Adhyāya 139

कर्ण उवाच । असंशयं सौहृदान्मे प्रणयाच्चात्थ केशव । सख्येन चैव वार्ष्णेय श्रेयस्कामतयैव च ॥

karṇa uvāca । asaṁśayaṁ sauhr̥dān me praṇayāc cāttha keśava । sakhyena caiva vārṣṇeya śreyaskāmatayaiva ca ॥

सर्वं चैवाभिजानामि पाण्डोः पुत्रोऽस्मि धर्मतः । निग्रहाद्धर्मशास्त्राणां यथा त्वं कृष्ण मन्यसे ॥

sarvaṁ caivābhijānāmi pāṇḍoḥ putro ’smi dharmataḥ । nigrahād dharmaśāstrāṇāṁ yathā tvaṁ kr̥ṣṇa manyase ॥

कन्या गर्भं समाधत्त भास्करान्मां जनार्दन । आदित्यवचनाच्चैव जातं मां सा व्यसर्जयत् ॥

kanyā garbhaṁ samādhatta bhāskarān māṁ janārdana । ādityavacanāc caiva jātaṁ māṁ sā vyasarjayat ॥

सोऽस्मि कृष्ण तथा जातः पाण्डोः पुत्रोऽस्मि धर्मतः । कुन्त्या त्वहमपाकीर्णो यथा न कुशलं तथा ॥

so ’smi kr̥ṣṇa tathā jātaḥ pāṇḍoḥ putro ’smi dharmataḥ । kuntyā tv aham apākīrṇo yathā na kuśalaṁ tathā ॥

सूतो हि मामधिरथो दृष्ट्वैव अनयद्गृहान् । राधायाश्चैव मां प्रादात्सौहार्दान्मधुसूदन ॥

sūto hi mām adhiratho dr̥ṣṭvaiva anayad gr̥hān । rādhāyāś caiva māṁ prādāt sauhārdān madhusūdana ॥

मत्स्नेहाच्चैव राधायाः सद्यः क्षीरमवातरत् । सा मे मूत्रं पुरीषं च प्रतिजग्राह माधव ॥

matsnehāc caiva rādhāyāḥ sadyaḥ kṣīram avātarat । sā me mūtraṁ purīṣaṁ ca pratijagrāha mādhava ॥

तस्याः पिण्डव्यपनयं कुर्यादस्मद्विधः कथम् । धर्मविद्धर्मशास्त्राणां श्रवणे सततं रतः ॥

tasyāḥ piṇḍavyapanayaṁ kuryād asmadvidhaḥ katham । dharmavid dharmaśāstrāṇāṁ śravaṇe satataṁ rataḥ ॥

तथा मामभिजानाति सूतश्चाधिरथः सुतम् । पितरं चाभिजानामि तमहं सौहृदात्सदा ॥

tathā mām abhijānāti sūtaś cādhirathaḥ sutam । pitaraṁ cābhijānāmi tam ahaṁ sauhr̥dāt sadā ॥

स हि मे जातकर्मादि कारयामास माधव । शास्त्रदृष्टेन विधिना पुत्रप्रीत्या जनार्दन ॥

sa hi me jātakarmādi kārayām āsa mādhava । śāstradr̥ṣṭena vidhinā putraprītyā janārdana ॥

नाम मे वसुषेणेति कारयामास वै द्विजैः । भार्याश्चोढा मम प्राप्ते यौवने तेन केशव ॥

nāma me vasuṣeṇeti kārayām āsa vai dvijaiḥ । bhāryāś coḍhā mama prāpte yauvane tena keśava ॥

तासु पुत्राश्च पौत्राश्च मम जाता जनार्दन । तासु मे हृदयं कृष्ण संजातं कामबन्धनम् ॥

tāsu putrāś ca pautrāś ca mama jātā janārdana । tāsu me hr̥dayaṁ kr̥ṣṇa saṁjātaṁ kāmabandhanam ॥

न पृथिव्या सकलया न सुवर्णस्य राशिभिः । हर्षाद्भयाद्वा गोविन्द अनृतं वक्तुमुत्सहे ॥

na pr̥thivyā sakalayā na suvarṇasya rāśibhiḥ । harṣād bhayād vā govinda anr̥taṁ vaktum utsahe ॥

धृतराष्ट्रकुले कृष्ण दुर्योधनसमाश्रयात् । मया त्रयोदश समा भुक्तं राज्यमकण्टकम् ॥

dhr̥tarāṣṭrakule kr̥ṣṇa duryodhanasamāśrayāt । mayā trayodaśa samā bhuktaṁ rājyam akaṇṭakam ॥

इष्टं च बहुभिर्यज्ञैः सह सूतैर्मयासकृत् । आवाहाश्च विवाहाश्च सह सूतैः कृता मया ॥

iṣṭaṁ ca bahubhir yajñaiḥ saha sūtair mayāsakr̥t । āvāhāś ca vivāhāś ca saha sūtaiḥ kr̥tā mayā ॥

मां च कृष्ण समाश्रित्य कृतः शस्त्रसमुद्यमः । दुर्योधनेन वार्ष्णेय विग्रहश्चापि पाण्डवैः ॥

māṁ ca kr̥ṣṇa samāśritya kr̥taḥ śastrasamudyamaḥ । duryodhanena vārṣṇeya vigrahaś cāpi pāṇḍavaiḥ ॥

तस्माद्रणे द्वैरथे मां प्रत्युद्यातारमच्युत । वृतवान्परमं हृष्टः प्रतीपं सव्यसाचिनः ॥

tasmād raṇe dvairathe māṁ pratyudyātāram acyuta । vr̥tavān paramaṁ hr̥ṣṭaḥ pratīpaṁ savyasācinaḥ ॥

वधाद्बन्धाद्भयाद्वापि लोभाद्वापि जनार्दन । अनृतं नोत्सहे कर्तुं धार्तराष्ट्रस्य धीमतः ॥

vadhād bandhād bhayād vāpi lobhād vāpi janārdana । anr̥taṁ notsahe kartuṁ dhārtarāṣṭrasya dhīmataḥ ॥

यदि ह्यद्य न गच्छेयं द्वैरथं सव्यसाचिना । अकीर्तिः स्याद्धृषीकेश मम पार्थस्य चोभयोः ॥

yadi hy adya na gaccheyaṁ dvairathaṁ savyasācinā । akīrtiḥ syād dhr̥ṣīkeśa mama pārthasya cobhayoḥ ॥

असंशयं हितार्थाय ब्रूयास्त्वं मधुसूदन । सर्वं च पाण्डवाः कुर्युस्त्वद्वशित्वान्न संशयः ॥

asaṁśayaṁ hitārthāya brūyās tvaṁ madhusūdana । sarvaṁ ca pāṇḍavāḥ kuryus tvadvaśitvān na saṁśayaḥ ॥

मन्त्रस्य नियमं कुर्यास्त्वमत्र पुरुषोत्तम । एतदत्र हितं मन्ये सर्वयादवनन्दन ॥

mantrasya niyamaṁ kuryās tvam atra puruṣottama । etad atra hitaṁ manye sarvayādavanandana ॥

यदि जानाति मां राजा धर्मात्मा संशितव्रतः । कुन्त्याः प्रथमजं पुत्रं न स राज्यं ग्रहीष्यति ॥

yadi jānāti māṁ rājā dharmātmā saṁśitavrataḥ । kuntyāḥ prathamajaṁ putraṁ na sa rājyaṁ grahīṣyati ॥

प्राप्य चापि महद्राज्यं तदहं मधुसूदन । स्फीतं दुर्योधनायैव संप्रदद्यामरिंदम ॥

prāpya cāpi mahad rājyaṁ tad ahaṁ madhusūdana । sphītaṁ duryodhanāyaiva saṁpradadyām ariṁdama ॥

स एव राजा धर्मात्मा शाश्वतोऽस्तु युधिष्ठिरः । नेता यस्य हृषीकेशो योद्धा यस्य धनंजयः ॥

sa eva rājā dharmātmā śāśvato ’stu yudhiṣṭhiraḥ । netā yasya hr̥ṣīkeśo yoddhā yasya dhanaṁjayaḥ ॥

पृथिवी तस्य राष्ट्रं च यस्य भीमो महारथः । नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाश्च माधव ॥

pr̥thivī tasya rāṣṭraṁ ca yasya bhīmo mahārathaḥ । nakulaḥ sahadevaś ca draupadeyāś ca mādhava ॥

उत्तमौजा युधामन्युः सत्यधर्मा च सोमकिः । चैद्यश्च चेकितानश्च शिखण्डी चापराजितः ॥

uttamaujā yudhāmanyuḥ satyadharmā ca somakiḥ । caidyaś ca cekitānaś ca śikhaṇḍī cāparājitaḥ ॥

इन्द्रगोपकवर्णाश्च केकया भ्रातरस्तथा । इन्द्रायुधसवर्णश्च कुन्तिभोजो महारथः ॥

indragopakavarṇāś ca kekayā bhrātaras tathā । indrāyudhasavarṇaś ca kuntibhojo mahārathaḥ ॥

मातुलो भीमसेनस्य सेनजिच्च महारथः । शङ्खः पुत्रो विराटस्य निधिस्त्वं च जनार्दन ॥

mātulo bhīmasenasya senajic ca mahārathaḥ । śaṅkhaḥ putro virāṭasya nidhis tvaṁ ca janārdana ॥

महानयं कृष्ण कृतः क्षत्रस्य समुदानयः । राज्यं प्राप्तमिदं दीप्तं प्रथितं सर्वराजसु ॥

mahān ayaṁ kr̥ṣṇa kr̥taḥ kṣatrasya samudānayaḥ । rājyaṁ prāptam idaṁ dīptaṁ prathitaṁ sarvarājasu ॥

धार्तराष्ट्रस्य वार्ष्णेय शस्त्रयज्ञो भविष्यति । अस्य यज्ञस्य वेत्ता त्वं भविष्यसि जनार्दन । आध्वर्यवं च ते कृष्ण क्रतावस्मिन्भविष्यति ॥

dhārtarāṣṭrasya vārṣṇeya śastrayajño bhaviṣyati । asya yajñasya vettā tvaṁ bhaviṣyasi janārdana । ādhvaryavaṁ ca te kr̥ṣṇa kratāv asmin bhaviṣyati ॥

होता चैवात्र बीभत्सुः संनद्धः स कपिध्वजः । गाण्डीवं स्रुक्तथाज्यं च वीर्यं पुंसां भविष्यति ॥

hotā caivātra bībhatsuḥ saṁnaddhaḥ sa kapidhvajaḥ । gāṇḍīvaṁ sruk tathājyaṁ ca vīryaṁ puṁsāṁ bhaviṣyati ॥

ऐन्द्रं पाशुपतं ब्राह्मं स्थूणाकर्णं च माधव । मन्त्रास्तत्र भविष्यन्ति प्रयुक्ताः सव्यसाचिना ॥

aindraṁ pāśupataṁ brāhmaṁ sthūṇākarṇaṁ ca mādhava । mantrās tatra bhaviṣyanti prayuktāḥ savyasācinā ॥

अनुयातश्च पितरमधिको वा पराक्रमे । ग्रावस्तोत्रं स सौभद्रः सम्यक्तत्र करिष्यति ॥

anuyātaś ca pitaram adhiko vā parākrame । grāvastotraṁ sa saubhadraḥ samyak tatra kariṣyati ॥

उद्गातात्र पुनर्भीमः प्रस्तोता सुमहाबलः । विनदन्स नरव्याघ्रो नागानीकान्तकृद्रणे ॥

udgātātra punar bhīmaḥ prastotā sumahābalaḥ । vinadan sa naravyāghro nāgānīkāntakr̥d raṇe ॥

स चैव तत्र धर्मात्मा शश्वद्राजा युधिष्ठिरः । जपैर्होमैश्च संयुक्तो ब्रह्मत्वं कारयिष्यति ॥

sa caiva tatra dharmātmā śaśvad rājā yudhiṣṭhiraḥ । japair homaiś ca saṁyukto brahmatvaṁ kārayiṣyati ॥

शङ्खशब्दाः समुरजा भेर्यश्च मधुसूदन । उत्कृष्टसिंहनादाश्च सुब्रह्मण्यो भविष्यति ॥

śaṅkhaśabdāḥ samurajā bheryaś ca madhusūdana । utkr̥ṣṭasiṁhanādāś ca subrahmaṇyo bhaviṣyati ॥

नकुलः सहदेवश्च माद्रीपुत्रौ यशस्विनौ । शामित्रं तौ महावीर्यौ सम्यक्तत्र करिष्यतः ॥

nakulaḥ sahadevaś ca mādrīputrau yaśasvinau । śāmitraṁ tau mahāvīryau samyak tatra kariṣyataḥ ॥

कल्माषदण्डा गोविन्द विमला रथशक्तयः । यूपाः समुपकल्पन्तामस्मिन्यज्ञे जनार्दन ॥

kalmāṣadaṇḍā govinda vimalā rathaśaktayaḥ । yūpāḥ samupakalpantām asmin yajñe janārdana ॥

कर्णिनालीकनाराचा वत्सदन्तोपबृंहणाः । तोमराः सोमकलशाः पवित्राणि धनूंषि च ॥

karṇinālīkanārācā vatsadantopabr̥ṁhaṇāḥ । tomarāḥ somakalaśāḥ pavitrāṇi dhanūṁṣi ca ॥

असयोऽत्र कपालानि पुरोडाशाः शिरांसि च । हविस्तु रुधिरं कृष्ण अस्मिन्यज्ञे भविष्यति ॥

asayo ’tra kapālāni puroḍāśāḥ śirāṁsi ca । havis tu rudhiraṁ kr̥ṣṇa asmin yajñe bhaviṣyati ॥

इध्माः परिधयश्चैव शक्त्योऽथ विमला गदाः । सदस्या द्रोणशिष्याश्च कृपस्य च शरद्वतः ॥

idhmāḥ paridhayaś caiva śaktyo ’tha vimalā gadāḥ । sadasyā droṇaśiṣyāś ca kr̥pasya ca śaradvataḥ ॥

इषवोऽत्र परिस्तोमा मुक्ता गाण्डीवधन्वना । महारथप्रयुक्ताश्च द्रोणद्रौणिप्रचोदिताः ॥

iṣavo ’tra paristomā muktā gāṇḍīvadhanvanā । mahārathaprayuktāś ca droṇadrauṇipracoditāḥ ॥

प्रातिप्रस्थानिकं कर्म सात्यकिः स करिष्यति । दीक्षितो धार्तराष्ट्रोऽत्र पत्नी चास्य महाचमूः ॥

prātiprasthānikaṁ karma sātyakiḥ sa kariṣyati । dīkṣito dhārtarāṣṭro ’tra patnī cāsya mahācamūḥ ॥

घटोत्कचोऽत्र शामित्रं करिष्यति महाबलः । अतिरात्रे महाबाहो वितते यज्ञकर्मणि ॥

ghaṭotkaco ’tra śāmitraṁ kariṣyati mahābalaḥ । atirātre mahābāho vitate yajñakarmaṇi ॥

दक्षिणा त्वस्य यज्ञस्य धृष्टद्युम्नः प्रतापवान् । वैताने कर्मणि तते जातो यः कृष्ण पावकात् ॥

dakṣiṇā tv asya yajñasya dhr̥ṣṭadyumnaḥ pratāpavān । vaitāne karmaṇi tate jāto yaḥ kr̥ṣṇa pāvakāt ॥

यदब्रुवमहं कृष्ण कटुकानि स्म पाण्डवान् । प्रियार्थं धार्तराष्ट्रस्य तेन तप्येऽद्य कर्मणा ॥

yad abruvam ahaṁ kr̥ṣṇa kaṭukāni sma pāṇḍavān । priyārthaṁ dhārtarāṣṭrasya tena tapye ’dya karmaṇā ॥

यदा द्रक्ष्यसि मां कृष्ण निहतं सव्यसाचिना । पुनश्चितिस्तदा चास्य यज्ञस्याथ भविष्यति ॥

yadā drakṣyasi māṁ kr̥ṣṇa nihataṁ savyasācinā । punaś citis tadā cāsya yajñasyātha bhaviṣyati ॥

दुःशासनस्य रुधिरं यदा पास्यति पाण्डवः । आनर्दं नर्दतः सम्यक्तदा सुत्यं भविष्यति ॥

duḥśāsanasya rudhiraṁ yadā pāsyati pāṇḍavaḥ । ānardaṁ nardataḥ samyak tadā sutyaṁ bhaviṣyati ॥

यदा द्रोणं च भीष्मं च पाञ्चाल्यौ पातयिष्यतः । तदा यज्ञावसानं तद्भविष्यति जनार्दन ॥

yadā droṇaṁ ca bhīṣmaṁ ca pāñcālyau pātayiṣyataḥ । tadā yajñāvasānaṁ tad bhaviṣyati janārdana ॥

दुर्योधनं यदा हन्ता भीमसेनो महाबलः । तदा समाप्स्यते यज्ञो धार्तराष्ट्रस्य माधव ॥

duryodhanaṁ yadā hantā bhīmaseno mahābalaḥ । tadā samāpsyate yajño dhārtarāṣṭrasya mādhava ॥

स्नुषाश्च प्रस्नुषाश्चैव धृतराष्ट्रस्य संगताः । हतेश्वरा हतसुता हतनाथाश्च केशव ॥

snuṣāś ca prasnuṣāś caiva dhr̥tarāṣṭrasya saṁgatāḥ । hateśvarā hatasutā hatanāthāś ca keśava ॥

गान्धार्या सह रोदन्त्यः श्वगृध्रकुरराकुले । स यज्ञेऽस्मिन्नवभृथो भविष्यति जनार्दन ॥

gāndhāryā saha rodantyaḥ śvagr̥dhrakurarākule । sa yajñe ’sminn avabhr̥tho bhaviṣyati janārdana ॥

विद्यावृद्धा वयोवृद्धाः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ । वृथामृत्युं न कुर्वीरंस्त्वत्कृते मधुसूदन ॥

vidyāvr̥ddhā vayovr̥ddhāḥ kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha । vr̥thāmr̥tyuṁ na kurvīraṁs tvatkr̥te madhusūdana ॥

शस्त्रेण निधनं गच्छेत्समृद्धं क्षत्रमण्डलम् । कुरुक्षेत्रे पुण्यतमे त्रैलोक्यस्यापि केशव ॥

śastreṇa nidhanaṁ gacchet samr̥ddhaṁ kṣatramaṇḍalam । kurukṣetre puṇyatame trailokyasyāpi keśava ॥

तदत्र पुण्डरीकाक्ष विधत्स्व यदभीप्सितम् । यथा कार्त्स्न्येन वार्ष्णेय क्षत्रं स्वर्गमवाप्नुयात् ॥

tad atra puṇḍarīkākṣa vidhatsva yad abhīpsitam । yathā kārtsnyena vārṣṇeya kṣatraṁ svargam avāpnuyāt ॥

यावत्स्थास्यन्ति गिरयः सरितश्च जनार्दन । तावत्कीर्तिभवः शब्दः शाश्वतोऽयं भविष्यति ॥

yāvat sthāsyanti girayaḥ saritaś ca janārdana । tāvat kīrtibhavaḥ śabdaḥ śāśvato ’yaṁ bhaviṣyati ॥

ब्राह्मणाः कथयिष्यन्ति महाभारतमाहवम् । समागमेषु वार्ष्णेय क्षत्रियाणां यशोधरम् ॥

brāhmaṇāḥ kathayiṣyanti mahābhāratam āhavam । samāgameṣu vārṣṇeya kṣatriyāṇāṁ yaśodharam ॥

समुपानय कौन्तेयं युद्धाय मम केशव । मन्त्रसंवरणं कुर्वन्नित्यमेव परंतप ॥

samupānaya kaunteyaṁ yuddhāya mama keśava । mantrasaṁvaraṇaṁ kurvan nityam eva paraṁtapa ॥