Adhyāya 117

नारद उवाच । गालवं वैनतेयोऽथ प्रहसन्निदमब्रवीत् । दिष्ट्या कृतार्थं पश्यामि भवन्तमिह वै द्विज ॥

nārada uvāca । gālavaṁ vainateyo ’tha prahasann idam abravīt । diṣṭyā kr̥tārthaṁ paśyāmi bhavantam iha vai dvija ॥

गालवस्तु वचः श्रुत्वा वैनतेयेन भाषितम् । चतुर्भागावशिष्टं तदाचख्यौ कार्यमस्य हि ॥

gālavas tu vacaḥ śrutvā vainateyena bhāṣitam । caturbhāgāvaśiṣṭaṁ tad ācakhyau kāryam asya hi ॥

सुपर्णस्त्वब्रवीदेनं गालवं पततां वरः । प्रयत्नस्ते न कर्तव्यो नैष संपत्स्यते तव ॥

suparṇas tv abravīd enaṁ gālavaṁ patatāṁ varaḥ । prayatnas te na kartavyo naiṣa saṁpatsyate tava ॥

पुरा हि कन्यकुब्जे वै गाधेः सत्यवतीं सुताम् । भार्यार्थेऽवरयत्कन्यामृचीकस्तेन भाषितः ॥

purā hi kanyakubje vai gādheḥ satyavatīṁ sutām । bhāryārthe ’varayat kanyām r̥cīkas tena bhāṣitaḥ ॥

एकतःश्यामकर्णानां हयानां चन्द्रवर्चसाम् । भगवन्दीयतां मह्यं सहस्रमिति गालव ॥

ekataḥśyāmakarṇānāṁ hayānāṁ candravarcasām । bhagavan dīyatāṁ mahyaṁ sahasram iti gālava ॥

ऋचीकस्तु तथेत्युक्त्वा वरुणस्यालयं गतः । अश्वतीर्थे हयाँल्लब्ध्वा दत्तवान्पार्थिवाय वै ॥

r̥cīkas tu tathety uktvā varuṇasyālayaṁ gataḥ । aśvatīrthe hayām̐l labdhvā dattavān pārthivāya vai ॥

इष्ट्वा ते पुण्डरीकेण दत्ता राज्ञा द्विजातिषु । तेभ्यो द्वे द्वे शते क्रीत्वा प्राप्तास्ते पार्थिवैस्तदा ॥

iṣṭvā te puṇḍarīkeṇa dattā rājñā dvijātiṣu । tebhyo dve dve śate krītvā prāptās te pārthivais tadā ॥

अपराण्यपि चत्वारि शतानि द्विजसत्तम । नीयमानानि संतारे हृतान्यासन्वितस्तया । एवं न शक्यमप्राप्यं प्राप्तुं गालव कर्हिचित् ॥

aparāṇy api catvāri śatāni dvijasattama । nīyamānāni saṁtāre hr̥tāny āsan vitastayā । evaṁ na śakyam aprāpyaṁ prāptuṁ gālava karhi cit ॥

इमामश्वशताभ्यां वै द्वाभ्यां तस्मै निवेदय । विश्वामित्राय धर्मात्मन्षड्भिरश्वशतैः सह । ततोऽसि गतसंमोहः कृतकृत्यो द्विजर्षभ ॥

imām aśvaśatābhyāṁ vai dvābhyāṁ tasmai nivedaya । viśvāmitrāya dharmātman ṣaḍbhir aśvaśataiḥ saha । tato ’si gatasaṁmohaḥ kr̥takr̥tyo dvijarṣabha ॥

गालवस्तं तथेत्युक्त्वा सुपर्णसहितस्ततः । आदायाश्वांश्च कन्यां च विश्वामित्रमुपागमत् ॥

gālavas taṁ tathety uktvā suparṇasahitas tataḥ । ādāyāśvāṁś ca kanyāṁ ca viśvāmitram upāgamat ॥

गालव उवाच । अश्वानां काङ्क्षितार्थानां षडिमानि शतानि वै । शतद्वयेन कन्येयं भवता प्रतिगृह्यताम् ॥

gālava uvāca । aśvānāṁ kāṅkṣitārthānāṁ ṣaḍ imāni śatāni vai । śatadvayena kanyeyaṁ bhavatā pratigr̥hyatām ॥

अस्यां राजर्षिभिः पुत्रा जाता वै धार्मिकास्त्रयः । चतुर्थं जनयत्वेकं भवानपि नरोत्तम ॥

asyāṁ rājarṣibhiḥ putrā jātā vai dhārmikās trayaḥ । caturthaṁ janayatv ekaṁ bhavān api narottama ॥

पूर्णान्येवं शतान्यष्टौ तुरगाणां भवन्तु ते । भवतो ह्यनृणो भूत्वा तपः कुर्यां यथासुखम् ॥

pūrṇāny evaṁ śatāny aṣṭau turagāṇāṁ bhavantu te । bhavato hy anr̥ṇo bhūtvā tapaḥ kuryāṁ yathāsukham ॥

नारद उवाच । विश्वामित्रस्तु तं दृष्ट्वा गालवं सह पक्षिणा । कन्यां च तां वरारोहामिदमित्यब्रवीद्वचः ॥

nārada uvāca । viśvāmitras tu taṁ dr̥ṣṭvā gālavaṁ saha pakṣiṇā । kanyāṁ ca tāṁ varārohām idam ity abravīd vacaḥ ॥

किमियं पूर्वमेवेह न दत्ता मम गालव । पुत्रा ममैव चत्वारो भवेयुः कुलभावनाः ॥

kim iyaṁ pūrvam eveha na dattā mama gālava । putrā mamaiva catvāro bhaveyuḥ kulabhāvanāḥ ॥

प्रतिगृह्णामि ते कन्यामेकपुत्रफलाय वै । अश्वाश्चाश्रममासाद्य तिष्ठन्तु मम सर्वशः ॥

pratigr̥hṇāmi te kanyām ekaputraphalāya vai । aśvāś cāśramam āsādya tiṣṭhantu mama sarvaśaḥ ॥

स तया रममाणोऽथ विश्वामित्रो महाद्युतिः । आत्मजं जनयामास माधवीपुत्रमष्टकम् ॥

sa tayā ramamāṇo ’tha viśvāmitro mahādyutiḥ । ātmajaṁ janayām āsa mādhavīputram aṣṭakam ॥

जातमात्रं सुतं तं च विश्वामित्रो महाद्युतिः । संयोज्यार्थैस्तथा धर्मैरश्वैस्तैः समयोजयत् ॥

jātamātraṁ sutaṁ taṁ ca viśvāmitro mahādyutiḥ । saṁyojyārthais tathā dharmair aśvais taiḥ samayojayat ॥

अथाष्टकः पुरं प्रायात्तदा सोमपुरप्रभम् । निर्यात्य कन्यां शिष्याय कौशिकोऽपि वनं ययौ ॥

athāṣṭakaḥ puraṁ prāyāt tadā somapuraprabham । niryātya kanyāṁ śiṣyāya kauśiko ’pi vanaṁ yayau ॥

गालवोऽपि सुपर्णेन सह निर्यात्य दक्षिणाम् । मनसाभिप्रतीतेन कन्यामिदमुवाच ह ॥

gālavo ’pi suparṇena saha niryātya dakṣiṇām । manasābhipratītena kanyām idam uvāca ha ॥

जातो दानपतिः पुत्रस्त्वया शूरस्तथापरः । सत्यधर्मरतश्चान्यो यज्वा चापि तथापरः ॥

jāto dānapatiḥ putras tvayā śūras tathāparaḥ । satyadharmarataś cānyo yajvā cāpi tathāparaḥ ॥

तदागच्छ वरारोहे तारितस्ते पिता सुतैः । चत्वारश्चैव राजानस्तथाहं च सुमध्यमे ॥

tad āgaccha varārohe tāritas te pitā sutaiḥ । catvāraś caiva rājānas tathāhaṁ ca sumadhyame ॥

गालवस्त्वभ्यनुज्ञाय सुपर्णं पन्नगाशनम् । पितुर्निर्यात्य तां कन्यां प्रययौ वनमेव ह ॥

gālavas tv abhyanujñāya suparṇaṁ pannagāśanam । pitur niryātya tāṁ kanyāṁ prayayau vanam eva ha ॥