Adhyāya 140

संजय उवाच । कर्णस्य वचनं श्रुत्वा केशवः परवीरहा । उवाच प्रहसन्वाक्यं स्मितपूर्वमिदं तदा ॥

saṁjaya uvāca । karṇasya vacanaṁ śrutvā keśavaḥ paravīrahā । uvāca prahasan vākyaṁ smitapūrvam idaṁ tadā ॥

अपि त्वां न तपेत्कर्ण राज्यलाभोपपादना । मया दत्तां हि पृथिवीं न प्रशासितुमिच्छसि ॥

api tvāṁ na tapet karṇa rājyalābhopapādanā । mayā dattāṁ hi pr̥thivīṁ na praśāsitum icchasi ॥

ध्रुवो जयः पाण्डवानामितीदं; न संशयः कश्चन विद्यतेऽत्र । जयध्वजो दृश्यते पाण्डवस्य; समुच्छ्रितो वानरराज उग्रः ॥

dhruvo jayaḥ pāṇḍavānām itīdaṁ; na saṁśayaḥ kaś cana vidyate ’tra । jayadhvajo dr̥śyate pāṇḍavasya; samucchrito vānararāja ugraḥ ॥

दिव्या माया विहिता भौवनेन; समुच्छ्रिता इन्द्रकेतुप्रकाशा । दिव्यानि भूतानि भयावहानि; दृश्यन्ति चैवात्र भयानकानि ॥

divyā māyā vihitā bhauvanena; samucchritā indraketuprakāśā । divyāni bhūtāni bhayāvahāni; dr̥śyanti caivātra bhayānakāni ॥

न सज्जते शैलवनस्पतिभ्य; ऊर्ध्वं तिर्यग्योजनमात्ररूपः । श्रीमान्ध्वजः कर्ण धनंजयस्य; समुच्छ्रितः पावकतुल्यरूपः ॥

na sajjate śailavanaspatibhya; ūrdhvaṁ tiryag yojanamātrarūpaḥ । śrīmān dhvajaḥ karṇa dhanaṁjayasya; samucchritaḥ pāvakatulyarūpaḥ ॥

यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् । ऐन्द्रमस्त्रं विकुर्वाणमुभे चैवाग्निमारुते ॥

yadā drakṣyasi saṁgrāme śvetāśvaṁ kr̥ṣṇasārathim । aindram astraṁ vikurvāṇam ubhe caivāgnimārute ॥

गाण्डीवस्य च निर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥

gāṇḍīvasya ca nirghoṣaṁ visphūrjitam ivāśaneḥ । na tadā bhavitā tretā na kr̥taṁ dvāparaṁ na ca ॥

यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । जपहोमसमायुक्तं स्वां रक्षन्तं महाचमूम् ॥

yadā drakṣyasi saṁgrāme kuntīputraṁ yudhiṣṭhiram । japahomasamāyuktaṁ svāṁ rakṣantaṁ mahācamūm ॥

आदित्यमिव दुर्धर्षं तपन्तं शत्रुवाहिनीम् । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥

ādityam iva durdharṣaṁ tapantaṁ śatruvāhinīm । na tadā bhavitā tretā na kr̥taṁ dvāparaṁ na ca ॥

यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे भीमसेनं महाबलम् । दुःशासनस्य रुधिरं पीत्वा नृत्यन्तमाहवे ॥

yadā drakṣyasi saṁgrāme bhīmasenaṁ mahābalam । duḥśāsanasya rudhiraṁ pītvā nr̥tyantam āhave ॥

प्रभिन्नमिव मातङ्गं प्रतिद्विरदघातिनम् । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥

prabhinnam iva mātaṅgaṁ pratidviradaghātinam । na tadā bhavitā tretā na kr̥taṁ dvāparaṁ na ca ॥

यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे माद्रीपुत्रौ महारथौ । वाहिनीं धार्तराष्ट्राणां क्षोभयन्तौ गजाविव ॥

yadā drakṣyasi saṁgrāme mādrīputrau mahārathau । vāhinīṁ dhārtarāṣṭrāṇāṁ kṣobhayantau gajāv iva ॥

विगाढे शस्त्रसंपाते परवीररथारुजौ । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥

vigāḍhe śastrasaṁpāte paravīrarathārujau । na tadā bhavitā tretā na kr̥taṁ dvāparaṁ na ca ॥

यदा द्रक्ष्यसि संग्रामे द्रोणं शांतनवं कृपम् । सुयोधनं च राजानं सैन्धवं च जयद्रथम् ॥

yadā drakṣyasi saṁgrāme droṇaṁ śāṁtanavaṁ kr̥pam । suyodhanaṁ ca rājānaṁ saindhavaṁ ca jayadratham ॥

युद्धायापततस्तूर्णं वारितान्सव्यसाचिना । न तदा भविता त्रेता न कृतं द्वापरं न च ॥

yuddhāyāpatatas tūrṇaṁ vāritān savyasācinā । na tadā bhavitā tretā na kr̥taṁ dvāparaṁ na ca ॥

ब्रूयाः कर्ण इतो गत्वा द्रोणं शांतनवं कृपम् । सौम्योऽयं वर्तते मासः सुप्रापयवसेन्धनः ॥

brūyāḥ karṇa ito gatvā droṇaṁ śāṁtanavaṁ kr̥pam । saumyo ’yaṁ vartate māsaḥ suprāpayavasendhanaḥ ॥

पक्वौषधिवनस्फीतः फलवानल्पमक्षिकः । निष्पङ्को रसवत्तोयो नात्युष्णशिशिरः सुखः ॥

pakvauṣadhivanasphītaḥ phalavān alpamakṣikaḥ । niṣpaṅko rasavat toyo nātyuṣṇaśiśiraḥ sukhaḥ ॥

सप्तमाच्चापि दिवसादमावास्या भविष्यति । संग्रामं योजयेत्तत्र तां ह्याहुः शक्रदेवताम् ॥

saptamāc cāpi divasād amāvāsyā bhaviṣyati । saṁgrāmaṁ yojayet tatra tāṁ hy āhuḥ śakradevatām ॥

तथा राज्ञो वदेः सर्वान्ये युद्धायाभ्युपागताः । यद्वो मनीषितं तद्वै सर्वं संपादयामि वः ॥

tathā rājño vadeḥ sarvān ye yuddhāyābhyupāgatāḥ । yad vo manīṣitaṁ tad vai sarvaṁ saṁpādayāmi vaḥ ॥

राजानो राजपुत्राश्च दुर्योधनवशानुगाः । प्राप्य शस्त्रेण निधनं प्राप्स्यन्ति गतिमुत्तमाम् ॥

rājāno rājaputrāś ca duryodhanavaśānugāḥ । prāpya śastreṇa nidhanaṁ prāpsyanti gatim uttamām ॥