Śānti Parva · Adhyaya 12.62

Adhyāya 62

अध्यायः 62

Who speaks here युधिष्ठिर yudhiṣṭhira · भीष्म bhīṣma

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §62–64 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
62.1MBH-12-62-1

युधिष्ठिर उवाच । शिवान्सुखान्महोदर्कानहिंस्राँल्लोकसंमतान् । ब्रूहि धर्मान्सुखोपायान्मद्विधानां सुखावहान् ॥

yudhiṣṭhira uvāca । śivān sukhān mahodarkān ahiṁsrām̐l lokasaṁmatān । brūhi dharmān sukhopāyān madvidhānāṁ sukhāvahān ॥

62.2MBH-12-62-2

भीष्म उवाच । ब्राह्मणस्येह चत्वार आश्रमा विहिताः प्रभो । वर्णास्ताननुवर्तन्ते त्रयो भरतसत्तम ॥

bhīṣma uvāca । brāhmaṇasyeha catvāra āśramā vihitāḥ prabho । varṇās tān anuvartante trayo bharatasattama ॥

62.3MBH-12-62-3

उक्तानि कर्माणि बहूनि राज;न्स्वर्ग्याणि राजन्यपरायणानि । नेमानि दृष्टान्तविधौ स्मृतानि; क्षात्रे हि सर्वं विहितं यथावत् ॥

uktāni karmāṇi bahūni rājan; svargyāṇi rājanyaparāyaṇāni । nemāni dr̥ṣṭāntavidhau smr̥tāni; kṣātre hi sarvaṁ vihitaṁ yathāvat ॥

62.4MBH-12-62-4

क्षात्राणि वैश्यानि च सेवमानः; शौद्राणि कर्माणि च ब्राह्मणः सन् । अस्मिँल्लोके निन्दितो मन्दचेताः; परे च लोके निरयं प्रयाति ॥

kṣātrāṇi vaiśyāni ca sevamānaḥ; śaudrāṇi karmāṇi ca brāhmaṇaḥ san । asmim̐l loke nindito mandacetāḥ; pare ca loke nirayaṁ prayāti ॥

62.5MBH-12-62-5

या संज्ञा विहिता लोके दासे शुनि वृके पशौ । विकर्मणि स्थिते विप्रे तां संज्ञां कुरु पाण्डव ॥

yā saṁjñā vihitā loke dāse śuni vr̥ke paśau । vikarmaṇi sthite vipre tāṁ saṁjñāṁ kuru pāṇḍava ॥

62.6MBH-12-62-6

षट्कर्मसंप्रवृत्तस्य आश्रमेषु चतुर्ष्वपि । सर्वधर्मोपपन्नस्य संभूतस्य कृतात्मनः ॥

ṣaṭkarmasaṁpravr̥ttasya āśrameṣu caturṣv api । sarvadharmopapannasya saṁbhūtasya kr̥tātmanaḥ ॥

62.7MBH-12-62-7

ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य तपस्यभिरतस्य च । निराशिषो वदान्यस्य लोका ह्यक्षरसंज्ञिताः ॥

brāhmaṇasya viśuddhasya tapasy abhiratasya ca । nirāśiṣo vadānyasya lokā hy akṣarasaṁjñitāḥ ॥

62.8MBH-12-62-8

यो यस्मिन्कुरुते कर्म यादृशं येन यत्र च । तादृशं तादृशेनैव स गुणं प्रतिपद्यते ॥

yo yasmin kurute karma yādr̥śaṁ yena yatra ca । tādr̥śaṁ tādr̥śenaiva sa guṇaṁ pratipadyate ॥

62.9MBH-12-62-9

वृद्ध्या कृषिवणिक्त्वेन जीवसंजीवनेन च । वेत्तुमर्हसि राजेन्द्र स्वाध्यायगणितं महत् ॥

vr̥ddhyā kr̥ṣivaṇiktvena jīvasaṁjīvanena ca । vettum arhasi rājendra svādhyāyagaṇitaṁ mahat ॥

62.10MBH-12-62-10

कालसंचोदितः कालः कालपर्यायनिश्चितः । उत्तमाधममध्यानि कर्माणि कुरुतेऽवशः ॥

kālasaṁcoditaḥ kālaḥ kālaparyāyaniścitaḥ । uttamādhamamadhyāni karmāṇi kurute ’vaśaḥ ॥

62.11MBH-12-62-11

अन्तवन्ति प्रदानानि पुरा श्रेयस्कराणि च । स्वकर्मनिरतो लोको ह्यक्षरः सर्वतोमुखः ॥

antavanti pradānāni purā śreyaskarāṇi ca । svakarmanirato loko hy akṣaraḥ sarvatomukhaḥ ॥