भीष्म उवाच । आसीत्किल कुरुश्रेष्ठ महापद्मे पुरोत्तमे । गङ्गाया दक्षिणे तीरे कश्चिद्विप्रः समाहितः ॥
bhīṣma uvāca । āsīt kila kuruśreṣṭha mahāpadme purottame । gaṅgāyā dakṣiṇe tīre kaś cid vipraḥ samāhitaḥ ॥
Who speaks here भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §353–355 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
भीष्म उवाच । आसीत्किल कुरुश्रेष्ठ महापद्मे पुरोत्तमे । गङ्गाया दक्षिणे तीरे कश्चिद्विप्रः समाहितः ॥
bhīṣma uvāca । āsīt kila kuruśreṣṭha mahāpadme purottame । gaṅgāyā dakṣiṇe tīre kaś cid vipraḥ samāhitaḥ ॥
सौम्यः सोमान्वये वेदे गताध्वा छिन्नसंशयः । धर्मनित्यो जितक्रोधो नित्यतृप्तो जितेन्द्रियः ॥
saumyaḥ somānvaye vede gatādhvā chinnasaṁśayaḥ । dharmanityo jitakrodho nityatr̥pto jitendriyaḥ ॥
अहिंसानिरतो नित्यं सत्यः सज्जनसंमतः । न्यायप्राप्तेन वित्तेन स्वेन शीलेन चान्वितः ॥
ahiṁsānirato nityaṁ satyaḥ sajjanasaṁmataḥ । nyāyaprāptena vittena svena śīlena cānvitaḥ ॥
ज्ञातिसंबन्धिविपुले मित्रापाश्रयसंमते । कुले महति विख्याते विशिष्टां वृत्तिमास्थितः ॥
jñātisaṁbandhivipule mitrāpāśrayasaṁmate । kule mahati vikhyāte viśiṣṭāṁ vr̥ttim āsthitaḥ ॥
स पुत्रान्बहुलान्दृष्ट्वा विपुले कर्मणि स्थितः । कुलधर्माश्रितो राजन्धर्मचर्यापरोऽभवत् ॥
sa putrān bahulān dr̥ṣṭvā vipule karmaṇi sthitaḥ । kuladharmāśrito rājan dharmacaryāparo ’bhavat ॥
ततः स धर्मं वेदोक्तं यथाशास्त्रोक्तमेव च । शिष्टाचीर्णं च धर्मं च त्रिविधं चिन्त्य चेतसा ॥
tataḥ sa dharmaṁ vedoktaṁ yathāśāstroktam eva ca । śiṣṭācīrṇaṁ ca dharmaṁ ca trividhaṁ cintya cetasā ॥
किं नु मे स्याच्छुभं कृत्वा किं क्षमं किं परायणम् । इत्येवं खिद्यते नित्यं न च याति विनिश्चयम् ॥
kiṁ nu me syāc chubhaṁ kr̥tvā kiṁ kṣamaṁ kiṁ parāyaṇam । ity evaṁ khidyate nityaṁ na ca yāti viniścayam ॥
तस्यैवं खिद्यमानस्य धर्मं परममास्थितः । कदाचिदतिथिः प्राप्तो ब्राह्मणः सुसमाहितः ॥
tasyaivaṁ khidyamānasya dharmaṁ paramam āsthitaḥ । kadā cid atithiḥ prāpto brāhmaṇaḥ susamāhitaḥ ॥
स तस्मै सत्क्रियां चक्रे क्रियायुक्तेन हेतुना । विश्रान्तं चैनमासीनमिदं वचनमब्रवीत् ॥
sa tasmai satkriyāṁ cakre kriyāyuktena hetunā । viśrāntaṁ cainam āsīnam idaṁ vacanam abravīt ॥