Adhyāya 84

धृतराष्ट्र उवाच । उपप्लव्यादिह क्षत्तरुपयातो जनार्दनः । वृकस्थले निवसति स च प्रातरिहेष्यति ॥

dhr̥tarāṣṭra uvāca । upaplavyād iha kṣattar upayāto janārdanaḥ । vr̥kasthale nivasati sa ca prātar iheṣyati ॥

आहुकानामधिपतिः पुरोगः सर्वसात्वताम् । महामना महावीर्यो महामात्रो जनार्दनः ॥

āhukānām adhipatiḥ purogaḥ sarvasātvatām । mahāmanā mahāvīryo mahāmātro janārdanaḥ ॥

स्फीतस्य वृष्णिवंशस्य भर्ता गोप्ता च माधवः । त्रयाणामपि लोकानां भगवान्प्रपितामहः ॥

sphītasya vr̥ṣṇivaṁśasya bhartā goptā ca mādhavaḥ । trayāṇām api lokānāṁ bhagavān prapitāmahaḥ ॥

वृष्ण्यन्धकाः सुमनसो यस्य प्रज्ञामुपासते । आदित्या वसवो रुद्रा यथा बुद्धिं बृहस्पतेः ॥

vr̥ṣṇyandhakāḥ sumanaso yasya prajñām upāsate । ādityā vasavo rudrā yathā buddhiṁ br̥haspateḥ ॥

तस्मै पूजां प्रयोक्ष्यामि दाशार्हाय महात्मने । प्रत्यक्षं तव धर्मज्ञ तन्मे कथयतः शृणु ॥

tasmai pūjāṁ prayokṣyāmi dāśārhāya mahātmane । pratyakṣaṁ tava dharmajña tan me kathayataḥ śr̥ṇu ॥

एकवर्णैः सुकृष्णाङ्गैर्बाह्लिजातैर्हयोत्तमैः । चतुर्युक्तान्रथांस्तस्मै रौक्मान्दास्यामि षोडश ॥

ekavarṇaiḥ sukr̥ṣṇāṅgair bāhlijātair hayottamaiḥ । caturyuktān rathāṁs tasmai raukmān dāsyāmi ṣoḍaśa ॥

नित्यप्रभिन्नान्मातङ्गानीषादन्तान्प्रहारिणः । अष्टानुचरमेकैकमष्टौ दास्यामि केशवे ॥

nityaprabhinnān mātaṅgān īṣādantān prahāriṇaḥ । aṣṭānucaram ekaikam aṣṭau dāsyāmi keśave ॥

दासीनामप्रजातानां शुभानां रुक्मवर्चसाम् । शतमस्मै प्रदास्यामि दासानामपि तावतः ॥

dāsīnām aprajātānāṁ śubhānāṁ rukmavarcasām । śatam asmai pradāsyāmi dāsānām api tāvataḥ ॥

आविकं बहु सुस्पर्शं पार्वतीयैरुपाहृतम् । तदप्यस्मै प्रदास्यामि सहस्राणि दशाष्ट च ॥

āvikaṁ bahu susparśaṁ pārvatīyair upāhr̥tam । tad apy asmai pradāsyāmi sahasrāṇi daśāṣṭa ca ॥

अजिनानां सहस्राणि चीनदेशोद्भवानि च । तान्यप्यस्मै प्रदास्यामि यावदर्हति केशवः ॥

ajinānāṁ sahasrāṇi cīnadeśodbhavāni ca । tāny apy asmai pradāsyāmi yāvad arhati keśavaḥ ॥

दिवा रात्रौ च भात्येष सुतेजा विमलो मणिः । तमप्यस्मै प्रदास्यामि तमप्यर्हति केशवः ॥

divā rātrau ca bhāty eṣa sutejā vimalo maṇiḥ । tam apy asmai pradāsyāmi tam apy arhati keśavaḥ ॥

एकेनापि पतत्यह्ना योजनानि चतुर्दश । यानमश्वतरीयुक्तं दास्ये तस्मै तदप्यहम् ॥

ekenāpi pataty ahnā yojanāni caturdaśa । yānam aśvatarīyuktaṁ dāsye tasmai tad apy aham ॥

यावन्ति वाहनान्यस्य यावन्तः पुरुषाश्च ते । ततोऽष्टगुणमप्यस्मै भोज्यं दास्याम्यहं सदा ॥

yāvanti vāhanāny asya yāvantaḥ puruṣāś ca te । tato ’ṣṭaguṇam apy asmai bhojyaṁ dāsyāmy ahaṁ sadā ॥

मम पुत्राश्च पौत्राश्च सर्वे दुर्योधनादृते । प्रत्युद्यास्यन्ति दाशार्हं रथैर्मृष्टैरलंकृताः ॥

mama putrāś ca pautrāś ca sarve duryodhanād r̥te । pratyudyāsyanti dāśārhaṁ rathair mr̥ṣṭair alaṁkr̥tāḥ ॥

स्वलंकृताश्च कल्याण्यः पादैरेव सहस्रशः । वारमुख्या महाभागं प्रत्युद्यास्यन्ति केशवम् ॥

svalaṁkr̥tāś ca kalyāṇyaḥ pādair eva sahasraśaḥ । vāramukhyā mahābhāgaṁ pratyudyāsyanti keśavam ॥

नगरादपि याः काश्चिद्गमिष्यन्ति जनार्दनम् । द्रष्टुं कन्याश्च कल्याण्यस्ताश्च यास्यन्त्यनावृताः ॥

nagarād api yāḥ kāś cid gamiṣyanti janārdanam । draṣṭuṁ kanyāś ca kalyāṇyas tāś ca yāsyanty anāvr̥tāḥ ॥

सस्त्रीपुरुषबालं हि नगरं मधुसूदनम् । उदीक्षते महात्मानं भानुमन्तमिव प्रजाः ॥

sastrīpuruṣabālaṁ hi nagaraṁ madhusūdanam । udīkṣate mahātmānaṁ bhānumantam iva prajāḥ ॥

महाध्वजपताकाश्च क्रियन्तां सर्वतोदिशम् । जलावसिक्तो विरजाः पन्थास्तस्येति चान्वशात् ॥

mahādhvajapatākāś ca kriyantāṁ sarvatodiśam । jalāvasikto virajāḥ panthās tasyeti cānvaśāt ॥

दुःशासनस्य च गृहं दुर्योधनगृहाद्वरम् । तदस्य क्रियतां क्षिप्रं सुसंमृष्टमलंकृतम् ॥

duḥśāsanasya ca gr̥haṁ duryodhanagr̥hād varam । tad asya kriyatāṁ kṣipraṁ susaṁmr̥ṣṭam alaṁkr̥tam ॥

एतद्धि रुचिराकारैः प्रासादैरुपशोभितम् । शिवं च रमणीयं च सर्वर्तु सुमहाधनम् ॥

etad dhi rucirākāraiḥ prāsādair upaśobhitam । śivaṁ ca ramaṇīyaṁ ca sarvartu sumahādhanam ॥

सर्वमस्मिन्गृहे रत्नं मम दुर्योधनस्य च । यद्यदर्हेत्स वार्ष्णेयस्तत्तद्देयमसंशयम् ॥

sarvam asmin gr̥he ratnaṁ mama duryodhanasya ca । yad yad arhet sa vārṣṇeyas tat tad deyam asaṁśayam ॥