Adhyāya 113

नारद उवाच । एवमुक्तः सुपर्णेन तथ्यं वचनमुत्तमम् । विमृश्यावहितो राजा निश्चित्य च पुनः पुनः ॥

nārada uvāca । evam uktaḥ suparṇena tathyaṁ vacanam uttamam । vimr̥śyāvahito rājā niścitya ca punaḥ punaḥ ॥

यष्टा क्रतुसहस्राणां दाता दानपतिः प्रभुः । ययातिर्वत्सकाशीश इदं वचनमब्रवीत् ॥

yaṣṭā kratusahasrāṇāṁ dātā dānapatiḥ prabhuḥ । yayātir vatsakāśīśa idaṁ vacanam abravīt ॥

दृष्ट्वा प्रियसखं तार्क्ष्यं गालवं च द्विजर्षभम् । निदर्शनं च तपसो भिक्षां श्लाघ्यां च कीर्तिताम् ॥

dr̥ṣṭvā priyasakhaṁ tārkṣyaṁ gālavaṁ ca dvijarṣabham । nidarśanaṁ ca tapaso bhikṣāṁ ślāghyāṁ ca kīrtitām ॥

अतीत्य च नृपानन्यानादित्यकुलसंभवान् । मत्सकाशमनुप्राप्तावेतौ बुद्धिमवेक्ष्य च ॥

atītya ca nr̥pān anyān ādityakulasaṁbhavān । matsakāśam anuprāptāv etau buddhim avekṣya ca ॥

अद्य मे सफलं जन्म तारितं चाद्य मे कुलम् । अद्यायं तारितो देशो मम तार्क्ष्य त्वयानघ ॥

adya me saphalaṁ janma tāritaṁ cādya me kulam । adyāyaṁ tārito deśo mama tārkṣya tvayānagha ॥

वक्तुमिच्छामि तु सखे यथा जानासि मां पुरा । न तथा वित्तवानस्मि क्षीणं वित्तं हि मे सखे ॥

vaktum icchāmi tu sakhe yathā jānāsi māṁ purā । na tathā vittavān asmi kṣīṇaṁ vittaṁ hi me sakhe ॥

न च शक्तोऽस्मि ते कर्तुं मोघमागमनं खग । न चाशामस्य विप्रर्षेर्वितथां कर्तुमुत्सहे ॥

na ca śakto ’smi te kartuṁ mogham āgamanaṁ khaga । na cāśām asya viprarṣer vitathāṁ kartum utsahe ॥

तत्तु दास्यामि यत्कार्यमिदं संपादयिष्यति । अभिगम्य हताशो हि निवृत्तो दहते कुलम् ॥

tat tu dāsyāmi yat kāryam idaṁ saṁpādayiṣyati । abhigamya hatāśo hi nivr̥tto dahate kulam ॥

नातः परं वैनतेय किंचित्पापिष्ठमुच्यते । यथाशानाशनं लोके देहि नास्तीति वा वचः ॥

nātaḥ paraṁ vainateya kiṁ cit pāpiṣṭham ucyate । yathāśānāśanaṁ loke dehi nāstīti vā vacaḥ ॥

हताशो ह्यकृतार्थः सन्हतः संभावितो नरः । हिनस्ति तस्य पुत्रांश्च पौत्रांश्चाकुर्वतोऽर्थिनाम् ॥

hatāśo hy akr̥tārthaḥ san hataḥ saṁbhāvito naraḥ । hinasti tasya putrāṁś ca pautrāṁś cākurvato ’rthinām ॥

तस्माच्चतुर्णां वंशानां स्थापयित्री सुता मम । इयं सुरसुतप्रख्या सर्वधर्मोपचायिनी ॥

tasmāc caturṇāṁ vaṁśānāṁ sthāpayitrī sutā mama । iyaṁ surasutaprakhyā sarvadharmopacāyinī ॥

सदा देवमनुष्याणामसुराणां च गालव । काङ्क्षिता रूपतो बाला सुता मे प्रतिगृह्यताम् ॥

sadā devamanuṣyāṇām asurāṇāṁ ca gālava । kāṅkṣitā rūpato bālā sutā me pratigr̥hyatām ॥

अस्याः शुल्कं प्रदास्यन्ति नृपा राज्यमपि ध्रुवम् । किं पुनः श्यामकर्णानां हयानां द्वे चतुःशते ॥

asyāḥ śulkaṁ pradāsyanti nr̥pā rājyam api dhruvam । kiṁ punaḥ śyāmakarṇānāṁ hayānāṁ dve catuḥśate ॥

स भवान्प्रतिगृह्णातु ममेमां माधवीं सुताम् । अहं दौहित्रवान्स्यां वै वर एष मम प्रभो ॥

sa bhavān pratigr̥hṇātu mamemāṁ mādhavīṁ sutām । ahaṁ dauhitravān syāṁ vai vara eṣa mama prabho ॥

प्रतिगृह्य च तां कन्यां गालवः सह पक्षिणा । पुनर्द्रक्ष्याव इत्युक्त्वा प्रतस्थे सह कन्यया ॥

pratigr̥hya ca tāṁ kanyāṁ gālavaḥ saha pakṣiṇā । punar drakṣyāva ity uktvā pratasthe saha kanyayā ॥

उपलब्धमिदं द्वारमश्वानामिति चाण्डजः । उक्त्वा गालवमापृच्छ्य जगाम भवनं स्वकम् ॥

upalabdham idaṁ dvāram aśvānām iti cāṇḍajaḥ । uktvā gālavam āpr̥cchya jagāma bhavanaṁ svakam ॥

गते पतगराजे तु गालवः सह कन्यया । चिन्तयानः क्षमं दाने राज्ञां वै शुल्कतोऽगमत् ॥

gate patagarāje tu gālavaḥ saha kanyayā । cintayānaḥ kṣamaṁ dāne rājñāṁ vai śulkato ’gamat ॥

सोऽगच्छन्मनसेक्ष्वाकुं हर्यश्वं राजसत्तमम् । अयोध्यायां महावीर्यं चतुरङ्गबलान्वितम् ॥

so ’gacchan manasekṣvākuṁ haryaśvaṁ rājasattamam । ayodhyāyāṁ mahāvīryaṁ caturaṅgabalānvitam ॥

कोशधान्यबलोपेतं प्रियपौरं द्विजप्रियम् । प्रजाभिकामं शाम्यन्तं कुर्वाणं तप उत्तमम् ॥

kośadhānyabalopetaṁ priyapauraṁ dvijapriyam । prajābhikāmaṁ śāmyantaṁ kurvāṇaṁ tapa uttamam ॥

तमुपागम्य विप्रः स हर्यश्वं गालवोऽब्रवीत् । कन्येयं मम राजेन्द्र प्रसवैः कुलवर्धिनी ॥

tam upāgamya vipraḥ sa haryaśvaṁ gālavo ’bravīt । kanyeyaṁ mama rājendra prasavaiḥ kulavardhinī ॥

इयं शुल्केन भार्यार्थे हर्यश्व प्रतिगृह्यताम् । शुल्कं ते कीर्तयिष्यामि तच्छ्रुत्वा संप्रधार्यताम् ॥

iyaṁ śulkena bhāryārthe haryaśva pratigr̥hyatām । śulkaṁ te kīrtayiṣyāmi tac chrutvā saṁpradhāryatām ॥