Adhyāya 195

वैशंपायन उवाच । एतच्छ्रुत्वा तु कौन्तेयः सर्वान्भ्रातॄनुपह्वरे । आहूय भरतश्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । etac chrutvā tu kaunteyaḥ sarvān bhrātr̥̄n upahvare । āhūya bharataśreṣṭha idaṁ vacanam abravīt ॥

धार्तराष्ट्रस्य सैन्येषु ये चारपुरुषा मम । ते प्रवृत्तिं प्रयच्छन्ति ममेमां व्युषितां निशाम् ॥

dhārtarāṣṭrasya sainyeṣu ye cārapuruṣā mama । te pravr̥ttiṁ prayacchanti mamemāṁ vyuṣitāṁ niśām ॥

दुर्योधनः किलापृच्छदापगेयं महाव्रतम् । केन कालेन पाण्डूनां हन्याः सैन्यमिति प्रभो ॥

duryodhanaḥ kilāpr̥cchad āpageyaṁ mahāvratam । kena kālena pāṇḍūnāṁ hanyāḥ sainyam iti prabho ॥

मासेनेति च तेनोक्तो धार्तराष्ट्रः सुदुर्मतिः । तावता चापि कालेन द्रोणोऽपि प्रत्यजानत ॥

māseneti ca tenokto dhārtarāṣṭraḥ sudurmatiḥ । tāvatā cāpi kālena droṇo ’pi pratyajānata ॥

गौतमो द्विगुणं कालमुक्तवानिति नः श्रुतम् । द्रौणिस्तु दशरात्रेण प्रतिजज्ञे महास्त्रवित् ॥

gautamo dviguṇaṁ kālam uktavān iti naḥ śrutam । drauṇis tu daśarātreṇa pratijajñe mahāstravit ॥

तथा दिव्यास्त्रवित्कर्णः संपृष्टः कुरुसंसदि । पञ्चभिर्दिवसैर्हन्तुं स सैन्यं प्रतिजज्ञिवान् ॥

tathā divyāstravit karṇaḥ saṁpr̥ṣṭaḥ kurusaṁsadi । pañcabhir divasair hantuṁ sa sainyaṁ pratijajñivān ॥

तस्मादहमपीच्छामि श्रोतुमर्जुन ते वचः । कालेन कियता शत्रून्क्षपयेरिति संयुगे ॥

tasmād aham apīcchāmi śrotum arjuna te vacaḥ । kālena kiyatā śatrūn kṣapayer iti saṁyuge ॥

एवमुक्तो गुडाकेशः पार्थिवेन धनंजयः । वासुदेवमवेक्ष्येदं वचनं प्रत्यभाषत ॥

evam ukto guḍākeśaḥ pārthivena dhanaṁjayaḥ । vāsudevam avekṣyedaṁ vacanaṁ pratyabhāṣata ॥

सर्व एते महात्मानः कृतास्त्राश्चित्रयोधिनः । असंशयं महाराज हन्युरेव बलं तव ॥

sarva ete mahātmānaḥ kr̥tāstrāś citrayodhinaḥ । asaṁśayaṁ mahārāja hanyur eva balaṁ tava ॥

अपैतु ते मनस्तापो यथासत्यं ब्रवीम्यहम् । हन्यामेकरथेनाहं वासुदेवसहायवान् ॥

apaitu te manastāpo yathāsatyaṁ bravīmy aham । hanyām ekarathenāhaṁ vāsudevasahāyavān ॥

सामरानपि लोकांस्त्रीन्सहस्थावरजङ्गमान् । भूतं भव्यं भविष्यच्च निमेषादिति मे मतिः ॥

sāmarān api lokāṁs trīn sahasthāvarajaṅgamān । bhūtaṁ bhavyaṁ bhaviṣyac ca nimeṣād iti me matiḥ ॥

यत्तद्घोरं पशुपतिः प्रादादस्त्रं महन्मम । कैराते द्वन्द्वयुद्धे वै तदिदं मयि वर्तते ॥

yat tad ghoraṁ paśupatiḥ prādād astraṁ mahan mama । kairāte dvandvayuddhe vai tad idaṁ mayi vartate ॥

यद्युगान्ते पशुपतिः सर्वभूतानि संहरन् । प्रयुङ्क्ते पुरुषव्याघ्र तदिदं मयि वर्तते ॥

yad yugānte paśupatiḥ sarvabhūtāni saṁharan । prayuṅkte puruṣavyāghra tad idaṁ mayi vartate ॥

तन्न जानाति गाङ्गेयो न द्रोणो न च गौतमः । न च द्रोणसुतो राजन्कुत एव तु सूतजः ॥

tan na jānāti gāṅgeyo na droṇo na ca gautamaḥ । na ca droṇasuto rājan kuta eva tu sūtajaḥ ॥

न तु युक्तं रणे हन्तुं दिव्यैरस्त्रैः पृथग्जनम् । आर्जवेनैव युद्धेन विजेष्यामो वयं परान् ॥

na tu yuktaṁ raṇe hantuṁ divyair astraiḥ pr̥thagjanam । ārjavenaiva yuddhena vijeṣyāmo vayaṁ parān ॥

तथेमे पुरुषव्याघ्राः सहायास्तव पार्थिव । सर्वे दिव्यास्त्रविदुषः सर्वे युद्धाभिनन्दिनः ॥

tatheme puruṣavyāghrāḥ sahāyās tava pārthiva । sarve divyāstraviduṣaḥ sarve yuddhābhinandinaḥ ॥

वेदान्तावभृथस्नाताः सर्व एतेऽपराजिताः । निहन्युः समरे सेनां देवानामपि पाण्डव ॥

vedāntāvabhr̥thasnātāḥ sarva ete ’parājitāḥ । nihanyuḥ samare senāṁ devānām api pāṇḍava ॥

शिखण्डी युयुधानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । भीमसेनो यमौ चोभौ युधामन्यूत्तमौजसौ ॥

śikhaṇḍī yuyudhānaś ca dhr̥ṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ । bhīmaseno yamau cobhau yudhāmanyūttamaujasau ॥

विराटद्रुपदौ चोभौ भीष्मद्रोणसमौ युधि । स्वयं चापि समर्थोऽसि त्रैलोक्योत्सादने अपि ॥

virāṭadrupadau cobhau bhīṣmadroṇasamau yudhi । svayaṁ cāpi samartho ’si trailokyotsādane api ॥

क्रोधाद्यं पुरुषं पश्येस्त्वं वासवसमद्युते । क्षिप्रं न स भवेद्व्यक्तमिति त्वां वेद्मि कौरव ॥

krodhād yaṁ puruṣaṁ paśyes tvaṁ vāsavasamadyute । kṣipraṁ na sa bhaved vyaktam iti tvāṁ vedmi kaurava ॥