Adhyāya 44

वैशंपायन उवाच । ततो विसर्जयामास सर्वाः प्रकृतयो नृपः । विविशुश्चाभ्यनुज्ञाता यथास्वानि गृहाणि च ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tato visarjayām āsa sarvāḥ prakr̥tayo nr̥paḥ । viviśuś cābhyanujñātā yathāsvāni gr̥hāṇi ca ॥

ततो युधिष्ठिरो राजा भीमं भीमपराक्रमम् । सान्त्वयन्नब्रवीद्धीमानर्जुनं यमजौ तथा ॥

tato yudhiṣṭhiro rājā bhīmaṁ bhīmaparākramam । sāntvayann abravīd dhīmān arjunaṁ yamajau tathā ॥

शत्रुभिर्विविधैः शस्त्रैः कृत्तदेहा महारणे । श्रान्ता भवन्तः सुभृशं तापिताः शोकमन्युभिः ॥

śatrubhir vividhaiḥ śastraiḥ kr̥ttadehā mahāraṇe । śrāntā bhavantaḥ subhr̥śaṁ tāpitāḥ śokamanyubhiḥ ॥

अरण्ये दुःखवसतीर्मत्कृते पुरुषोत्तमाः । भवद्भिरनुभूताश्च यथा कुपुरुषैस्तथा ॥

araṇye duḥkhavasatīr matkr̥te puruṣottamāḥ । bhavadbhir anubhūtāś ca yathā kupuruṣais tathā ॥

यथासुखं यथाजोषं जयोऽयमनुभूयताम् । विश्रान्ताँल्लब्धविज्ञानाञ्श्वः समेतास्मि वः पुनः ॥

yathāsukhaṁ yathājoṣaṁ jayo ’yam anubhūyatām । viśrāntām̐l labdhavijñānāñ śvaḥ sametāsmi vaḥ punaḥ ॥

ततो दुर्योधनगृहं प्रासादैरुपशोभितम् । बहुरत्नसमाकीर्णं दासीदाससमाकुलम् ॥

tato duryodhanagr̥haṁ prāsādair upaśobhitam । bahuratnasamākīrṇaṁ dāsīdāsasamākulam ॥

धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातं भ्रात्रा दत्तं वृकोदरः । प्रतिपेदे महाबाहुर्मन्दरं मघवानिव ॥

dhr̥tarāṣṭrābhyanujñātaṁ bhrātrā dattaṁ vr̥kodaraḥ । pratipede mahābāhur mandaraṁ maghavān iva ॥

यथा दुर्योधनगृहं तथा दुःशासनस्य च । प्रासादमालासंयुक्तं हेमतोरणभूषितम् ॥

yathā duryodhanagr̥haṁ tathā duḥśāsanasya ca । prāsādamālāsaṁyuktaṁ hematoraṇabhūṣitam ॥

दासीदाससुसंपूर्णं प्रभूतधनधान्यवत् । प्रतिपेदे महाबाहुरर्जुनो राजशासनात् ॥

dāsīdāsasusaṁpūrṇaṁ prabhūtadhanadhānyavat । pratipede mahābāhur arjuno rājaśāsanāt ॥

दुर्मर्षणस्य भवनं दुःशासनगृहाद्वरम् । कुबेरभवनप्रख्यं मणिहेमविभूषितम् ॥

durmarṣaṇasya bhavanaṁ duḥśāsanagr̥hād varam । kuberabhavanaprakhyaṁ maṇihemavibhūṣitam ॥

नकुलाय वरार्हाय कर्शिताय महावने । ददौ प्रीतो महाराज धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥

nakulāya varārhāya karśitāya mahāvane । dadau prīto mahārāja dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ॥

दुर्मुखस्य च वेश्माग्र्यं श्रीमत्कनकभूषितम् । पूर्णं पद्मदलाक्षीणां स्त्रीणां शयनसंकुलम् ॥

durmukhasya ca veśmāgryaṁ śrīmat kanakabhūṣitam । pūrṇaṁ padmadalākṣīṇāṁ strīṇāṁ śayanasaṁkulam ॥

प्रददौ सहदेवाय सततं प्रियकारिणे । मुमुदे तच्च लब्ध्वा स कैलासं धनदो यथा ॥

pradadau sahadevāya satataṁ priyakāriṇe । mumude tac ca labdhvā sa kailāsaṁ dhanado yathā ॥

युयुत्सुर्विदुरश्चैव संजयश्च महाद्युतिः । सुधर्मा चैव धौम्यश्च यथास्वं जग्मुरालयान् ॥

yuyutsur viduraś caiva saṁjayaś ca mahādyutiḥ । sudharmā caiva dhaumyaś ca yathāsvaṁ jagmur ālayān ॥

सह सात्यकिना शौरिरर्जुनस्य निवेशनम् । विवेश पुरुषव्याघ्रो व्याघ्रो गिरिगुहामिव ॥

saha sātyakinā śaurir arjunasya niveśanam । viveśa puruṣavyāghro vyāghro giriguhām iva ॥

तत्र भक्षान्नपानैस्ते समुपेताः सुखोषिताः । सुखप्रबुद्धा राजानमुपतस्थुर्युधिष्ठिरम् ॥

tatra bhakṣānnapānais te samupetāḥ sukhoṣitāḥ । sukhaprabuddhā rājānam upatasthur yudhiṣṭhiram ॥