179.1MBH-12-179-1
भरद्वाज उवाच । यदि प्राणायते वायुर्वायुरेव विचेष्टते । श्वसित्याभाषते चैव तस्माज्जीवो निरर्थकः ॥
bharadvāja uvāca । yadi prāṇāyate vāyur vāyur eva viceṣṭate । śvasity ābhāṣate caiva tasmāj jīvo nirarthakaḥ ॥
Śānti Parva · Adhyaya 12.179
Adhyāya 179
अध्यायः 179
Who speaks here भरद्वाज bharadvāja
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §184–186 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
179.2MBH-12-179-2
यद्यूष्मभाव आग्नेयो वह्निना पच्यते यदि । अग्निर्जरयते चैव तस्माज्जीवो निरर्थकः ॥
yady ūṣmabhāva āgneyo vahninā pacyate yadi । agnir jarayate caiva tasmāj jīvo nirarthakaḥ ॥
179.3MBH-12-179-3
जन्तोः प्रमीयमाणस्य जीवो नैवोपलभ्यते । वायुरेव जहात्येनमूष्मभावश्च नश्यति ॥
jantoḥ pramīyamāṇasya jīvo naivopalabhyate । vāyur eva jahāty enam ūṣmabhāvaś ca naśyati ॥
179.4MBH-12-179-4
यदि वातोपमो जीवः संश्लेषो यदि वायुना । वायुमण्डलवद्दृश्यो गच्छेत्सह मरुद्गणैः ॥
yadi vātopamo jīvaḥ saṁśleṣo yadi vāyunā । vāyumaṇḍalavad dr̥śyo gacchet saha marudgaṇaiḥ ॥
179.5MBH-12-179-5
श्लेषो यदि च वातेन यदि तस्मात्प्रणश्यति । महार्णवविमुक्तत्वादन्यत्सलिलभाजनम् ॥
śleṣo yadi ca vātena yadi tasmāt praṇaśyati । mahārṇavavimuktatvād anyat salilabhājanam ॥
179.6MBH-12-179-6
कूपे वा सलिलं दद्यात्प्रदीपं वा हुताशने । प्रक्षिप्तं नश्यति क्षिप्रं यथा नश्यत्यसौ तथा ॥
kūpe vā salilaṁ dadyāt pradīpaṁ vā hutāśane । prakṣiptaṁ naśyati kṣipraṁ yathā naśyaty asau tathā ॥
179.7MBH-12-179-7
पञ्चसाधारणे ह्यस्मिञ्शरीरे जीवितं कुतः । येषामन्यतरत्यागाच्चतुर्णां नास्ति संग्रहः ॥
pañcasādhāraṇe hy asmiñ śarīre jīvitaṁ kutaḥ । yeṣām anyataratyāgāc caturṇāṁ nāsti saṁgrahaḥ ॥
179.8MBH-12-179-8
नश्यन्त्यापो ह्यनाहाराद्वायुरुच्छ्वासनिग्रहात् । नश्यते कोष्ठभेदात्खमग्निर्नश्यत्यभोजनात् ॥
naśyanty āpo hy anāhārād vāyur ucchvāsanigrahāt । naśyate koṣṭhabhedāt kham agnir naśyaty abhojanāt ॥
179.9MBH-12-179-9
व्याधिव्रणपरिक्लेशैर्मेदिनी चैव शीर्यते । पीडितेऽन्यतरे ह्येषां संघातो याति पञ्चधा ॥
vyādhivraṇaparikleśair medinī caiva śīryate । pīḍite ’nyatare hy eṣāṁ saṁghāto yāti pañcadhā ॥
179.10MBH-12-179-10
तस्मिन्पञ्चत्वमापन्ने जीवः किमनुधावति । किं वेदयति वा जीवः किं शृणोति ब्रवीति वा ॥
tasmin pañcatvam āpanne jīvaḥ kim anudhāvati । kiṁ vedayati vā jīvaḥ kiṁ śr̥ṇoti bravīti vā ॥
179.11MBH-12-179-11
एषा गौः परलोकस्थं तारयिष्यति मामिति । यो दत्त्वा म्रियते जन्तुः सा गौः कं तारयिष्यति ॥
eṣā gauḥ paralokasthaṁ tārayiṣyati mām iti । yo dattvā mriyate jantuḥ sā gauḥ kaṁ tārayiṣyati ॥
179.12MBH-12-179-12
गौश्च प्रतिग्रहीता च दाता चैव समं यदा । इहैव विलयं यान्ति कुतस्तेषां समागमः ॥
gauś ca pratigrahītā ca dātā caiva samaṁ yadā । ihaiva vilayaṁ yānti kutas teṣāṁ samāgamaḥ ॥
179.13MBH-12-179-13
विहगैरुपयुक्तस्य शैलाग्रात्पतितस्य वा । अग्निना चोपयुक्तस्य कुतः संजीवनं पुनः ॥
vihagair upayuktasya śailāgrāt patitasya vā । agninā copayuktasya kutaḥ saṁjīvanaṁ punaḥ ॥
179.14MBH-12-179-14
छिन्नस्य यदि वृक्षस्य न मूलं प्रतिरोहति । बीजान्यस्य प्रवर्तन्ते मृतः क्व पुनरेष्यति ॥
chinnasya yadi vr̥kṣasya na mūlaṁ pratirohati । bījāny asya pravartante mr̥taḥ kva punar eṣyati ॥
179.15MBH-12-179-15
बीजमात्रं पुरा सृष्टं यदेतत्परिवर्तते । मृता मृताः प्रणश्यन्ति बीजाद्बीजं प्रवर्तते ॥
bījamātraṁ purā sr̥ṣṭaṁ yad etat parivartate । mr̥tā mr̥tāḥ praṇaśyanti bījād bījaṁ pravartate ॥