Adhyāya 136

वैशंपायन उवाच । कुन्त्यास्तु वचनं श्रुत्वा भीष्मद्रोणौ महारथौ । दुर्योधनमिदं वाक्यमूचतुः शासनातिगम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । kuntyās tu vacanaṁ śrutvā bhīṣmadroṇau mahārathau । duryodhanam idaṁ vākyam ūcatuḥ śāsanātigam ॥

श्रुतं ते पुरुषव्याघ्र कुन्त्याः कृष्णस्य संनिधौ । वाक्यमर्थवदव्यग्रमुक्तं धर्म्यमनुत्तमम् ॥

śrutaṁ te puruṣavyāghra kuntyāḥ kr̥ṣṇasya saṁnidhau । vākyam arthavad avyagram uktaṁ dharmyam anuttamam ॥

तत्करिष्यन्ति कौन्तेया वासुदेवस्य संमतम् । न हि ते जातु शाम्येरन्नृते राज्येन कौरव ॥

tat kariṣyanti kaunteyā vāsudevasya saṁmatam । na hi te jātu śāmyerann r̥te rājyena kaurava ॥

क्लेशिता हि त्वया पार्था धर्मपाशसितास्तदा । सभायां द्रौपदी चैव तैश्च तन्मर्षितं तव ॥

kleśitā hi tvayā pārthā dharmapāśasitās tadā । sabhāyāṁ draupadī caiva taiś ca tan marṣitaṁ tava ॥

कृतास्त्रं ह्यर्जुनं प्राप्य भीमं च कृतनिश्रमम् । गाण्डीवं चेषुधी चैव रथं च ध्वजमेव च । सहायं वासुदेवं च न क्षंस्यति युधिष्ठिरः ॥

kr̥tāstraṁ hy arjunaṁ prāpya bhīmaṁ ca kr̥taniśramam । gāṇḍīvaṁ ceṣudhī caiva rathaṁ ca dhvajam eva ca । sahāyaṁ vāsudevaṁ ca na kṣaṁsyati yudhiṣṭhiraḥ ॥

प्रत्यक्षं ते महाबाहो यथा पार्थेन धीमता । विराटनगरे पूर्वं सर्वे स्म युधि निर्जिताः ॥

pratyakṣaṁ te mahābāho yathā pārthena dhīmatā । virāṭanagare pūrvaṁ sarve sma yudhi nirjitāḥ ॥

दानवान्घोरकर्माणो निवातकवचान्युधि । रौद्रमस्त्रं समाधाय दग्धवानस्त्रवह्निना ॥

dānavān ghorakarmāṇo nivātakavacān yudhi । raudram astraṁ samādhāya dagdhavān astravahninā ॥

कर्णप्रभृतयश्चेमे त्वं चापि कवची रथी । मोक्षिता घोषयात्रायां पर्याप्तं तन्निदर्शनम् ॥

karṇaprabhr̥tayaś ceme tvaṁ cāpi kavacī rathī । mokṣitā ghoṣayātrāyāṁ paryāptaṁ tan nidarśanam ॥

प्रशाम्य भरतश्रेष्ठ भ्रातृभिः सह पाण्डवैः । रक्षेमां पृथिवीं सर्वां मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गताम् ॥

praśāmya bharataśreṣṭha bhrātr̥bhiḥ saha pāṇḍavaiḥ । rakṣemāṁ pr̥thivīṁ sarvāṁ mr̥tyor daṁṣṭrāntaraṁ gatām ॥

ज्येष्ठो भ्राता धर्मशीलो वत्सलः श्लक्ष्णवाक्शुचिः । तं गच्छ पुरुषव्याघ्रं व्यपनीयेह किल्बिषम् ॥

jyeṣṭho bhrātā dharmaśīlo vatsalaḥ ślakṣṇavāk śuciḥ । taṁ gaccha puruṣavyāghraṁ vyapanīyeha kilbiṣam ॥

दृष्टश्चेत्त्वं पाण्डवेन व्यपनीतशरासनः । प्रसन्नभ्रुकुटिः श्रीमान्कृता शान्तिः कुलस्य नः ॥

dr̥ṣṭaś cet tvaṁ pāṇḍavena vyapanītaśarāsanaḥ । prasannabhrukuṭiḥ śrīmān kr̥tā śāntiḥ kulasya naḥ ॥

तमभ्येत्य सहामात्यः परिष्वज्य नृपात्मजम् । अभिवादय राजानं यथापूर्वमरिंदम ॥

tam abhyetya sahāmātyaḥ pariṣvajya nr̥pātmajam । abhivādaya rājānaṁ yathāpūrvam ariṁdama ॥

अभिवादयमानं त्वां पाणिभ्यां भीमपूर्वजः । प्रतिगृह्णातु सौहार्दात्कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥

abhivādayamānaṁ tvāṁ pāṇibhyāṁ bhīmapūrvajaḥ । pratigr̥hṇātu sauhārdāt kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ॥

सिंहस्कन्धोरुबाहुस्त्वां वृत्तायतमहाभुजः । परिष्वजतु बाहुभ्यां भीमः प्रहरतां वरः ॥

siṁhaskandhorubāhus tvāṁ vr̥ttāyatamahābhujaḥ । pariṣvajatu bāhubhyāṁ bhīmaḥ praharatāṁ varaḥ ॥

सिंहग्रीवो गुडाकेशस्ततस्त्वां पुष्करेक्षणः । अभिवादयतां पार्थः कुन्तीपुत्रो धनंजयः ॥

siṁhagrīvo guḍākeśas tatas tvāṁ puṣkarekṣaṇaḥ । abhivādayatāṁ pārthaḥ kuntīputro dhanaṁjayaḥ ॥

आश्विनेयौ नरव्याघ्रौ रूपेणाप्रतिमौ भुवि । तौ च त्वां गुरुवत्प्रेम्णा पूजया प्रत्युदीयताम् ॥

āśvineyau naravyāghrau rūpeṇāpratimau bhuvi । tau ca tvāṁ guruvat premṇā pūjayā pratyudīyatām ॥

मुञ्चन्त्वानन्दजाश्रूणि दाशार्हप्रमुखा नृपाः । संगच्छ भ्रातृभिः सार्धं मानं संत्यज्य पार्थिव ॥

muñcantv ānandajāśrūṇi dāśārhapramukhā nr̥pāḥ । saṁgaccha bhrātr̥bhiḥ sārdhaṁ mānaṁ saṁtyajya pārthiva ॥

प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां ततस्तं भ्रातृभिः सह । समालिङ्ग्य च हर्षेण नृपा यान्तु परस्परम् ॥

praśādhi pr̥thivīṁ kr̥tsnāṁ tatas taṁ bhrātr̥bhiḥ saha । samāliṅgya ca harṣeṇa nr̥pā yāntu parasparam ॥

अलं युद्धेन राजेन्द्र सुहृदां शृणु कारणम् । ध्रुवं विनाशो युद्धे हि क्षत्रियाणां प्रदृश्यते ॥

alaṁ yuddhena rājendra suhr̥dāṁ śr̥ṇu kāraṇam । dhruvaṁ vināśo yuddhe hi kṣatriyāṇāṁ pradr̥śyate ॥

ज्योतींषि प्रतिकूलानि दारुणा मृगपक्षिणः । उत्पाता विविधा वीर दृश्यन्ते क्षत्रनाशनाः ॥

jyotīṁṣi pratikūlāni dāruṇā mr̥gapakṣiṇaḥ । utpātā vividhā vīra dr̥śyante kṣatranāśanāḥ ॥

विशेषत इहास्माकं निमित्तानि विनाशने । उल्काभिर्हि प्रदीप्ताभिर्वध्यते पृतना तव ॥

viśeṣata ihāsmākaṁ nimittāni vināśane । ulkābhir hi pradīptābhir vadhyate pr̥tanā tava ॥

वाहनान्यप्रहृष्टानि रुदन्तीव विशां पते । गृध्रास्ते पर्युपासन्ते सैन्यानि च समन्ततः ॥

vāhanāny aprahr̥ṣṭāni rudantīva viśāṁ pate । gr̥dhrās te paryupāsante sainyāni ca samantataḥ ॥

नगरं न यथापूर्वं तथा राजनिवेशनम् । शिवाश्चाशिवनिर्घोषा दीप्तां सेवन्ति वै दिशम् ॥

nagaraṁ na yathāpūrvaṁ tathā rājaniveśanam । śivāś cāśivanirghoṣā dīptāṁ sevanti vai diśam ॥

कुरु वाक्यं पितुर्मातुरस्माकं च हितैषिणाम् । त्वय्यायत्तो महाबाहो शमो व्यायाम एव च ॥

kuru vākyaṁ pitur mātur asmākaṁ ca hitaiṣiṇām । tvayy āyatto mahābāho śamo vyāyāma eva ca ॥

न चेत्करिष्यसि वचः सुहृदामरिकर्शन । तप्स्यसे वाहिनीं दृष्ट्वा पार्थबाणप्रपीडिताम् ॥

na cet kariṣyasi vacaḥ suhr̥dām arikarśana । tapsyase vāhinīṁ dr̥ṣṭvā pārthabāṇaprapīḍitām ॥

भीमस्य च महानादं नदतः शुष्मिणो रणे । श्रुत्वा स्मर्तासि मे वाक्यं गाण्डीवस्य च निस्वनम् । यद्येतदपसव्यं ते भविष्यति वचो मम ॥

bhīmasya ca mahānādaṁ nadataḥ śuṣmiṇo raṇe । śrutvā smartāsi me vākyaṁ gāṇḍīvasya ca nisvanam । yady etad apasavyaṁ te bhaviṣyati vaco mama ॥