100.1MBH-12-100-1
भीष्म उवाच । अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । प्रतर्दनो मैथिलश्च संग्रामं यत्र चक्रतुः ॥
bhīṣma uvāca । atrāpy udāharantīmam itihāsaṁ purātanam । pratardano maithilaś ca saṁgrāmaṁ yatra cakratuḥ ॥
Śānti Parva · Adhyaya 12.100
Adhyāya 100
अध्यायः 100
Who speaks here भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §98–100 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
100.2MBH-12-100-2
यज्ञोपवीती संग्रामे जनको मैथिलो यथा । योधानुद्धर्षयामास तन्निबोध युधिष्ठिर ॥
yajñopavītī saṁgrāme janako maithilo yathā । yodhān uddharṣayām āsa tan nibodha yudhiṣṭhira ॥
100.3MBH-12-100-3
जनको मैथिलो राजा महात्मा सर्वतत्त्ववित् । योधान्स्वान्दर्शयामास स्वर्गं नरकमेव च ॥
janako maithilo rājā mahātmā sarvatattvavit । yodhān svān darśayām āsa svargaṁ narakam eva ca ॥
100.4MBH-12-100-4
अभीतानामिमे लोका भास्वन्तो हन्त पश्यत । पूर्णा गन्धर्वकन्याभिः सर्वकामदुहोऽक्षयाः ॥
abhītānām ime lokā bhāsvanto hanta paśyata । pūrṇā gandharvakanyābhiḥ sarvakāmaduho ’kṣayāḥ ॥
100.5MBH-12-100-5
इमे पलायमानानां नरकाः प्रत्युपस्थिताः । अकीर्तिः शाश्वती चैव पतितव्यमनन्तरम् ॥
ime palāyamānānāṁ narakāḥ pratyupasthitāḥ । akīrtiḥ śāśvatī caiva patitavyam anantaram ॥
100.6MBH-12-100-6
तान्दृष्ट्वारीन्विजयतो भूत्वा संत्यागबुद्धयः । नरकस्याप्रतिष्ठस्य मा भूत वशवर्तिनः ॥
tān dr̥ṣṭvārīn vijayato bhūtvā saṁtyāgabuddhayaḥ । narakasyāpratiṣṭhasya mā bhūta vaśavartinaḥ ॥
100.7MBH-12-100-7
त्यागमूलं हि शूराणां स्वर्गद्वारमनुत्तमम् । इत्युक्तास्ते नृपतिना योधाः परपुरंजय ॥
tyāgamūlaṁ hi śūrāṇāṁ svargadvāram anuttamam । ity uktās te nr̥patinā yodhāḥ parapuraṁjaya ॥
100.8MBH-12-100-8
व्यजयन्त रणे शत्रून्हर्षयन्तो जनेश्वरम् । तस्मादात्मवता नित्यं स्थातव्यं रणमूर्धनि ॥
vyajayanta raṇe śatrūn harṣayanto janeśvaram । tasmād ātmavatā nityaṁ sthātavyaṁ raṇamūrdhani ॥
100.9MBH-12-100-9
गजानां रथिनो मध्ये रथानामनु सादिनः । सादिनामन्तरा स्थाप्यं पादातमिह दंशितम् ॥
gajānāṁ rathino madhye rathānām anu sādinaḥ । sādinām antarā sthāpyaṁ pādātam iha daṁśitam ॥
100.10MBH-12-100-10
य एवं व्यूहते राजा स नित्यं जयते द्विषः । तस्मादेवं विधातव्यं नित्यमेव युधिष्ठिर ॥
ya evaṁ vyūhate rājā sa nityaṁ jayate dviṣaḥ । tasmād evaṁ vidhātavyaṁ nityam eva yudhiṣṭhira ॥
100.11MBH-12-100-11
सर्वे सुकृतमिच्छन्तः सुयुद्धेनातिमन्यवः । क्षोभयेयुरनीकानि सागरं मकरा इव ॥
sarve sukr̥tam icchantaḥ suyuddhenātimanyavaḥ । kṣobhayeyur anīkāni sāgaraṁ makarā iva ॥
100.12MBH-12-100-12
हर्षयेयुर्विषण्णांश्च व्यवस्थाप्य परस्परम् । जितां च भूमिं रक्षेत भग्नान्नात्यनुसारयेत् ॥
harṣayeyur viṣaṇṇāṁś ca vyavasthāpya parasparam । jitāṁ ca bhūmiṁ rakṣeta bhagnān nātyanusārayet ॥
100.13MBH-12-100-13
पुनरावर्तमानानां निराशानां च जीविते । न वेगः सुसहो राजंस्तस्मान्नात्यनुसारयेत् ॥
punar āvartamānānāṁ nirāśānāṁ ca jīvite । na vegaḥ susaho rājaṁs tasmān nātyanusārayet ॥
100.14MBH-12-100-14
न हि प्रहर्तुमिच्छन्ति शूराः प्राद्रवतां भयात् । तस्मात्पलायमानानां कुर्यान्नात्यनुसारणम् ॥
na hi prahartum icchanti śūrāḥ prādravatāṁ bhayāt । tasmāt palāyamānānāṁ kuryān nātyanusāraṇam ॥
100.15MBH-12-100-15
चराणामचरा ह्यन्नमदंष्ट्रा दंष्ट्रिणामपि । अपाणयः पाणिमतामन्नं शूरस्य कातराः ॥
carāṇām acarā hy annam adaṁṣṭrā daṁṣṭriṇām api । apāṇayaḥ pāṇimatām annaṁ śūrasya kātarāḥ ॥
100.16MBH-12-100-16
समानपृष्ठोदरपाणिपादाः; पश्चाच्छूरं भीरवोऽनुव्रजन्ति । अतो भयार्ताः प्रणिपत्य भूयः; कृत्वाञ्जलीनुपतिष्ठन्ति शूरान् ॥
samānapr̥ṣṭhodarapāṇipādāḥ; paścāc chūraṁ bhīravo ’nuvrajanti । ato bhayārtāḥ praṇipatya bhūyaḥ; kr̥tvāñjalīn upatiṣṭhanti śūrān ॥
100.17MBH-12-100-17
शूरबाहुषु लोकोऽयं लम्बते पुत्रवत्सदा । तस्मात्सर्वास्ववस्थासु शूरः संमानमर्हति ॥
śūrabāhuṣu loko ’yaṁ lambate putravat sadā । tasmāt sarvāsv avasthāsu śūraḥ saṁmānam arhati ॥
100.18MBH-12-100-18
न हि शौर्यात्परं किंचित्त्रिषु लोकेषु विद्यते । शूरः सर्वं पालयति सर्वं शूरे प्रतिष्ठितम् ॥
na hi śauryāt paraṁ kiṁ cit triṣu lokeṣu vidyate । śūraḥ sarvaṁ pālayati sarvaṁ śūre pratiṣṭhitam ॥