Adhyāya 11

शल्य उवाच । ऋषयोऽथाब्रुवन्सर्वे देवाश्च त्रिदशेश्वराः । अयं वै नहुषः श्रीमान्देवराज्येऽभिषिच्यताम् । ते गत्वाथाब्रुवन्सर्वे राजा नो भव पार्थिव ॥

śalya uvāca । r̥ṣayo ’thābruvan sarve devāś ca tridaśeśvarāḥ । ayaṁ vai nahuṣaḥ śrīmān devarājye ’bhiṣicyatām । te gatvāthābruvan sarve rājā no bhava pārthiva ॥

स तानुवाच नहुषो देवानृषिगणांस्तथा । पितृभिः सहितान्राजन्परीप्सन्हितमात्मनः ॥

sa tān uvāca nahuṣo devān r̥ṣigaṇāṁs tathā । pitr̥bhiḥ sahitān rājan parīpsan hitam ātmanaḥ ॥

दुर्बलोऽहं न मे शक्तिर्भवतां परिपालने । बलवाञ्जायते राजा बलं शक्रे हि नित्यदा ॥

durbalo ’haṁ na me śaktir bhavatāṁ paripālane । balavāñ jāyate rājā balaṁ śakre hi nityadā ॥

तमब्रुवन्पुनः सर्वे देवाः सर्षिपुरोगमाः । अस्माकं तपसा युक्तः पाहि राज्यं त्रिविष्टपे ॥

tam abruvan punaḥ sarve devāḥ sarṣipurogamāḥ । asmākaṁ tapasā yuktaḥ pāhi rājyaṁ triviṣṭape ॥

परस्परभयं घोरमस्माकं हि न संशयः । अभिषिच्यस्व राजेन्द्र भव राजा त्रिविष्टपे ॥

parasparabhayaṁ ghoram asmākaṁ hi na saṁśayaḥ । abhiṣicyasva rājendra bhava rājā triviṣṭape ॥

देवदानवयक्षाणामृषीणां रक्षसां तथा । पितृगन्धर्वभूतानां चक्षुर्विषयवर्तिनाम् । तेज आदास्यसे पश्यन्बलवांश्च भविष्यसि ॥

devadānavayakṣāṇām r̥ṣīṇāṁ rakṣasāṁ tathā । pitr̥gandharvabhūtānāṁ cakṣurviṣayavartinām । teja ādāsyase paśyan balavāṁś ca bhaviṣyasi ॥

धर्मं पुरस्कृत्य सदा सर्वलोकाधिपो भव । ब्रह्मर्षींश्चापि देवांश्च गोपायस्व त्रिविष्टपे ॥

dharmaṁ puraskr̥tya sadā sarvalokādhipo bhava । brahmarṣīṁś cāpi devāṁś ca gopāyasva triviṣṭape ॥

सुदुर्लभं वरं लब्ध्वा प्राप्य राज्यं त्रिविष्टपे । धर्मात्मा सततं भूत्वा कामात्मा समपद्यत ॥

sudurlabhaṁ varaṁ labdhvā prāpya rājyaṁ triviṣṭape । dharmātmā satataṁ bhūtvā kāmātmā samapadyata ॥

देवोद्यानेषु सर्वेषु नन्दनोपवनेषु च । कैलासे हिमवत्पृष्ठे मन्दरे श्वेतपर्वते । सह्ये महेन्द्रे मलये समुद्रेषु सरित्सु च ॥

devodyāneṣu sarveṣu nandanopavaneṣu ca । kailāse himavatpr̥ṣṭhe mandare śvetaparvate । sahye mahendre malaye samudreṣu saritsu ca ॥

अप्सरोभिः परिवृतो देवकन्यासमावृतः । नहुषो देवराजः सन्क्रीडन्बहुविधं तदा ॥

apsarobhiḥ parivr̥to devakanyāsamāvr̥taḥ । nahuṣo devarājaḥ san krīḍan bahuvidhaṁ tadā ॥

शृण्वन्दिव्या बहुविधाः कथाः श्रुतिमनोहराः । वादित्राणि च सर्वाणि गीतं च मधुरस्वरम् ॥

śr̥ṇvan divyā bahuvidhāḥ kathāḥ śrutimanoharāḥ । vāditrāṇi ca sarvāṇi gītaṁ ca madhurasvaram ॥

विश्वावसुर्नारदश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः । ऋतवः षट्च देवेन्द्रं मूर्तिमन्त उपस्थिताः । मारुतः सुरभिर्वाति मनोज्ञः सुखशीतलः ॥

viśvāvasur nāradaś ca gandharvāpsarasāṁ gaṇāḥ । r̥tavaḥ ṣaṭ ca devendraṁ mūrtimanta upasthitāḥ । mārutaḥ surabhir vāti manojñaḥ sukhaśītalaḥ ॥

एवं हि क्रीडतस्तस्य नहुषस्य महात्मनः । संप्राप्ता दर्शनं देवी शक्रस्य महिषी प्रिया ॥

evaṁ hi krīḍatas tasya nahuṣasya mahātmanaḥ । saṁprāptā darśanaṁ devī śakrasya mahiṣī priyā ॥

स तां संदृश्य दुष्टात्मा प्राह सर्वान्सभासदः । इन्द्रस्य महिषी देवी कस्मान्मां नोपतिष्ठति ॥

sa tāṁ saṁdr̥śya duṣṭātmā prāha sarvān sabhāsadaḥ । indrasya mahiṣī devī kasmān māṁ nopatiṣṭhati ॥

अहमिन्द्रोऽस्मि देवानां लोकानां च तथेश्वरः । आगच्छतु शची मह्यं क्षिप्रमद्य निवेशनम् ॥

aham indro ’smi devānāṁ lokānāṁ ca tatheśvaraḥ । āgacchatu śacī mahyaṁ kṣipram adya niveśanam ॥

तच्छ्रुत्वा दुर्मना देवी बृहस्पतिमुवाच ह । रक्ष मां नहुषाद्ब्रह्मंस्तवास्मि शरणं गता ॥

tac chrutvā durmanā devī br̥haspatim uvāca ha । rakṣa māṁ nahuṣād brahmaṁs tavāsmi śaraṇaṁ gatā ॥

सर्वलक्षणसंपन्नां ब्रह्मंस्त्वं मां प्रभाषसे । देवराजस्य दयितामत्यन्तसुखभागिनीम् ॥

sarvalakṣaṇasaṁpannāṁ brahmaṁs tvaṁ māṁ prabhāṣase । devarājasya dayitām atyantasukhabhāginīm ॥

अवैधव्येन संयुक्तामेकपत्नीं पतिव्रताम् । उक्तवानसि मां पूर्वमृतां तां कुरु वै गिरम् ॥

avaidhavyena saṁyuktām ekapatnīṁ pativratām । uktavān asi māṁ pūrvam r̥tāṁ tāṁ kuru vai giram ॥

नोक्तपूर्वं च भगवन्मृषा ते किंचिदीश्वर । तस्मादेतद्भवेत्सत्यं त्वयोक्तं द्विजसत्तम ॥

noktapūrvaṁ ca bhagavan mr̥ṣā te kiṁ cid īśvara । tasmād etad bhavet satyaṁ tvayoktaṁ dvijasattama ॥

बृहस्पतिरथोवाच इन्द्राणीं भयमोहिताम् । यदुक्तासि मया देवि सत्यं तद्भविता ध्रुवम् ॥

br̥haspatir athovāca indrāṇīṁ bhayamohitām । yad uktāsi mayā devi satyaṁ tad bhavitā dhruvam ॥

द्रक्ष्यसे देवराजानमिन्द्रं शीघ्रमिहागतम् । न भेतव्यं च नहुषात्सत्यमेतद्ब्रवीमि ते । समानयिष्ये शक्रेण नचिराद्भवतीमहम् ॥

drakṣyase devarājānam indraṁ śīghram ihāgatam । na bhetavyaṁ ca nahuṣāt satyam etad bravīmi te । samānayiṣye śakreṇa nacirād bhavatīm aham ॥

अथ शुश्राव नहुष इन्द्राणीं शरणं गताम् । बृहस्पतेरङ्गिरसश्चुक्रोध स नृपस्तदा ॥

atha śuśrāva nahuṣa indrāṇīṁ śaraṇaṁ gatām । br̥haspater aṅgirasaś cukrodha sa nr̥pas tadā ॥