वैशंपायन उवाच । इङ्गितेनैव दाशार्हस्तमभिप्रायमादितः । द्रौणेर्बुद्ध्वा महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । iṅgitenaiva dāśārhas tam abhiprāyam āditaḥ । drauṇer buddhvā mahābāhur arjunaṁ pratyabhāṣata ॥
Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §13–15 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
वैशंपायन उवाच । इङ्गितेनैव दाशार्हस्तमभिप्रायमादितः । द्रौणेर्बुद्ध्वा महाबाहुरर्जुनं प्रत्यभाषत ॥
vaiśaṁpāyana uvāca । iṅgitenaiva dāśārhas tam abhiprāyam āditaḥ । drauṇer buddhvā mahābāhur arjunaṁ pratyabhāṣata ॥
अर्जुनार्जुन यद्दिव्यमस्त्रं ते हृदि वर्तते । द्रोणोपदिष्टं तस्यायं कालः संप्रति पाण्डव ॥
arjunārjuna yad divyam astraṁ te hr̥di vartate । droṇopadiṣṭaṁ tasyāyaṁ kālaḥ saṁprati pāṇḍava ॥
भ्रातॄणामात्मनश्चैव परित्राणाय भारत । विसृजैतत्त्वमप्याजावस्त्रमस्त्रनिवारणम् ॥
bhrātr̥̄ṇām ātmanaś caiva paritrāṇāya bhārata । visr̥jaitat tvam apy ājāv astram astranivāraṇam ॥
केशवेनैवमुक्तस्तु पाण्डवः परवीरहा । अवातरद्रथात्तूर्णं प्रगृह्य सशरं धनुः ॥
keśavenaivam uktas tu pāṇḍavaḥ paravīrahā । avātarad rathāt tūrṇaṁ pragr̥hya saśaraṁ dhanuḥ ॥
पूर्वमाचार्यपुत्राय ततोऽनन्तरमात्मने । भ्रातृभ्यश्चैव सर्वेभ्यः स्वस्तीत्युक्त्वा परंतपः ॥
pūrvam ācāryaputrāya tato ’nantaram ātmane । bhrātr̥bhyaś caiva sarvebhyaḥ svastīty uktvā paraṁtapaḥ ॥
देवताभ्यो नमस्कृत्य गुरुभ्यश्चैव सर्वशः । उत्ससर्ज शिवं ध्यायन्नस्त्रमस्त्रेण शाम्यताम् ॥
devatābhyo namaskr̥tya gurubhyaś caiva sarvaśaḥ । utsasarja śivaṁ dhyāyann astram astreṇa śāmyatām ॥
ततस्तदस्त्रं सहसा सृष्टं गाण्डीवधन्वना । प्रजज्वाल महार्चिष्मद्युगान्तानलसंनिभम् ॥
tatas tad astraṁ sahasā sr̥ṣṭaṁ gāṇḍīvadhanvanā । prajajvāla mahārciṣmad yugāntānalasaṁnibham ॥
तथैव द्रोणपुत्रस्य तदस्त्रं तिग्मतेजसः । प्रजज्वाल महाज्वालं तेजोमण्डलसंवृतम् ॥
tathaiva droṇaputrasya tad astraṁ tigmatejasaḥ । prajajvāla mahājvālaṁ tejomaṇḍalasaṁvr̥tam ॥
निर्घाता बहवश्चासन्पेतुरुल्काः सहस्रशः । महद्भयं च भूतानां सर्वेषां समजायत ॥
nirghātā bahavaś cāsan petur ulkāḥ sahasraśaḥ । mahad bhayaṁ ca bhūtānāṁ sarveṣāṁ samajāyata ॥
सशब्दमभवद्व्योम ज्वालामालाकुलं भृशम् । चचाल च मही कृत्स्ना सपर्वतवनद्रुमा ॥
saśabdam abhavad vyoma jvālāmālākulaṁ bhr̥śam । cacāla ca mahī kr̥tsnā saparvatavanadrumā ॥
ते अस्त्रे तेजसा लोकांस्तापयन्ती व्यवस्थिते । महर्षी सहितौ तत्र दर्शयामासतुस्तदा ॥
te astre tejasā lokāṁs tāpayantī vyavasthite । maharṣī sahitau tatra darśayām āsatus tadā ॥
नारदः स च धर्मात्मा भरतानां पितामहः । उभौ शमयितुं वीरौ भारद्वाजधनंजयौ ॥
nāradaḥ sa ca dharmātmā bharatānāṁ pitāmahaḥ । ubhau śamayituṁ vīrau bhāradvājadhanaṁjayau ॥
तौ मुनी सर्वधर्मज्ञौ सर्वभूतहितैषिणौ । दीप्तयोरस्त्रयोर्मध्ये स्थितौ परमतेजसौ ॥
tau munī sarvadharmajñau sarvabhūtahitaiṣiṇau । dīptayor astrayor madhye sthitau paramatejasau ॥
तदन्तरमनाधृष्यावुपगम्य यशस्विनौ । आस्तामृषिवरौ तत्र ज्वलिताविव पावकौ ॥
tadantaram anādhr̥ṣyāv upagamya yaśasvinau । āstām r̥ṣivarau tatra jvalitāv iva pāvakau ॥
प्राणभृद्भिरनाधृष्यौ देवदानवसंमतौ । अस्त्रतेजः शमयितुं लोकानां हितकाम्यया ॥
prāṇabhr̥dbhir anādhr̥ṣyau devadānavasaṁmatau । astratejaḥ śamayituṁ lokānāṁ hitakāmyayā ॥
ऋषी ऊचतुः । नानाशस्त्रविदः पूर्वे येऽप्यतीता महारथाः । नैतदस्त्रं मनुष्येषु तैः प्रयुक्तं कथंचन ॥
r̥ṣī ūcatuḥ । nānāśastravidaḥ pūrve ye ’py atītā mahārathāḥ । naitad astraṁ manuṣyeṣu taiḥ prayuktaṁ kathaṁ cana ॥