Adhyāya 40

वैशंपायन उवाच । ततः कुन्तीसुतो राजा गतमन्युर्गतज्वरः । काञ्चने प्राङ्मुखो हृष्टो न्यषीदत्परमासने ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । tataḥ kuntīsuto rājā gatamanyur gatajvaraḥ । kāñcane prāṅmukho hr̥ṣṭo nyaṣīdat paramāsane ॥

तमेवाभिमुखौ पीठे सेव्यास्तरणसंवृते । सात्यकिर्वासुदेवश्च निषीदतुररिंदमौ ॥

tam evābhimukhau pīṭhe sevyāstaraṇasaṁvr̥te । sātyakir vāsudevaś ca niṣīdatur ariṁdamau ॥

मध्ये कृत्वा तु राजानं भीमसेनार्जुनावुभौ । निषीदतुर्महात्मानौ श्लक्ष्णयोर्मणिपीठयोः ॥

madhye kr̥tvā tu rājānaṁ bhīmasenārjunāv ubhau । niṣīdatur mahātmānau ślakṣṇayor maṇipīṭhayoḥ ॥

दान्ते शय्यासने शुभ्रे जाम्बूनदविभूषिते । पृथापि सहदेवेन सहास्ते नकुलेन च ॥

dānte śayyāsane śubhre jāmbūnadavibhūṣite । pr̥thāpi sahadevena sahāste nakulena ca ॥

सुधर्मा विदुरो धौम्यो धृतराष्ट्रश्च कौरवः । निषेदुर्ज्वलनाकारेष्वासनेषु पृथक्पृथक् ॥

sudharmā viduro dhaumyo dhr̥tarāṣṭraś ca kauravaḥ । niṣedur jvalanākāreṣv āsaneṣu pr̥thak pr̥thak ॥

युयुत्सुः संजयश्चैव गान्धारी च यशस्विनी । धृतराष्ट्रो यतो राजा ततः सर्व उपाविशन् ॥

yuyutsuḥ saṁjayaś caiva gāndhārī ca yaśasvinī । dhr̥tarāṣṭro yato rājā tataḥ sarva upāviśan ॥

तत्रोपविष्टो धर्मात्मा श्वेताः सुमनसोऽस्पृशत् । स्वस्तिकानक्षतान्भूमिं सुवर्णं रजतं मणीन् ॥

tatropaviṣṭo dharmātmā śvetāḥ sumanaso ’spr̥śat । svastikān akṣatān bhūmiṁ suvarṇaṁ rajataṁ maṇīn ॥

ततः प्रकृतयः सर्वाः पुरस्कृत्य पुरोहितम् । ददृशुर्धर्मराजानमादाय बहु मङ्गलम् ॥

tataḥ prakr̥tayaḥ sarvāḥ puraskr̥tya purohitam । dadr̥śur dharmarājānam ādāya bahu maṅgalam ॥

पृथिवीं च सुवर्णं च रत्नानि विविधानि च । आभिषेचनिकं भाण्डं सर्वसंभारसंभृतम् ॥

pr̥thivīṁ ca suvarṇaṁ ca ratnāni vividhāni ca । ābhiṣecanikaṁ bhāṇḍaṁ sarvasaṁbhārasaṁbhr̥tam ॥

काञ्चनौदुम्बरास्तत्र राजताः पृथिवीमयाः । पूर्णकुम्भाः सुमनसो लाजा बर्हींषि गोरसाः ॥

kāñcanaudumbarās tatra rājatāḥ pr̥thivīmayāḥ । pūrṇakumbhāḥ sumanaso lājā barhīṁṣi gorasāḥ ॥

शमीपलाशपुंनागाः समिधो मधुसर्पिषी । स्रुव औदुम्बरः शङ्खास्तथा हेमविभूषिताः ॥

śamīpalāśapuṁnāgāḥ samidho madhusarpiṣī । sruva audumbaraḥ śaṅkhās tathā hemavibhūṣitāḥ ॥

दाशार्हेणाभ्यनुज्ञातस्तत्र धौम्यः पुरोहितः । प्रागुदक्प्रवणां वेदीं लक्षणेनोपलिप्य ह ॥

dāśārheṇābhyanujñātas tatra dhaumyaḥ purohitaḥ । prāgudakpravaṇāṁ vedīṁ lakṣaṇenopalipya ha ॥

व्याघ्रचर्मोत्तरे श्लक्ष्णे सर्वतोभद्र आसने । दृढपादप्रतिष्ठाने हुताशनसमत्विषि ॥

vyāghracarmottare ślakṣṇe sarvatobhadra āsane । dr̥ḍhapādapratiṣṭhāne hutāśanasamatviṣi ॥

उपवेश्य महात्मानं कृष्णां च द्रुपदात्मजाम् । जुहाव पावकं धीमान्विधिमन्त्रपुरस्कृतम् ॥

upaveśya mahātmānaṁ kr̥ṣṇāṁ ca drupadātmajām । juhāva pāvakaṁ dhīmān vidhimantrapuraskr̥tam ॥

अभ्यषिञ्चत्पतिं पृथ्व्याः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । धृतराष्ट्रश्च राजर्षिः सर्वाः प्रकृतयस्तथा ॥

abhyaṣiñcat patiṁ pr̥thvyāḥ kuntīputraṁ yudhiṣṭhiram । dhr̥tarāṣṭraś ca rājarṣiḥ sarvāḥ prakr̥tayas tathā ॥

ततोऽनुवादयामासुः पणवानकदुन्दुभीः । धर्मराजोऽपि तत्सर्वं प्रतिजग्राह धर्मतः ॥

tato ’nuvādayām āsuḥ paṇavānakadundubhīḥ । dharmarājo ’pi tat sarvaṁ pratijagrāha dharmataḥ ॥

पूजयामास तांश्चापि विधिवद्भूरिदक्षिणः । ततो निष्कसहस्रेण ब्राह्मणान्स्वस्ति वाचयत् । वेदाध्ययनसंपन्नाञ्शीलवृत्तसमन्वितान् ॥

pūjayām āsa tāṁś cāpi vidhivad bhūridakṣiṇaḥ । tato niṣkasahasreṇa brāhmaṇān svasti vācayat । vedādhyayanasaṁpannāñ śīlavr̥ttasamanvitān ॥

ते प्रीता ब्राह्मणा राजन्स्वस्त्यूचुर्जयमेव च । हंसा इव च नर्दन्तः प्रशशंसुर्युधिष्ठिरम् ॥

te prītā brāhmaṇā rājan svasty ūcur jayam eva ca । haṁsā iva ca nardantaḥ praśaśaṁsur yudhiṣṭhiram ॥

युधिष्ठिर महाबाहो दिष्ट्या जयसि पाण्डव । दिष्ट्या स्वधर्मं प्राप्तोऽसि विक्रमेण महाद्युते ॥

yudhiṣṭhira mahābāho diṣṭyā jayasi pāṇḍava । diṣṭyā svadharmaṁ prāpto ’si vikrameṇa mahādyute ॥

दिष्ट्या गाण्डीवधन्वा च भीमसेनश्च पाण्डवः । त्वं चापि कुशली राजन्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥

diṣṭyā gāṇḍīvadhanvā ca bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ । tvaṁ cāpi kuśalī rājan mādrīputrau ca pāṇḍavau ॥

मुक्ता वीरक्षयादस्मात्संग्रामान्निहतद्विषः । क्षिप्रमुत्तरकालानि कुरु कार्याणि पाण्डव ॥

muktā vīrakṣayād asmāt saṁgrāmān nihatadviṣaḥ । kṣipram uttarakālāni kuru kāryāṇi pāṇḍava ॥

ततः प्रत्यर्चितः सद्भिर्धर्मराजो युधिष्ठिरः । प्रतिपेदे महद्राज्यं सुहृद्भिः सह भारत ॥

tataḥ pratyarcitaḥ sadbhir dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ । pratipede mahad rājyaṁ suhr̥dbhiḥ saha bhārata ॥