Adhyāya 258

युधिष्ठिर उवाच । कथं कार्यं परीक्षेत शीघ्रं वाथ चिरेण वा । सर्वथा कार्यदुर्गेऽस्मिन्भवान्नः परमो गुरुः ॥

yudhiṣṭhira uvāca । kathaṁ kāryaṁ parīkṣeta śīghraṁ vātha cireṇa vā । sarvathā kāryadurge ’smin bhavān naḥ paramo guruḥ ॥

भीष्म उवाच । अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । चिरकारेस्तु यत्पूर्वं वृत्तमाङ्गिरसे कुले ॥

bhīṣma uvāca । atrāpy udāharantīmam itihāsaṁ purātanam । cirakāres tu yat pūrvaṁ vr̥ttam āṅgirase kule ॥

चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक । चिरकारी हि मेधावी नापराध्यति कर्मसु ॥

cirakārika bhadraṁ te bhadraṁ te cirakārika । cirakārī hi medhāvī nāparādhyati karmasu ॥

चिरकारी महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः । चिरं हि सर्वकार्याणि समेक्षावान्प्रपद्यते ॥

cirakārī mahāprājño gautamasyābhavat sutaḥ । ciraṁ hi sarvakāryāṇi samekṣāvān prapadyate ॥

चिरं संचिन्तयन्नर्थांश्चिरं जाग्रच्चिरं स्वपन् । चिरकार्याभिसंपत्तेश्चिरकारी तथोच्यते ॥

ciraṁ saṁcintayann arthāṁś ciraṁ jāgrac ciraṁ svapan । cirakāryābhisaṁpatteś cirakārī tathocyate ॥

अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावी तथोच्यते । बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना ॥

alasagrahaṇaṁ prāpto durmedhāvī tathocyate । buddhilāghavayuktena janenādīrghadarśinā ॥

व्यभिचारे तु कस्मिंश्चिद्व्यतिक्रम्यापरान्सुतान् । पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति ॥

vyabhicāre tu kasmiṁś cid vyatikramyāparān sutān । pitroktaḥ kupitenātha jahīmāṁ jananīm iti ॥

स तथेति चिरेणोक्त्वा स्वभावाच्चिरकारिकः । विमृश्य चिरकारित्वाच्चिन्तयामास वै चिरम् ॥

sa tatheti cireṇoktvā svabhāvāc cirakārikaḥ । vimr̥śya cirakāritvāc cintayām āsa vai ciram ॥

पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम् । कथं धर्मच्छले नास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् ॥

pitur ājñāṁ kathaṁ kuryāṁ na hanyāṁ mātaraṁ katham । kathaṁ dharmacchale nāsmin nimajjeyam asādhuvat ॥

पितुराज्ञा परो धर्मः स्वधर्मो मातृरक्षणम् । अस्वतन्त्रं च पुत्रत्वं किं नु मां नात्र पीडयेत् ॥

pitur ājñā paro dharmaḥ svadharmo mātr̥rakṣaṇam । asvatantraṁ ca putratvaṁ kiṁ nu māṁ nātra pīḍayet ॥

स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत् । पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् ॥

striyaṁ hatvā mātaraṁ ca ko hi jātu sukhī bhavet । pitaraṁ cāpy avajñāya kaḥ pratiṣṭhām avāpnuyāt ॥

अनवज्ञा पितुर्युक्ता धारणं मातृरक्षणम् । युक्तक्षमावुभावेतौ नातिवर्तेतमां कथम् ॥

anavajñā pitur yuktā dhāraṇaṁ mātr̥rakṣaṇam । yuktakṣamāv ubhāv etau nātivartetamāṁ katham ॥

पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जज्ञियामिति । शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च ॥

pitā hy ātmānam ādhatte jāyāyāṁ jajñiyām iti । śīlacāritragotrasya dhāraṇārthaṁ kulasya ca ॥

सोऽहमात्मा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे प्रकृतः पुनः । विज्ञानं मे कथं न स्याद्बुबुधे चात्मसंभवम् ॥

so ’ham ātmā svayaṁ pitrā putratve prakr̥taḥ punaḥ । vijñānaṁ me kathaṁ na syād bubudhe cātmasaṁbhavam ॥

जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि । पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवनिश्चये ॥

jātakarmaṇi yat prāha pitā yac copakarmaṇi । paryāptaḥ sa dr̥ḍhīkāraḥ pitur gauravaniścaye ॥

गुरुरग्र्यः परो धर्मः पोषणाध्ययनाद्धितः । पिता यदाह धर्मः स वेदेष्वपि सुनिश्चितः ॥

gurur agryaḥ paro dharmaḥ poṣaṇādhyayanād dhitaḥ । pitā yad āha dharmaḥ sa vedeṣv api suniścitaḥ ॥

प्रीतिमात्रं पितुः पुत्रः सर्वं पुत्रस्य वै पिता । शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्छति ॥

prītimātraṁ pituḥ putraḥ sarvaṁ putrasya vai pitā । śarīrādīni deyāni pitā tv ekaḥ prayacchati ॥

तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कथंचन । पातकान्यपि पूयन्ते पितुर्वचनकारिणः ॥

tasmāt pitur vacaḥ kāryaṁ na vicāryaṁ kathaṁ cana । pātakāny api pūyante pitur vacanakāriṇaḥ ॥

भोगे भाग्ये प्रसवने सर्वलोकनिदर्शने । भर्त्रा चैव समायोगे सीमन्तोन्नयने तथा ॥

bhoge bhāgye prasavane sarvalokanidarśane । bhartrā caiva samāyoge sīmantonnayane tathā ॥

पिता स्वर्गः पिता धर्मः पिता परमकं तपः । पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीयन्ति देवताः ॥

pitā svargaḥ pitā dharmaḥ pitā paramakaṁ tapaḥ । pitari prītim āpanne sarvāḥ prīyanti devatāḥ ॥

आशिषस्ता भजन्त्येनं पुरुषं प्राह याः पिता । निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यदभिनन्दति ॥

āśiṣas tā bhajanty enaṁ puruṣaṁ prāha yāḥ pitā । niṣkr̥tiḥ sarvapāpānāṁ pitā yad abhinandati ॥

मुच्यते बन्धनात्पुष्पं फलं वृन्तात्प्रमुच्यते । क्लिश्यन्नपि सुतस्नेहैः पिता स्नेहं न मुञ्चति ॥

mucyate bandhanāt puṣpaṁ phalaṁ vr̥ntāt pramucyate । kliśyann api sutasnehaiḥ pitā snehaṁ na muñcati ॥

एतद्विचिन्तितं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम् । पिता ह्यल्पतरं स्थानं चिन्तयिष्यामि मातरम् ॥

etad vicintitaṁ tāvat putrasya pitr̥gauravam । pitā hy alpataraṁ sthānaṁ cintayiṣyāmi mātaram ॥

यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पाञ्चभौतिकः । अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथारणिः । माता देहारणिः पुंसां सर्वस्यार्तस्य निर्वृतिः ॥

yo hy ayaṁ mayi saṁghāto martyatve pāñcabhautikaḥ । asya me jananī hetuḥ pāvakasya yathāraṇiḥ । mātā dehāraṇiḥ puṁsāṁ sarvasyārtasya nirvr̥tiḥ ॥

न च शोचति नाप्येनं स्थाविर्यमपकर्षति । श्रिया हीनोऽपि यो गेहे अम्बेति प्रतिपद्यते ॥

na ca śocati nāpy enaṁ sthāviryam apakarṣati । śriyā hīno ’pi yo gehe ambeti pratipadyate ॥

पुत्रपौत्रसमाकीर्णो जननीं यः समाश्रितः । अपि वर्षशतस्यान्ते स द्विहायनवच्चरेत् ॥

putrapautrasamākīrṇo jananīṁ yaḥ samāśritaḥ । api varṣaśatasyānte sa dvihāyanavac caret ॥

समर्थं वासमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा । रक्षत्येव सुतं माता नान्यः पोष्टा विधानतः ॥

samarthaṁ vāsamarthaṁ vā kr̥śaṁ vāpy akr̥śaṁ tathā । rakṣaty eva sutaṁ mātā nānyaḥ poṣṭā vidhānataḥ ॥

तदा स वृद्धो भवति यदा भवति दुःखितः । तदा शून्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते ॥

tadā sa vr̥ddho bhavati yadā bhavati duḥkhitaḥ । tadā śūnyaṁ jagat tasya yadā mātrā viyujyate ॥

नास्ति मातृसमा छाया नास्ति मातृसमा गतिः । नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रपा ॥

nāsti mātr̥samā chāyā nāsti mātr̥samā gatiḥ । nāsti mātr̥samaṁ trāṇaṁ nāsti mātr̥samā prapā ॥

कुक्षिसंधारणाद्धात्री जननाज्जननी स्मृता । अङ्गानां वर्धनादम्बा वीरसूत्वेन वीरसूः ॥

kukṣisaṁdhāraṇād dhātrī jananāj jananī smr̥tā । aṅgānāṁ vardhanād ambā vīrasūtvena vīrasūḥ ॥

शिशोः शुश्रूषणाच्छुश्रूर्माता देहमनन्तरम् । चेतनावान्नरो हन्याद्यस्य नासुषिरं शिरः ॥

śiśoḥ śuśrūṣaṇāc chuśrūr mātā deham anantaram । cetanāvān naro hanyād yasya nāsuṣiraṁ śiraḥ ॥

दम्पत्योः प्राणसंश्लेषे योऽभिसंधिः कृतः किल । तं माता वा पिता वेद भूतार्थो मातरि स्थितः ॥

dampatyoḥ prāṇasaṁśleṣe yo ’bhisaṁdhiḥ kr̥taḥ kila । taṁ mātā vā pitā veda bhūtārtho mātari sthitaḥ ॥

माता जानाति यद्गोत्रं माता जानाति यस्य सः । मातुर्भरणमात्रेण प्रीतिः स्नेहः पितुः प्रजाः ॥

mātā jānāti yad gotraṁ mātā jānāti yasya saḥ । mātur bharaṇamātreṇa prītiḥ snehaḥ pituḥ prajāḥ ॥

पाणिबन्धं स्वयं कृत्वा सहधर्ममुपेत्य च । यदि याप्यन्ति पुरुषाः स्त्रियो नार्हन्ति याप्यताम् ॥

pāṇibandhaṁ svayaṁ kr̥tvā sahadharmam upetya ca । yadi yāpyanti puruṣāḥ striyo nārhanti yāpyatām ॥

भरणाद्धि स्त्रियो भर्ता पात्याच्चैव स्त्रियाः पतिः । गुणस्यास्य निवृत्तौ तु न भर्ता न पतिः पतिः ॥

bharaṇād dhi striyo bhartā pātyāc caiva striyāḥ patiḥ । guṇasyāsya nivr̥ttau tu na bhartā na patiḥ patiḥ ॥

एवं स्त्री नापराध्नोति नर एवापराध्यति । व्युच्चरंश्च महादोषं नर एवापराध्यति ॥

evaṁ strī nāparādhnoti nara evāparādhyati । vyuccaraṁś ca mahādoṣaṁ nara evāparādhyati ॥

स्त्रिया हि परमो भर्ता दैवतं परमं स्मृतम् । तस्यात्मना तु सदृशमात्मानं परमं ददौ । सर्वकार्यापराध्यत्वान्नापराध्यन्ति चाङ्गनाः ॥

striyā hi paramo bhartā daivataṁ paramaṁ smr̥tam । tasyātmanā tu sadr̥śam ātmānaṁ paramaṁ dadau । sarvakāryāparādhyatvān nāparādhyanti cāṅganāḥ ॥

यश्चनोक्तो हि निर्देशः स्त्रिया मैथुनतृप्तये । तस्य स्मारयतो व्यक्तमधर्मो नात्र संशयः ॥

yaś canokto hi nirdeśaḥ striyā maithunatr̥ptaye । tasya smārayato vyaktam adharmo nātra saṁśayaḥ ॥

यावन्नारीं मातरं च गौरवे चाधिके स्थिताम् । अवध्यां तु विजानीयुः पशवोऽप्यविचक्षणाः ॥

yāvan nārīṁ mātaraṁ ca gaurave cādhike sthitām । avadhyāṁ tu vijānīyuḥ paśavo ’py avicakṣaṇāḥ ॥

देवतानां समावायमेकस्थं पितरं विदुः । मर्त्यानां देवतानां च स्नेहादभ्येति मातरम् ॥

devatānāṁ samāvāyam ekasthaṁ pitaraṁ viduḥ । martyānāṁ devatānāṁ ca snehād abhyeti mātaram ॥

एवं विमृशतस्तस्य चिरकारितया बहु । दीर्घः कालो व्यतिक्रान्तस्ततस्तस्यागमत्पिता ॥

evaṁ vimr̥śatas tasya cirakāritayā bahu । dīrghaḥ kālo vyatikrāntas tatas tasyāgamat pitā ॥

मेधातिथिर्महाप्राज्ञो गौतमस्तपसि स्थितः । विमृश्य तेन कालेन पत्न्याः संस्थाव्यतिक्रमम् ॥

medhātithir mahāprājño gautamas tapasi sthitaḥ । vimr̥śya tena kālena patnyāḥ saṁsthāvyatikramam ॥

सोऽब्रवीद्दुःखसंतप्तो भृशमश्रूणि वर्तयन् । श्रुतधैर्यप्रसादेन पश्चात्तापमुपागतः ॥

so ’bravīd duḥkhasaṁtapto bhr̥śam aśrūṇi vartayan । śrutadhairyaprasādena paścāttāpam upāgataḥ ॥

आश्रमं मम संप्राप्तस्त्रिलोकेशः पुरंदरः । अतिथिव्रतमास्थाय ब्राह्मणं रूपमास्थितः ॥

āśramaṁ mama saṁprāptas trilokeśaḥ puraṁdaraḥ । atithivratam āsthāya brāhmaṇaṁ rūpam āsthitaḥ ॥

समया सान्त्वितो वाग्भिः स्वागतेनाभिपूजितः । अर्घ्यं पाद्यं च न्यायेन तयाभिप्रतिपादितः ॥

samayā sāntvito vāgbhiḥ svāgatenābhipūjitaḥ । arghyaṁ pādyaṁ ca nyāyena tayābhipratipāditaḥ ॥

परवत्यस्मि चाप्युक्तः प्रणयिष्ये नयेन च । अत्र चाकुशले जाते स्त्रियो नास्ति व्यतिक्रमः ॥

paravaty asmi cāpy uktaḥ praṇayiṣye nayena ca । atra cākuśale jāte striyo nāsti vyatikramaḥ ॥

एवं न स्त्री न चैवाहं नाध्वगस्त्रिदशेश्वरः । अपराध्यति धर्मस्य प्रमादस्त्वपराध्यति ॥

evaṁ na strī na caivāhaṁ nādhvagas tridaśeśvaraḥ । aparādhyati dharmasya pramādas tv aparādhyati ॥

ईर्ष्याजं व्यसनं प्राहुस्तेन चैवोर्ध्वरेतसः । ईर्ष्यया त्वहमाक्षिप्तो मग्नो दुष्कृतसागरे ॥

īrṣyājaṁ vyasanaṁ prāhus tena caivordhvaretasaḥ । īrṣyayā tv aham ākṣipto magno duṣkr̥tasāgare ॥

हत्वा साध्वीं च नारीं च व्यसनित्वाच्च शासिताम् । भर्तव्यत्वेन भार्यां च को नु मां तारयिष्यति ॥

hatvā sādhvīṁ ca nārīṁ ca vyasanitvāc ca śāsitām । bhartavyatvena bhāryāṁ ca ko nu māṁ tārayiṣyati ॥

अन्तरेण मयाज्ञप्तश्चिरकारी ह्युदारधीः । यद्यद्य चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् ॥

antareṇa mayājñaptaś cirakārī hy udāradhīḥ । yady adya cirakārī syāt sa māṁ trāyeta pātakāt ॥

चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक । यद्यद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः ॥

cirakārika bhadraṁ te bhadraṁ te cirakārika । yady adya cirakārī tvaṁ tato ’si cirakārikaḥ ॥

त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं मया । आत्मानं पातकेभ्यश्च भवाद्य चिरकारिकः ॥

trāhi māṁ mātaraṁ caiva tapo yac cārjitaṁ mayā । ātmānaṁ pātakebhyaś ca bhavādya cirakārikaḥ ॥

सहजं चिरकारित्वं चिरप्राज्ञतया तव । सफलं तत्तवाद्यास्तु भवाद्य चिरकारिकः ॥

sahajaṁ cirakāritvaṁ ciraprājñatayā tava । saphalaṁ tat tavādyāstu bhavādya cirakārikaḥ ॥

चिरमाशंसितो मात्रा चिरं गर्भेण धारितः । सफलं चिरकारित्वं कुरु त्वं चिरकारिक ॥

ciram āśaṁsito mātrā ciraṁ garbheṇa dhāritaḥ । saphalaṁ cirakāritvaṁ kuru tvaṁ cirakārika ॥

चिरायते च संतापाच्चिरं स्वपिति वारितः । आवयोश्चिरसंतापादवेक्ष्य चिरकारिक ॥

cirāyate ca saṁtāpāc ciraṁ svapiti vāritaḥ । āvayoś cirasaṁtāpād avekṣya cirakārika ॥

एवं स दुःखितो राजन्महर्षिर्गौतमस्तदा । चिरकारिं ददर्शाथ पुत्रं स्थितमथान्तिके ॥

evaṁ sa duḥkhito rājan maharṣir gautamas tadā । cirakāriṁ dadarśātha putraṁ sthitam athāntike ॥

चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः । शस्त्रं त्यक्त्वा ततो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे ॥

cirakārī tu pitaraṁ dr̥ṣṭvā paramaduḥkhitaḥ । śastraṁ tyaktvā tato mūrdhnā prasādāyopacakrame ॥

गौतमस्तु सुतं दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि । पत्नीं चैव निराकारां परामभ्यगमन्मुदम् ॥

gautamas tu sutaṁ dr̥ṣṭvā śirasā patitaṁ bhuvi । patnīṁ caiva nirākārāṁ parām abhyagaman mudam ॥

न हि सा तेन संभेदं पत्नी नीता महात्मना । विजने चाश्रमस्थेन पुत्रश्चापि समाहितः ॥

na hi sā tena saṁbhedaṁ patnī nītā mahātmanā । vijane cāśramasthena putraś cāpi samāhitaḥ ॥

हन्यात्त्वनपवादेन शस्त्रपाणौ सुते स्थिते । विनीतं प्रश्नयित्वा च व्यवस्येदात्मकर्मसु ॥

hanyāt tv anapavādena śastrapāṇau sute sthite । vinītaṁ praśnayitvā ca vyavasyed ātmakarmasu ॥

बुद्धिश्चासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् । शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति ॥

buddhiś cāsīt sutaṁ dr̥ṣṭvā pituś caraṇayor natam । śastragrahaṇacāpalyaṁ saṁvr̥ṇoti bhayād iti ॥

ततः पित्रा चिरं स्तुत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि । चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरं जीवेत्युदाहृतः ॥

tataḥ pitrā ciraṁ stutvā ciraṁ cāghrāya mūrdhani । ciraṁ dorbhyāṁ pariṣvajya ciraṁ jīvety udāhr̥taḥ ॥

एवं स गौतमः पुत्रं प्रीतिहर्षसमन्वितः । अभिनन्द्य महाप्राज्ञ इदं वचनमब्रवीत् ॥

evaṁ sa gautamaḥ putraṁ prītiharṣasamanvitaḥ । abhinandya mahāprājña idaṁ vacanam abravīt ॥

चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी चिरं भव । चिरायमाणे त्वयि च चिरमस्मि सुदुःखितः ॥

cirakārika bhadraṁ te cirakārī ciraṁ bhava । cirāyamāṇe tvayi ca ciram asmi suduḥkhitaḥ ॥

गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः । चिरकारिषु धीरेषु गुणोद्देशसमाश्रयात् ॥

gāthāś cāpy abravīd vidvān gautamo munisattamaḥ । cirakāriṣu dhīreṣu guṇoddeśasamāśrayāt ॥

चिरेण मित्रं बध्नीयाच्चिरेण च कृतं त्यजेत् । चिरेण हि कृतं मित्रं चिरं धारणमर्हति ॥

cireṇa mitraṁ badhnīyāc cireṇa ca kr̥taṁ tyajet । cireṇa hi kr̥taṁ mitraṁ ciraṁ dhāraṇam arhati ॥

रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि । अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते ॥

rāge darpe ca māne ca drohe pāpe ca karmaṇi । apriye caiva kartavye cirakārī praśasyate ॥

बन्धूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च । अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते ॥

bandhūnāṁ suhr̥dāṁ caiva bhr̥tyānāṁ strījanasya ca । avyakteṣv aparādheṣu cirakārī praśasyate ॥

एवं स गौतमस्तस्य प्रीतः पुत्रस्य भारत । कर्मणा तेन कौरव्य चिरकारितया तया ॥

evaṁ sa gautamas tasya prītaḥ putrasya bhārata । karmaṇā tena kauravya cirakāritayā tayā ॥

एवं सर्वेषु कार्येषु विमृश्य पुरुषस्ततः । चिरेण निश्चयं कृत्वा चिरं न परितप्यते ॥

evaṁ sarveṣu kāryeṣu vimr̥śya puruṣas tataḥ । cireṇa niścayaṁ kr̥tvā ciraṁ na paritapyate ॥

चिरं धारयते रोषं चिरं कर्म नियच्छति । पश्चात्तापकरं कर्म न किंचिदुपपद्यते ॥

ciraṁ dhārayate roṣaṁ ciraṁ karma niyacchati । paścāttāpakaraṁ karma na kiṁ cid upapadyate ॥

चिरं वृद्धानुपासीत चिरमन्वास्य पूजयेत् । चिरं धर्मान्निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् ॥

ciraṁ vr̥ddhān upāsīta ciram anvāsya pūjayet । ciraṁ dharmān niṣeveta kuryāc cānveṣaṇaṁ ciram ॥

चिरमन्वास्य विदुषश्चिरं शिष्टान्निषेव्य च । चिरं विनीय चात्मानं चिरं यात्यनवज्ञताम् ॥

ciram anvāsya viduṣaś ciraṁ śiṣṭān niṣevya ca । ciraṁ vinīya cātmānaṁ ciraṁ yāty anavajñatām ॥

ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम् । चिरं पृच्छेच्चिरं ब्रूयाच्चिरं न परिभूयते ॥

bruvataś ca parasyāpi vākyaṁ dharmopasaṁhitam । ciraṁ pr̥cchec ciraṁ brūyāc ciraṁ na paribhūyate ॥

उपास्य बहुलास्तस्मिन्नाश्रमे सुमहातपाः । समाः स्वर्गं गतो विप्रः पुत्रेण सहितस्तदा ॥

upāsya bahulās tasminn āśrame sumahātapāḥ । samāḥ svargaṁ gato vipraḥ putreṇa sahitas tadā ॥