्शन । तदेकाग्रमना राजन्निबोध गदतो मम ॥
lomaśa uvāca । yathāśrutam idaṁ pūrvam asmābhir arikarśana । tad ekāgramanā rājan nibodha gadato mama ॥
109.7MBH-3-109-7
अस्मिन्नृषभकूटेऽभूदृषभो नाम तापसः । अनेकशतवर्षायुस्तपस्वी कोपनो भृशम् ॥
asminn r̥ṣabhakūṭe ’bhūd r̥ṣabho nāma tāpasaḥ । anekaśatavarṣāyus tapasvī kopano bhr̥śam ॥
109.8MBH-3-109-8
स वै संभाष्यमाणोऽन्यैः कोपाद्गिरिमुवाच ह । य इह व्याहरेत्कश्चिदुपलानुत्सृजेस्तदा ॥
sa vai saṁbhāṣyamāṇo ’nyaiḥ kopād girim uvāca ha । ya iha vyāharet kaś cid upalān utsr̥jes tadā ॥
109.9MBH-3-109-9
वातं चाहूय मा शब्दमित्युवाच स तापसः । व्याहरंश्चैव पुरुषो मेघेन विनिवार्यते ॥
vātaṁ cāhūya mā śabdam ity uvāca sa tāpasaḥ । vyāharaṁś caiva puruṣo meghena vinivāryate ॥
109.10MBH-3-109-10
एवमेतानि कर्माणि राजंस्तेन महर्षिणा । कृतानि कानिचित्कोपात्प्रतिषिद्धानि कानिचित् ॥
evam etāni karmāṇi rājaṁs tena maharṣiṇā । kr̥tāni kāni cit kopāt pratiṣiddhāni kāni cit ॥
109.11MBH-3-109-11
नन्दामभिगतान्देवान्पुरा राजन्निति श्रुतिः । अन्वपद्यन्त सहसा पुरुषा देवदर्शिनः ॥
nandām abhigatān devān purā rājann iti śrutiḥ । anvapadyanta sahasā puruṣā devadarśinaḥ ॥
109.12MBH-3-109-12
ते दर्शनमनिच्छन्तो देवाः शक्रपुरोगमाः । दुर्गं चक्रुरिमं देशं गिरिप्रत्यूहरूपकम् ॥
te darśanam anicchanto devāḥ śakrapurogamāḥ । durgaṁ cakrur imaṁ deśaṁ giripratyūharūpakam ॥
109.13MBH-3-109-13
तदा प्रभृति कौन्तेय नरा गिरिमिमं सदा । नाशक्नुवनभिद्रष्टुं कुत एवाधिरोहितुम् ॥
tadā prabhr̥ti kaunteya narā girim imaṁ sadā । nāśaknuvan abhidraṣṭuṁ kuta evādhirohitum ॥
109.14MBH-3-109-14
नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुमेष महागिरिः । आरोढुं वापि कौन्तेय तस्मान्नियतवाग्भव ॥
nātaptatapasā śakyo draṣṭum eṣa mahāgiriḥ । āroḍhuṁ vāpi kaunteya tasmān niyatavāg bhava ॥
109.15MBH-3-109-15
इह देवाः सदा सर्वे यज्ञानाजह्रुरुत्तमान् । तेषामेतानि लिङ्गानि दृश्यन्तेऽद्यापि भारत ॥
iha devāḥ sadā sarve yajñān ājahrur uttamān । teṣām etāni liṅgāni dr̥śyante ’dyāpi bhārata ॥
109.16MBH-3-109-16
कुशाकारेव दूर्वेयं संस्तीर्णेव च भूरियम् । यूपप्रकारा बहवो वृक्षाश्चेमे विशां पते ॥
kuśākāreva dūrveyaṁ saṁstīrṇeva ca bhūr iyam । yūpaprakārā bahavo vr̥kṣāś ceme viśāṁ pate ॥
109.17MBH-3-109-17
देवाश्च ऋषयश्चैव वसन्त्यद्यापि भारत । तेषां सायं तथा प्रातर्दृश्यते हव्यवाहनः ॥
devāś ca r̥ṣayaś caiva vasanty adyāpi bhārata । teṣāṁ sāyaṁ tathā prātar dr̥śyate havyavāhanaḥ ॥
109.18MBH-3-109-18
इहाप्लुतानां कौन्तेय सद्यः पाप्मा विहन्यते । कुरुश्रेष्ठाभिषेकं वै तस्मात्कुरु सहानुजः ॥
ihāplutānāṁ kaunteya sadyaḥ pāpmā vihanyate । kuruśreṣṭhābhiṣekaṁ vai tasmāt kuru sahānujaḥ ॥
109.19MBH-3-109-19
ततो नन्दाप्लुताङ्गस्त्वं कौशिकीमभियास्यसि । विश्वामित्रेण यत्रोग्रं तपस्तप्तमनुत्तमम् ॥
tato nandāplutāṅgas tvaṁ kauśikīm abhiyāsyasi । viśvāmitreṇa yatrograṁ tapas taptam anuttamam ॥
109.20MBH-3-109-20
वैशंपायन उवाच । ततस्तत्र समाप्लुत्य गात्राणि सगणो नृपः । जगाम कौशिकीं पुण्यां रम्यां शिवजलां नदीम् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tatas tatra samāplutya gātrāṇi sagaṇo nr̥paḥ । jagāma kauśikīṁ puṇyāṁ ramyāṁ śivajalāṁ nadīm ॥