83.1MBH-5-83-1
वैशंपायन उवाच । तथा दूतैः समाज्ञाय आयान्तं मधुसूदनम् । धृतराष्ट्रोऽब्रवीद्भीष्ममर्चयित्वा महाभुजम् ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । tathā dūtaiḥ samājñāya āyāntaṁ madhusūdanam । dhr̥tarāṣṭro ’bravīd bhīṣmam arcayitvā mahābhujam ॥
Udyoga Parva · Adhyaya 5.83
Adhyāya 83
अध्यायः 83
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §84–86 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
83.2MBH-5-83-2
द्रोणं च संजयं चैव विदुरं च महामतिम् । दुर्योधनं च सामात्यं हृष्टरोमाब्रवीदिदम् ॥
droṇaṁ ca saṁjayaṁ caiva viduraṁ ca mahāmatim । duryodhanaṁ ca sāmātyaṁ hr̥ṣṭaromābravīd idam ॥
83.3MBH-5-83-3
अद्भुतं महदाश्चर्यं श्रूयते कुरुनन्दन । स्त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च कथयन्ति गृहे गृहे ॥
adbhutaṁ mahad āścaryaṁ śrūyate kurunandana । striyo bālāś ca vr̥ddhāś ca kathayanti gr̥he gr̥he ॥
83.4MBH-5-83-4
सत्कृत्याचक्षते चान्ये तथैवान्ये समागताः । पृथग्वादाश्च वर्तन्ते चत्वरेषु सभासु च ॥
satkr̥tyācakṣate cānye tathaivānye samāgatāḥ । pr̥thagvādāś ca vartante catvareṣu sabhāsu ca ॥
83.5MBH-5-83-5
उपयास्यति दाशार्हः पाण्डवार्थे पराक्रमी । स नो मान्यश्च पूज्यश्च सर्वथा मधुसूदनः ॥
upayāsyati dāśārhaḥ pāṇḍavārthe parākramī । sa no mānyaś ca pūjyaś ca sarvathā madhusūdanaḥ ॥
83.6MBH-5-83-6
तस्मिन्हि यात्रा लोकस्य भूतानामीश्वरो हि सः । तस्मिन्धृतिश्च वीर्यं च प्रज्ञा चौजश्च माधवे ॥
tasmin hi yātrā lokasya bhūtānām īśvaro hi saḥ । tasmin dhr̥tiś ca vīryaṁ ca prajñā caujaś ca mādhave ॥
83.7MBH-5-83-7
स मान्यतां नरश्रेष्ठः स हि धर्मः सनातनः । पूजितो हि सुखाय स्यादसुखः स्यादपूजितः ॥
sa mānyatāṁ naraśreṣṭhaḥ sa hi dharmaḥ sanātanaḥ । pūjito hi sukhāya syād asukhaḥ syād apūjitaḥ ॥
83.8MBH-5-83-8
स चेत्तुष्यति दाशार्ह उपचारैररिंदमः । कृत्स्नान्सर्वानभिप्रायान्प्राप्स्यामः सर्वराजसु ॥
sa cet tuṣyati dāśārha upacārair ariṁdamaḥ । kr̥tsnān sarvān abhiprāyān prāpsyāmaḥ sarvarājasu ॥
83.9MBH-5-83-9
तस्य पूजार्थमद्यैव संविधत्स्व परंतप । सभाः पथि विधीयन्तां सर्वकामसमाहिताः ॥
tasya pūjārtham adyaiva saṁvidhatsva paraṁtapa । sabhāḥ pathi vidhīyantāṁ sarvakāmasamāhitāḥ ॥
83.10MBH-5-83-10
यथा प्रीतिर्महाबाहो त्वयि जायेत तस्य वै । तथा कुरुष्व गान्धारे कथं वा भीष्म मन्यसे ॥
yathā prītir mahābāho tvayi jāyeta tasya vai । tathā kuruṣva gāndhāre kathaṁ vā bhīṣma manyase ॥
83.11MBH-5-83-11
ततो भीष्मादयः सर्वे धृतराष्ट्रं जनाधिपम् । ऊचुः परममित्येवं पूजयन्तोऽस्य तद्वचः ॥
tato bhīṣmādayaḥ sarve dhr̥tarāṣṭraṁ janādhipam । ūcuḥ paramam ity evaṁ pūjayanto ’sya tad vacaḥ ॥
83.12MBH-5-83-12
तेषामनुमतं ज्ञात्वा राजा दुर्योधनस्तदा । सभावास्तूनि रम्याणि प्रदेष्टुमुपचक्रमे ॥
teṣām anumataṁ jñātvā rājā duryodhanas tadā । sabhāvāstūni ramyāṇi pradeṣṭum upacakrame ॥
83.13MBH-5-83-13
ततो देशेषु देशेषु रमणीयेषु भागशः । सर्वरत्नसमाकीर्णाः सभाश्चक्रुरनेकशः ॥
tato deśeṣu deśeṣu ramaṇīyeṣu bhāgaśaḥ । sarvaratnasamākīrṇāḥ sabhāś cakrur anekaśaḥ ॥
83.14MBH-5-83-14
आसनानि विचित्राणि युक्तानि विविधैर्गुणैः । स्त्रियो गन्धानलंकारान्सूक्ष्माणि वसनानि च ॥
āsanāni vicitrāṇi yuktāni vividhair guṇaiḥ । striyo gandhān alaṁkārān sūkṣmāṇi vasanāni ca ॥
83.15MBH-5-83-15
गुणवन्त्यन्नपानानि भोज्यानि विविधानि च । माल्यानि च सुगन्धीनि तानि राजा ददौ ततः ॥
guṇavanty annapānāni bhojyāni vividhāni ca । mālyāni ca sugandhīni tāni rājā dadau tataḥ ॥
83.16MBH-5-83-16
विशेषतश्च वासार्थं सभां ग्रामे वृकस्थले । विदधे कौरवो राजा बहुरत्नां मनोरमाम् ॥
viśeṣataś ca vāsārthaṁ sabhāṁ grāme vr̥kasthale । vidadhe kauravo rājā bahuratnāṁ manoramām ॥
83.17MBH-5-83-17
एतद्विधाय वै सर्वं देवार्हमतिमानुषम् । आचख्यौ धृतराष्ट्राय राजा दुर्योधनस्तदा ॥
etad vidhāya vai sarvaṁ devārham atimānuṣam । ācakhyau dhr̥tarāṣṭrāya rājā duryodhanas tadā ॥
83.18MBH-5-83-18
ताः सभाः केशवः सर्वा रत्नानि विविधानि च । असमीक्ष्यैव दाशार्ह उपायात्कुरुसद्म तत् ॥
tāḥ sabhāḥ keśavaḥ sarvā ratnāni vividhāni ca । asamīkṣyaiva dāśārha upāyāt kurusadma tat ॥