101.1MBH-3-101-1
देवा ऊचुः । इतः प्रदानाद्वर्तन्ते प्रजाः सर्वाश्चतुर्विधाः । ता भाविता भावयन्ति हव्यकव्यैर्दिवौकसः ॥
devā ūcuḥ । itaḥ pradānād vartante prajāḥ sarvāś caturvidhāḥ । tā bhāvitā bhāvayanti havyakavyair divaukasaḥ ॥
Vana Parva · Adhyaya 3.101
Adhyāya 101
अध्यायः 101
Who speaks here देवा devā
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §103–105 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
101.2MBH-3-101-2
लोका ह्येवं वर्तयन्ति अन्योन्यं समुपाश्रिताः । त्वत्प्रसादान्निरुद्विग्नास्त्वयैव परिरक्षिताः ॥
lokā hy evaṁ vartayanti anyonyaṁ samupāśritāḥ । tvatprasādān nirudvignās tvayaiva parirakṣitāḥ ॥
101.3MBH-3-101-3
इदं च समनुप्राप्तं लोकानां भयमुत्तमम् । न च जानीम केनेमे रात्रौ वध्यन्ति ब्राह्मणाः ॥
idaṁ ca samanuprāptaṁ lokānāṁ bhayam uttamam । na ca jānīma keneme rātrau vadhyanti brāhmaṇāḥ ॥
101.4MBH-3-101-4
क्षीणेषु च ब्राह्मणेषु पृथिवी क्षयमेष्यति । ततः पृथिव्यां क्षीणायां त्रिदिवं क्षयमेष्यति ॥
kṣīṇeṣu ca brāhmaṇeṣu pr̥thivī kṣayam eṣyati । tataḥ pr̥thivyāṁ kṣīṇāyāṁ tridivaṁ kṣayam eṣyati ॥
101.5MBH-3-101-5
त्वत्प्रसादान्महाबाहो लोकाः सर्वे जगत्पते । विनाशं नाधिगच्छेयुस्त्वया वै परिरक्षिताः ॥
tvatprasādān mahābāho lokāḥ sarve jagatpate । vināśaṁ nādhigaccheyus tvayā vai parirakṣitāḥ ॥
101.6MBH-3-101-6
विष्णुरुवाच । विदितं मे सुराः सर्वं प्रजानां क्षयकारणम् । भवतां चापि वक्ष्यामि शृणुध्वं विगतज्वराः ॥
viṣṇur uvāca । viditaṁ me surāḥ sarvaṁ prajānāṁ kṣayakāraṇam । bhavatāṁ cāpi vakṣyāmi śr̥ṇudhvaṁ vigatajvarāḥ ॥
101.7MBH-3-101-7
कालेय इति विख्यातो गणः परमदारुणः । तैश्च वृत्रं समाश्रित्य जगत्सर्वं प्रबाधितम् ॥
kāleya iti vikhyāto gaṇaḥ paramadāruṇaḥ । taiś ca vr̥traṁ samāśritya jagat sarvaṁ prabādhitam ॥
101.8MBH-3-101-8
ते वृत्रं निहतं दृष्ट्वा सहस्राक्षेण धीमता । जीवितं परिरक्षन्तः प्रविष्टा वरुणालयम् ॥
te vr̥traṁ nihataṁ dr̥ṣṭvā sahasrākṣeṇa dhīmatā । jīvitaṁ parirakṣantaḥ praviṣṭā varuṇālayam ॥
101.9MBH-3-101-9
ते प्रविश्योदधिं घोरं नक्रग्राहसमाकुलम् । उत्सादनार्थं लोकानां रात्रौ घ्नन्ति मुनीनिह ॥
te praviśyodadhiṁ ghoraṁ nakragrāhasamākulam । utsādanārthaṁ lokānāṁ rātrau ghnanti munīn iha ॥
101.10MBH-3-101-10
न तु शक्याः क्षयं नेतुं समुद्राश्रयगा हि ते । समुद्रस्य क्षये बुद्धिर्भवद्भिः संप्रधार्यताम् । अगस्त्येन विना को हि शक्तोऽन्योऽर्णवशोषणे ॥
na tu śakyāḥ kṣayaṁ netuṁ samudrāśrayagā hi te । samudrasya kṣaye buddhir bhavadbhiḥ saṁpradhāryatām । agastyena vinā ko hi śakto ’nyo ’rṇavaśoṣaṇe ॥
101.11MBH-3-101-11
एतच्छ्रुत्वा वचो देवा विष्णुना समुदाहृतम् । परमेष्ठिनमाज्ञाप्य अगस्त्यस्याश्रमं ययुः ॥
etac chrutvā vaco devā viṣṇunā samudāhr̥tam । parameṣṭhinam ājñāpya agastyasyāśramaṁ yayuḥ ॥
101.12MBH-3-101-12
तत्रापश्यन्महात्मानं वारुणिं दीप्ततेजसम् । उपास्यमानमृषिभिर्देवैरिव पितामहम् ॥
tatrāpaśyan mahātmānaṁ vāruṇiṁ dīptatejasam । upāsyamānam r̥ṣibhir devair iva pitāmaham ॥
101.13MBH-3-101-13
तेऽभिगम्य महात्मानं मैत्रावरुणिमच्युतम् । आश्रमस्थं तपोराशिं कर्मभिः स्वैरभिष्टुवन् ॥
te ’bhigamya mahātmānaṁ maitrāvaruṇim acyutam । āśramasthaṁ taporāśiṁ karmabhiḥ svair abhiṣṭuvan ॥
101.14MBH-3-101-14
देवा ऊचुः । नहुषेणाभितप्तानां त्वं लोकानां गतिः पुरा । भ्रंशितश्च सुरैश्वर्याल्लोकार्थं लोककण्टकः ॥
devā ūcuḥ । nahuṣeṇābhitaptānāṁ tvaṁ lokānāṁ gatiḥ purā । bhraṁśitaś ca suraiśvaryāl lokārthaṁ lokakaṇṭakaḥ ॥
101.15MBH-3-101-15
क्रोधात्प्रवृद्धः सहसा भास्करस्य नगोत्तमः । वचस्तवानतिक्रामन्विन्ध्यः शैलो न वर्धते ॥
krodhāt pravr̥ddhaḥ sahasā bhāskarasya nagottamaḥ । vacas tavānatikrāman vindhyaḥ śailo na vardhate ॥
101.16MBH-3-101-16
तमसा चावृते लोके मृत्युनाभ्यर्दिताः प्रजाः । त्वामेव नाथमासाद्य निर्वृतिं परमां गताः ॥
tamasā cāvr̥te loke mr̥tyunābhyarditāḥ prajāḥ । tvām eva nātham āsādya nirvr̥tiṁ paramāṁ gatāḥ ॥
101.17MBH-3-101-17
अस्माकं भयभीतानां नित्यशो भगवान्गतिः । ततस्त्वार्ताः प्रयाचामस्त्वां वरं वरदो ह्यसि ॥
asmākaṁ bhayabhītānāṁ nityaśo bhagavān gatiḥ । tatas tv ārtāḥ prayācāmas tvāṁ varaṁ varado hy asi ॥