Adhyāya 135

कुन्त्युवाच । अर्जुनं केशव ब्रूयास्त्वयि जाते स्म सूतके । उपोपविष्टा नारीभिराश्रमे परिवारिता ॥

kunty uvāca । arjunaṁ keśava brūyās tvayi jāte sma sūtake । upopaviṣṭā nārībhir āśrame parivāritā ॥

अथान्तरिक्षे वागासीद्दिव्यरूपा मनोरमा । सहस्राक्षसमः कुन्ति भविष्यत्येष ते सुतः ॥

athāntarikṣe vāg āsīd divyarūpā manoramā । sahasrākṣasamaḥ kunti bhaviṣyaty eṣa te sutaḥ ॥

एष जेष्यति संग्रामे कुरून्सर्वान्समागतान् । भीमसेनद्वितीयश्च लोकमुद्वर्तयिष्यति ॥

eṣa jeṣyati saṁgrāme kurūn sarvān samāgatān । bhīmasenadvitīyaś ca lokam udvartayiṣyati ॥

पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवस्पृशम् । हत्वा कुरून्ग्रामजन्ये वासुदेवसहायवान् ॥

putras te pr̥thivīṁ jetā yaśaś cāsya divaspr̥śam । hatvā kurūn grāmajanye vāsudevasahāyavān ॥

पित्र्यमंशं प्रनष्टं च पुनरप्युद्धरिष्यति । भ्रातृभिः सहितः श्रीमांस्त्रीन्मेधानाहरिष्यति ॥

pitryam aṁśaṁ pranaṣṭaṁ ca punar apy uddhariṣyati । bhrātr̥bhiḥ sahitaḥ śrīmāṁs trīn medhān āhariṣyati ॥

तं सत्यसंधं बीभत्सुं सव्यसाचिनमच्युत । यथाहमेवं जानामि बलवन्तं दुरासदम् । तथा तदस्तु दाशार्ह यथा वागभ्यभाषत ॥

taṁ satyasaṁdhaṁ bībhatsuṁ savyasācinam acyuta । yathāham evaṁ jānāmi balavantaṁ durāsadam । tathā tad astu dāśārha yathā vāg abhyabhāṣata ॥

धर्मश्चेदस्ति वार्ष्णेय तथा सत्यं भविष्यति । त्वं चापि तत्तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि ॥

dharmaś ced asti vārṣṇeya tathā satyaṁ bhaviṣyati । tvaṁ cāpi tat tathā kr̥ṣṇa sarvaṁ saṁpādayiṣyasi ॥

नाहं तदभ्यसूयामि यथा वागभ्यभाषत । नमो धर्माय महते धर्मो धारयति प्रजाः ॥

nāhaṁ tad abhyasūyāmi yathā vāg abhyabhāṣata । namo dharmāya mahate dharmo dhārayati prajāḥ ॥

एतद्धनंजयो वाच्यो नित्योद्युक्तो वृकोदरः । यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालोऽयमागतः । न हि वैरं समासाद्य सीदन्ति पुरुषर्षभाः ॥

etad dhanaṁjayo vācyo nityodyukto vr̥kodaraḥ । yadarthaṁ kṣatriyā sūte tasya kālo ’yam āgataḥ । na hi vairaṁ samāsādya sīdanti puruṣarṣabhāḥ ॥

विदिता ते सदा बुद्धिर्भीमस्य न स शाम्यति । यावदन्तं न कुरुते शत्रूणां शत्रुकर्शनः ॥

viditā te sadā buddhir bhīmasya na sa śāmyati । yāvad antaṁ na kurute śatrūṇāṁ śatrukarśanaḥ ॥

सर्वधर्मविशेषज्ञां स्नुषां पाण्डोर्महात्मनः । ब्रूया माधव कल्याणीं कृष्णां कृष्ण यशस्विनीम् ॥

sarvadharmaviśeṣajñāṁ snuṣāṁ pāṇḍor mahātmanaḥ । brūyā mādhava kalyāṇīṁ kr̥ṣṇāṁ kr̥ṣṇa yaśasvinīm ॥

युक्तमेतन्महाभागे कुले जाते यशस्विनि । यन्मे पुत्रेषु सर्वेषु यथावत्त्वमवर्तिथाः ॥

yuktam etan mahābhāge kule jāte yaśasvini । yan me putreṣu sarveṣu yathāvat tvam avartithāḥ ॥

माद्रीपुत्रौ च वक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतावुभौ । विक्रमेणार्जितान्भोगान्वृणीतं जीवितादपि ॥

mādrīputrau ca vaktavyau kṣatradharmaratāv ubhau । vikrameṇārjitān bhogān vr̥ṇītaṁ jīvitād api ॥

विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः । मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम ॥

vikramādhigatā hy arthāḥ kṣatradharmeṇa jīvataḥ । mano manuṣyasya sadā prīṇanti puruṣottama ॥

यच्च वः प्रेक्षमाणानां सर्वधर्मोपचायिनी । पाञ्चाली परुषाण्युक्ता को नु तत्क्षन्तुमर्हति ॥

yac ca vaḥ prekṣamāṇānāṁ sarvadharmopacāyinī । pāñcālī paruṣāṇy uktā ko nu tat kṣantum arhati ॥

न राज्यहरणं दुःखं द्यूते चापि पराजयः । प्रव्राजनं सुतानां वा न मे तद्दुःखकारणम् ॥

na rājyaharaṇaṁ duḥkhaṁ dyūte cāpi parājayaḥ । pravrājanaṁ sutānāṁ vā na me tad duḥkhakāraṇam ॥

यत्तु सा बृहती श्यामा सभायां रुदती तदा । अश्रौषीत्परुषा वाचस्तन्मे दुःखतरं मतम् ॥

yat tu sā br̥hatī śyāmā sabhāyāṁ rudatī tadā । aśrauṣīt paruṣā vācas tan me duḥkhataraṁ matam ॥

स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा । नाध्यगच्छत्तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती ॥

strīdharmiṇī varārohā kṣatradharmaratā sadā । nādhyagacchat tadā nāthaṁ kr̥ṣṇā nāthavatī satī ॥

तं वै ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम् । अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं द्रौपद्याः पदवीं चर ॥

taṁ vai brūhi mahābāho sarvaśastrabhr̥tāṁ varam । arjunaṁ puruṣavyāghraṁ draupadyāḥ padavīṁ cara ॥

विदितौ हि तवात्यन्तं क्रुद्धाविव यमान्तकौ । भीमार्जुनौ नयेतां हि देवानपि परां गतिम् ॥

viditau hi tavātyantaṁ kruddhāv iva yamāntakau । bhīmārjunau nayetāṁ hi devān api parāṁ gatim ॥

तयोश्चैतदवज्ञानं यत्सा कृष्णा सभागता । दुःशासनश्च यद्भीमं कटुकान्यभ्यभाषत । पश्यतां कुरुवीराणां तच्च संस्मारयेः पुनः ॥

tayoś caitad avajñānaṁ yat sā kr̥ṣṇā sabhāgatā । duḥśāsanaś ca yad bhīmaṁ kaṭukāny abhyabhāṣata । paśyatāṁ kuruvīrāṇāṁ tac ca saṁsmārayeḥ punaḥ ॥

पाण्डवान्कुशलं पृच्छेः सपुत्रान्कृष्णया सह । मां च कुशलिनीं ब्रूयास्तेषु भूयो जनार्दन । अरिष्टं गच्छ पन्थानं पुत्रान्मे परिपालय ॥

pāṇḍavān kuśalaṁ pr̥ccheḥ saputrān kr̥ṣṇayā saha । māṁ ca kuśalinīṁ brūyās teṣu bhūyo janārdana । ariṣṭaṁ gaccha panthānaṁ putrān me paripālaya ॥

वैशंपायन उवाच । अभिवाद्याथ तां कृष्णः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । निश्चक्राम महाबाहुः सिंहखेलगतिस्ततः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । abhivādyātha tāṁ kr̥ṣṇaḥ kr̥tvā cābhipradakṣiṇam । niścakrāma mahābāhuḥ siṁhakhelagatis tataḥ ॥

ततो विसर्जयामास भीष्मादीन्कुरुपुंगवान् । आरोप्य च रथे कर्णं प्रायात्सात्यकिना सह ॥

tato visarjayām āsa bhīṣmādīn kurupuṁgavān । āropya ca rathe karṇaṁ prāyāt sātyakinā saha ॥

ततः प्रयाते दाशार्हे कुरवः संगता मिथः । जजल्पुर्महदाश्चर्यं केशवे परमाद्भुतम् ॥

tataḥ prayāte dāśārhe kuravaḥ saṁgatā mithaḥ । jajalpur mahad āścaryaṁ keśave paramādbhutam ॥

प्रमूढा पृथिवी सर्वा मृत्युपाशसिता कृता । दुर्योधनस्य बालिश्यान्नैतदस्तीति चाब्रुवन् ॥

pramūḍhā pr̥thivī sarvā mr̥tyupāśasitā kr̥tā । duryodhanasya bāliśyān naitad astīti cābruvan ॥

ततो निर्याय नगरात्प्रययौ पुरुषोत्तमः । मन्त्रयामास च तदा कर्णेन सुचिरं सह ॥

tato niryāya nagarāt prayayau puruṣottamaḥ । mantrayām āsa ca tadā karṇena suciraṁ saha ॥

विसर्जयित्वा राधेयं सर्वयादवनन्दनः । ततो जवेन महता तूर्णमश्वानचोदयत् ॥

visarjayitvā rādheyaṁ sarvayādavanandanaḥ । tato javena mahatā tūrṇam aśvān acodayat ॥

ते पिबन्त इवाकाशं दारुकेण प्रचोदिताः । हया जग्मुर्महावेगा मनोमारुतरंहसः ॥

te pibanta ivākāśaṁ dārukeṇa pracoditāḥ । hayā jagmur mahāvegā manomārutaraṁhasaḥ ॥

ते व्यतीत्य तमध्वानं क्षिप्रं श्येना इवाशुगाः । उच्चैः सूर्यमुपप्लव्यं शार्ङ्गधन्वानमावहन् ॥

te vyatītya tam adhvānaṁ kṣipraṁ śyenā ivāśugāḥ । uccaiḥ sūryam upaplavyaṁ śārṅgadhanvānam āvahan ॥