Adhyāya 25

वैशंपायन उवाच । स श्वेतपर्वतं वीरः समतिक्रम्य भारत । देशं किंपुरुषावासं द्रुमपुत्रेण रक्षितम् ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । sa śvetaparvataṁ vīraḥ samatikramya bhārata । deśaṁ kiṁpuruṣāvāsaṁ drumaputreṇa rakṣitam ॥

महता संनिपातेन क्षत्रियान्तकरेण ह । व्यजयत्पाण्डवश्रेष्ठः करे चैव न्यवेशयत् ॥

mahatā saṁnipātena kṣatriyāntakareṇa ha । vyajayat pāṇḍavaśreṣṭhaḥ kare caiva nyaveśayat ॥

तं जित्वा हाटकं नाम देशं गुह्यकरक्षितम् । पाकशासनिरव्यग्रः सहसैन्यः समासदत् ॥

taṁ jitvā hāṭakaṁ nāma deśaṁ guhyakarakṣitam । pākaśāsanir avyagraḥ sahasainyaḥ samāsadat ॥

तांस्तु सान्त्वेन निर्जित्य मानसं सर उत्तमम् । ऋषिकुल्याश्च ताः सर्वा ददर्श कुरुनन्दनः ॥

tāṁs tu sāntvena nirjitya mānasaṁ sara uttamam । r̥ṣikulyāś ca tāḥ sarvā dadarśa kurunandanaḥ ॥

सरो मानसमासाद्य हाटकानभितः प्रभुः । गन्धर्वरक्षितं देशं व्यजयत्पाण्डवस्ततः ॥

saro mānasam āsādya hāṭakān abhitaḥ prabhuḥ । gandharvarakṣitaṁ deśaṁ vyajayat pāṇḍavas tataḥ ॥

तत्र तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाक्षान्हयोत्तमान् । लेभे स करमत्यन्तं गन्धर्वनगरात्तदा ॥

tatra tittirikalmāṣān maṇḍūkākṣān hayottamān । lebhe sa karam atyantaṁ gandharvanagarāt tadā ॥

उत्तरं हरिवर्षं तु समासाद्य स पाण्डवः । इयेष जेतुं तं देशं पाकशासननन्दनः ॥

uttaraṁ harivarṣaṁ tu samāsādya sa pāṇḍavaḥ । iyeṣa jetuṁ taṁ deśaṁ pākaśāsananandanaḥ ॥

तत एनं महाकाया महावीर्या महाबलाः । द्वारपालाः समासाद्य हृष्टा वचनमब्रुवन् ॥

tata enaṁ mahākāyā mahāvīryā mahābalāḥ । dvārapālāḥ samāsādya hr̥ṣṭā vacanam abruvan ॥

पार्थ नेदं त्वया शक्यं पुरं जेतुं कथंचन । उपावर्तस्व कल्याण पर्याप्तमिदमच्युत ॥

pārtha nedaṁ tvayā śakyaṁ puraṁ jetuṁ kathaṁ cana । upāvartasva kalyāṇa paryāptam idam acyuta ॥

इदं पुरं यः प्रविशेद्ध्रुवं स न भवेन्नरः । प्रीयामहे त्वया वीर पर्याप्तो विजयस्तव ॥

idaṁ puraṁ yaḥ praviśed dhruvaṁ sa na bhaven naraḥ । prīyāmahe tvayā vīra paryāpto vijayas tava ॥

न चापि किंचिज्जेतव्यमर्जुनात्र प्रदृश्यते । उत्तराः कुरवो ह्येते नात्र युद्धं प्रवर्तते ॥

na cāpi kiṁ cij jetavyam arjunātra pradr̥śyate । uttarāḥ kuravo hy ete nātra yuddhaṁ pravartate ॥

प्रविष्टश्चापि कौन्तेय नेह द्रक्ष्यसि किंचन । न हि मानुषदेहेन शक्यमत्राभिवीक्षितुम् ॥

praviṣṭaś cāpi kaunteya neha drakṣyasi kiṁ cana । na hi mānuṣadehena śakyam atrābhivīkṣitum ॥

अथेह पुरुषव्याघ्र किंचिदन्यच्चिकीर्षसि । तद्ब्रवीहि करिष्यामो वचनात्तव भारत ॥

atheha puruṣavyāghra kiṁ cid anyac cikīrṣasi । tad bravīhi kariṣyāmo vacanāt tava bhārata ॥

ततस्तानब्रवीद्राजन्नर्जुनः पाकशासनिः । पार्थिवत्वं चिकीर्षामि धर्मराजस्य धीमतः ॥

tatas tān abravīd rājann arjunaḥ pākaśāsaniḥ । pārthivatvaṁ cikīrṣāmi dharmarājasya dhīmataḥ ॥

न प्रवेक्ष्यामि वो देशं बाध्यत्वं यदि मानुषैः । युधिष्ठिराय यत्किंचित्करवन्नः प्रदीयताम् ॥

na pravekṣyāmi vo deśaṁ bādhyatvaṁ yadi mānuṣaiḥ । yudhiṣṭhirāya yat kiṁ cit karavan naḥ pradīyatām ॥

ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्याभरणानि च । मोकाजिनानि दिव्यानि तस्मै ते प्रददुः करम् ॥

tato divyāni vastrāṇi divyāny ābharaṇāni ca । mokājināni divyāni tasmai te pradaduḥ karam ॥

एवं स पुरुषव्याघ्रो विजिग्ये दिशमुत्तराम् । संग्रामान्सुबहून्कृत्वा क्षत्रियैर्दस्युभिस्तथा ॥

evaṁ sa puruṣavyāghro vijigye diśam uttarām । saṁgrāmān subahūn kr̥tvā kṣatriyair dasyubhis tathā ॥

स विनिर्जित्य राज्ञस्तान्करे च विनिवेश्य ह । धनान्यादाय सर्वेभ्यो रत्नानि विविधानि च ॥

sa vinirjitya rājñas tān kare ca viniveśya ha । dhanāny ādāya sarvebhyo ratnāni vividhāni ca ॥

हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्शुकपत्रनिभानपि । मयूरसदृशांश्चान्यान्सर्वाननिलरंहसः ॥

hayāṁs tittirikalmāṣāñ śukapatranibhān api । mayūrasadr̥śāṁś cānyān sarvān anilaraṁhasaḥ ॥

वृतः सुमहता राजन्बलेन चतुरङ्गिणा । आजगाम पुनर्वीरः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥

vr̥taḥ sumahatā rājan balena caturaṅgiṇā । ājagāma punar vīraḥ śakraprasthaṁ purottamam ॥