Adhyāya 13

वैशंपायन उवाच । एवमुक्त्वा युधां श्रेष्ठः सर्वयादवनन्दनः । सर्वायुधवरोपेतमारुरोह महारथम् । युक्तं परमकाम्बोजैस्तुरगैर्हेममालिभिः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktvā yudhāṁ śreṣṭhaḥ sarvayādavanandanaḥ । sarvāyudhavaropetam āruroha mahāratham । yuktaṁ paramakāmbojais turagair hemamālibhiḥ ॥

आदित्योदयवर्णस्य धुरं रथवरस्य तु । दक्षिणामवहत्सैन्यः सुग्रीवः सव्यतोऽवहत् । पार्ष्णिवाहौ तु तस्यास्तां मेघपुष्पबलाहकौ ॥

ādityodayavarṇasya dhuraṁ rathavarasya tu । dakṣiṇām avahat sainyaḥ sugrīvaḥ savyato ’vahat । pārṣṇivāhau tu tasyāstāṁ meghapuṣpabalāhakau ॥

विश्वकर्मकृता दिव्या नानारत्नविभूषिता । उच्छ्रितेव रथे माया ध्वजयष्टिरदृश्यत ॥

viśvakarmakr̥tā divyā nānāratnavibhūṣitā । ucchriteva rathe māyā dhvajayaṣṭir adr̥śyata ॥

वैनतेयः स्थितस्तस्यां प्रभामण्डलरश्मिवान् । तस्य सत्यवतः केतुर्भुजगारिरदृश्यत ॥

vainateyaḥ sthitas tasyāṁ prabhāmaṇḍalaraśmivān । tasya satyavataḥ ketur bhujagārir adr̥śyata ॥

अन्वारोहद्धृषीकेशः केतुः सर्वधनुष्मताम् । अर्जुनः सत्यकर्मा च कुरुराजो युधिष्ठिरः ॥

anvārohad dhr̥ṣīkeśaḥ ketuḥ sarvadhanuṣmatām । arjunaḥ satyakarmā ca kururājo yudhiṣṭhiraḥ ॥

अशोभेतां महात्मानौ दाशार्हमभितः स्थितौ । रथस्थं शार्ङ्गधन्वानमश्विनाविव वासवम् ॥

aśobhetāṁ mahātmānau dāśārham abhitaḥ sthitau । rathasthaṁ śārṅgadhanvānam aśvināv iva vāsavam ॥

तावुपारोप्य दाशार्हः स्यन्दनं लोकपूजितम् । प्रतोदेन जवोपेतान्परमाश्वानचोदयत् ॥

tāv upāropya dāśārhaḥ syandanaṁ lokapūjitam । pratodena javopetān paramāśvān acodayat ॥

ते हयाः सहसोत्पेतुर्गृहीत्वा स्यन्दनोत्तमम् । आस्थितं पाण्डवेयाभ्यां यदूनामृषभेण च ॥

te hayāḥ sahasotpetur gr̥hītvā syandanottamam । āsthitaṁ pāṇḍaveyābhyāṁ yadūnām r̥ṣabheṇa ca ॥

वहतां शार्ङ्गधन्वानमश्वानां शीघ्रगामिनाम् । प्रादुरासीन्महाञ्शब्दः पक्षिणां पततामिव ॥

vahatāṁ śārṅgadhanvānam aśvānāṁ śīghragāminām । prādurāsīn mahāñ śabdaḥ pakṣiṇāṁ patatām iva ॥

ते समार्छन्नरव्याघ्राः क्षणेन भरतर्षभ । भीमसेनं महेष्वासं समनुद्रुत्य वेगिताः ॥

te samārchan naravyāghrāḥ kṣaṇena bharatarṣabha । bhīmasenaṁ maheṣvāsaṁ samanudrutya vegitāḥ ॥

क्रोधदीप्तं तु कौन्तेयं द्विषदर्थे समुद्यतम् । नाशक्नुवन्वारयितुं समेत्यापि महारथाः ॥

krodhadīptaṁ tu kaunteyaṁ dviṣadarthe samudyatam । nāśaknuvan vārayituṁ sametyāpi mahārathāḥ ॥

स तेषां प्रेक्षतामेव श्रीमतां दृढधन्विनाम् । ययौ भागिरथीकच्छं हरिभिर्भृशवेगितैः । यत्र स्म श्रूयते द्रौणिः पुत्रहन्ता महात्मनाम् ॥

sa teṣāṁ prekṣatām eva śrīmatāṁ dr̥ḍhadhanvinām । yayau bhāgirathīkacchaṁ haribhir bhr̥śavegitaiḥ । yatra sma śrūyate drauṇiḥ putrahantā mahātmanām ॥

स ददर्श महात्मानमुदकान्ते यशस्विनम् । कृष्णद्वैपायनं व्यासमासीनमृषिभिः सह ॥

sa dadarśa mahātmānam udakānte yaśasvinam । kr̥ṣṇadvaipāyanaṁ vyāsam āsīnam r̥ṣibhiḥ saha ॥

तं चैव क्रूरकर्माणं घृताक्तं कुशचीरिणम् । रजसा ध्वस्तकेशान्तं ददर्श द्रौणिमन्तिके ॥

taṁ caiva krūrakarmāṇaṁ ghr̥tāktaṁ kuśacīriṇam । rajasā dhvastakeśāntaṁ dadarśa drauṇim antike ॥

तमभ्यधावत्कौन्तेयः प्रगृह्य सशरं धनुः । भीमसेनो महाबाहुस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥

tam abhyadhāvat kaunteyaḥ pragr̥hya saśaraṁ dhanuḥ । bhīmaseno mahābāhus tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ॥

स दृष्ट्वा भीमधन्वानं प्रगृहीतशरासनम् । भ्रातरौ पृष्ठतश्चास्य जनार्दनरथे स्थितौ । व्यथितात्माभवद्द्रौणिः प्राप्तं चेदममन्यत ॥

sa dr̥ṣṭvā bhīmadhanvānaṁ pragr̥hītaśarāsanam । bhrātarau pr̥ṣṭhataś cāsya janārdanarathe sthitau । vyathitātmābhavad drauṇiḥ prāptaṁ cedam amanyata ॥

स तद्दिव्यमदीनात्मा परमास्त्रमचिन्तयत् । जग्राह च स चैषीकां द्रौणिः सव्येन पाणिना । स तामापदमासाद्य दिव्यमस्त्रमुदीरयत् ॥

sa tad divyam adīnātmā paramāstram acintayat । jagrāha ca sa caiṣīkāṁ drauṇiḥ savyena pāṇinā । sa tām āpadam āsādya divyam astram udīrayat ॥

अमृष्यमाणस्ताञ्शूरान्दिव्यायुधधरान्स्थितान् । अपाण्डवायेति रुषा व्यसृजद्दारुणं वचः ॥

amr̥ṣyamāṇas tāñ śūrān divyāyudhadharān sthitān । apāṇḍavāyeti ruṣā vyasr̥jad dāruṇaṁ vacaḥ ॥

इत्युक्त्वा राजशार्दूल द्रोणपुत्रः प्रतापवान् । सर्वलोकप्रमोहार्थं तदस्त्रं प्रमुमोच ह ॥

ity uktvā rājaśārdūla droṇaputraḥ pratāpavān । sarvalokapramohārthaṁ tad astraṁ pramumoca ha ॥

ततस्तस्यामिषीकायां पावकः समजायत । प्रधक्ष्यन्निव लोकांस्त्रीन्कालान्तकयमोपमः ॥

tatas tasyām iṣīkāyāṁ pāvakaḥ samajāyata । pradhakṣyann iva lokāṁs trīn kālāntakayamopamaḥ ॥