Mausala Parva · Adhyaya 16.8

Adhyāya 8

अध्यायः 8

Who speaks here वैशंपायन vaiśaṃpāyana

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §6–8 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
8.1MBH-16-8-1

वैशंपायन उवाच । एवमुक्तः स बीभत्सुर्मातुलेन परंतपः । दुर्मना दीनमनसं वसुदेवमुवाच ह ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । evam uktaḥ sa bībhatsur mātulena paraṁtapaḥ । durmanā dīnamanasaṁ vasudevam uvāca ha ॥

8.2MBH-16-8-2

नाहं वृष्णिप्रवीरेण मधुभिश्चैव मातुल । विहीनां पृथिवीं द्रष्टुं शक्तश्चिरमिह प्रभो ॥

nāhaṁ vr̥ṣṇipravīreṇa madhubhiś caiva mātula । vihīnāṁ pr̥thivīṁ draṣṭuṁ śaktaś ciram iha prabho ॥

8.3MBH-16-8-3

राजा च भीमसेनश्च सहदेवश्च पाण्डवः । नकुलो याज्ञसेनी च षडेकमनसो वयम् ॥

rājā ca bhīmasenaś ca sahadevaś ca pāṇḍavaḥ । nakulo yājñasenī ca ṣaḍ ekamanaso vayam ॥

8.4MBH-16-8-4

राज्ञः संक्रमणे चापि कालोऽयं वर्तते ध्रुवम् । तमिमं विद्धि संप्राप्तं कालं कालविदां वर ॥

rājñaḥ saṁkramaṇe cāpi kālo ’yaṁ vartate dhruvam । tam imaṁ viddhi saṁprāptaṁ kālaṁ kālavidāṁ vara ॥

8.5MBH-16-8-5

सर्वथा वृष्णिदारांस्तु बालवृद्धांस्तथैव च । नयिष्ये परिगृह्याहमिन्द्रप्रस्थमरिंदम ॥

sarvathā vr̥ṣṇidārāṁs tu bālavr̥ddhāṁs tathaiva ca । nayiṣye parigr̥hyāham indraprastham ariṁdama ॥

8.6MBH-16-8-6

इत्युक्त्वा दारुकमिदं वाक्यमाह धनंजयः । अमात्यान्वृष्णिवीराणां द्रष्टुमिच्छामि माचिरम् ॥

ity uktvā dārukam idaṁ vākyam āha dhanaṁjayaḥ । amātyān vr̥ṣṇivīrāṇāṁ draṣṭum icchāmi māciram ॥

8.7MBH-16-8-7

इत्येवमुक्त्वा वचनं सुधर्मां यादवीं सभाम् । प्रविवेशार्जुनः शूरः शोचमानो महारथान् ॥

ity evam uktvā vacanaṁ sudharmāṁ yādavīṁ sabhām । praviveśārjunaḥ śūraḥ śocamāno mahārathān ॥

8.8MBH-16-8-8

तमासनगतं तत्र सर्वाः प्रकृतयस्तथा । ब्राह्मणा नैगमाश्चैव परिवार्योपतस्थिरे ॥

tam āsanagataṁ tatra sarvāḥ prakr̥tayas tathā । brāhmaṇā naigamāś caiva parivāryopatasthire ॥

8.9MBH-16-8-9

तान्दीनमनसः सर्वान्निभृतान्गतचेतसः । उवाचेदं वचः पार्थः स्वयं दीनतरस्तदा ॥

tān dīnamanasaḥ sarvān nibhr̥tān gatacetasaḥ । uvācedaṁ vacaḥ pārthaḥ svayaṁ dīnataras tadā ॥

8.10MBH-16-8-10

शक्रप्रस्थमहं नेष्ये वृष्ण्यन्धकजनं स्वयम् । इदं तु नगरं सर्वं समुद्रः प्लावयिष्यति ॥

śakraprastham ahaṁ neṣye vr̥ṣṇyandhakajanaṁ svayam । idaṁ tu nagaraṁ sarvaṁ samudraḥ plāvayiṣyati ॥

8.11MBH-16-8-11

सज्जीकुरुत यानानि रत्नानि विविधानि च । वज्रोऽयं भवतां राजा शक्रप्रस्थे भविष्यति ॥

sajjīkuruta yānāni ratnāni vividhāni ca । vajro ’yaṁ bhavatāṁ rājā śakraprasthe bhaviṣyati ॥

8.12MBH-16-8-12

सप्तमे दिवसे चैव रवौ विमल उद्गते । बहिर्वत्स्यामहे सर्वे सज्जीभवत माचिरम् ॥

saptame divase caiva ravau vimala udgate । bahir vatsyāmahe sarve sajjībhavata māciram ॥

8.13MBH-16-8-13

इत्युक्तास्तेन ते पौराः पार्थेनाक्लिष्टकर्मणा । सज्जमाशु ततश्चक्रुः स्वसिद्ध्यर्थं समुत्सुकाः ॥

ity uktās tena te paurāḥ pārthenākliṣṭakarmaṇā । sajjam āśu tataś cakruḥ svasiddhyarthaṁ samutsukāḥ ॥

8.14MBH-16-8-14

तां रात्रिमवसत्पार्थः केशवस्य निवेशने । महता शोकमोहेन सहसाभिपरिप्लुतः ॥

tāṁ rātrim avasat pārthaḥ keśavasya niveśane । mahatā śokamohena sahasābhipariplutaḥ ॥

8.15MBH-16-8-15

श्वोभूतेऽथ ततः शौरिर्वसुदेवः प्रतापवान् । युक्त्वात्मानं महातेजा जगाम गतिमुत्तमाम् ॥

śvobhūte ’tha tataḥ śaurir vasudevaḥ pratāpavān । yuktvātmānaṁ mahātejā jagāma gatim uttamām ॥

8.16MBH-16-8-16

ततः शब्दो महानासीद्वसुदेवस्य वेश्मनि । दारुणः क्रोशतीनां च रुदतीनां च योषिताम् ॥

tataḥ śabdo mahān āsīd vasudevasya veśmani । dāruṇaḥ krośatīnāṁ ca rudatīnāṁ ca yoṣitām ॥

8.17MBH-16-8-17

प्रकीर्णमूर्धजाः सर्वा विमुक्ताभरणस्रजः । उरांसि पाणिभिर्घ्नन्त्यो व्यलपन्करुणं स्त्रियः ॥

prakīrṇamūrdhajāḥ sarvā vimuktābharaṇasrajaḥ । urāṁsi pāṇibhir ghnantyo vyalapan karuṇaṁ striyaḥ ॥

8.18MBH-16-8-18

तं देवकी च भद्रा च रोहिणी मदिरा तथा । अन्वारोढुं व्यवसिता भर्तारं योषितां वराः ॥

taṁ devakī ca bhadrā ca rohiṇī madirā tathā । anvāroḍhuṁ vyavasitā bhartāraṁ yoṣitāṁ varāḥ ॥

8.19MBH-16-8-19

ततः शौरिं नृयुक्तेन बहुमाल्येन भारत । यानेन महता पार्थो बहिर्निष्क्रामयत्तदा ॥

tataḥ śauriṁ nr̥yuktena bahumālyena bhārata । yānena mahatā pārtho bahir niṣkrāmayat tadā ॥

8.20MBH-16-8-20

तमन्वयुस्तत्र तत्र दुःखशोकसमाहताः । द्वारकावासिनः पौराः सर्व एव नरर्षभ ॥

tam anvayus tatra tatra duḥkhaśokasamāhatāḥ । dvārakāvāsinaḥ paurāḥ sarva eva nararṣabha ॥

8.21MBH-16-8-21

तस्याश्वमेधिकं छत्रं दीप्यमानाश्च पावकाः । पुरस्तात्तस्य यानस्य याजकाश्च ततो ययुः ॥

tasyāśvamedhikaṁ chatraṁ dīpyamānāś ca pāvakāḥ । purastāt tasya yānasya yājakāś ca tato yayuḥ ॥

8.22MBH-16-8-22

अनुजग्मुश्च तं वीरं देव्यस्ता वै स्वलंकृताः । स्त्रीसहस्रैः परिवृता वधूभिश्च सहस्रशः ॥

anujagmuś ca taṁ vīraṁ devyas tā vai svalaṁkr̥tāḥ । strīsahasraiḥ parivr̥tā vadhūbhiś ca sahasraśaḥ ॥

8.23MBH-16-8-23

यस्तु देशः प्रियस्तस्य जीवतोऽभून्महात्मनः । तत्रैनमुपसंकल्प्य पितृमेधं प्रचक्रिरे ॥

yas tu deśaḥ priyas tasya jīvato ’bhūn mahātmanaḥ । tatrainam upasaṁkalpya pitr̥medhaṁ pracakrire ॥

8.24MBH-16-8-24

तं चिताग्निगतं वीरं शूरपुत्रं वराङ्गनाः । ततोऽन्वारुरुहुः पत्न्यश्चतस्रः पतिलोकगाः ॥

taṁ citāgnigataṁ vīraṁ śūraputraṁ varāṅganāḥ । tato ’nvāruruhuḥ patnyaś catasraḥ patilokagāḥ ॥

8.25MBH-16-8-25

तं वै चतसृभिः स्त्रीभिरन्वितं पाण्डुनन्दनः । अदाहयच्चन्दनैश्च गन्धैरुच्चावचैरपि ॥

taṁ vai catasr̥bhiḥ strībhir anvitaṁ pāṇḍunandanaḥ । adāhayac candanaiś ca gandhair uccāvacair api ॥

8.26MBH-16-8-26

ततः प्रादुरभूच्छब्दः समिद्धस्य विभावसोः । सामगानां च निर्घोषो नराणां रुदतामपि ॥

tataḥ prādurabhūc chabdaḥ samiddhasya vibhāvasoḥ । sāmagānāṁ ca nirghoṣo narāṇāṁ rudatām api ॥

8.27MBH-16-8-27

ततो वज्रप्रधानास्ते वृष्णिवीरकुमारकाः । सर्व एवोदकं चक्रुः स्त्रियश्चैव महात्मनः ॥

tato vajrapradhānās te vr̥ṣṇivīrakumārakāḥ । sarva evodakaṁ cakruḥ striyaś caiva mahātmanaḥ ॥

8.28MBH-16-8-28

अलुप्तधर्मस्तं धर्मं कारयित्वा स फल्गुनः । जगाम वृष्णयो यत्र विनष्टा भरतर्षभ ॥

aluptadharmas taṁ dharmaṁ kārayitvā sa phalgunaḥ । jagāma vr̥ṣṇayo yatra vinaṣṭā bharatarṣabha ॥

8.29MBH-16-8-29

स तान्दृष्ट्वा निपतितान्कदने भृशदुःखितः । बभूवातीव कौरव्यः प्राप्तकालं चकार च ॥

sa tān dr̥ṣṭvā nipatitān kadane bhr̥śaduḥkhitaḥ । babhūvātīva kauravyaḥ prāptakālaṁ cakāra ca ॥

8.30MBH-16-8-30

यथाप्रधानतश्चैव चक्रे सर्वाः क्रियास्तदा । ये हता ब्रह्मशापेन मुसलैरेरकोद्भवैः ॥

yathāpradhānataś caiva cakre sarvāḥ kriyās tadā । ye hatā brahmaśāpena musalair erakodbhavaiḥ ॥

8.31MBH-16-8-31

ततः शरीरे रामस्य वासुदेवस्य चोभयोः । अन्विष्य दाहयामास पुरुषैराप्तकारिभिः ॥

tataḥ śarīre rāmasya vāsudevasya cobhayoḥ । anviṣya dāhayām āsa puruṣair āptakāribhiḥ ॥

8.32MBH-16-8-32

स तेषां विधिवत्कृत्वा प्रेतकार्याणि पाण्डवः । सप्तमे दिवसे प्रायाद्रथमारुह्य सत्वरः । अश्वयुक्तै रथैश्चापि गोखरोष्ट्रयुतैरपि ॥

sa teṣāṁ vidhivat kr̥tvā pretakāryāṇi pāṇḍavaḥ । saptame divase prāyād ratham āruhya satvaraḥ । aśvayuktai rathaiś cāpi gokharoṣṭrayutair api ॥

8.33MBH-16-8-33

स्त्रियस्ता वृष्णिवीराणां रुदत्यः शोककर्शिताः । अनुजग्मुर्महात्मानं पाण्डुपुत्रं धनंजयम् ॥

striyas tā vr̥ṣṇivīrāṇāṁ rudatyaḥ śokakarśitāḥ । anujagmur mahātmānaṁ pāṇḍuputraṁ dhanaṁjayam ॥

8.34MBH-16-8-34

भृत्यास्त्वन्धकवृष्णीनां सादिनो रथिनश्च ये । वीरहीनं वृद्धबालं पौरजानपदास्तथा । ययुस्ते परिवार्याथ कलत्रं पार्थशासनात् ॥

bhr̥tyās tv andhakavr̥ṣṇīnāṁ sādino rathinaś ca ye । vīrahīnaṁ vr̥ddhabālaṁ paurajānapadās tathā । yayus te parivāryātha kalatraṁ pārthaśāsanāt ॥

8.35MBH-16-8-35

कुञ्जरैश्च गजारोहा ययुः शैलनिभैस्तथा । सपादरक्षैः संयुक्ताः सोत्तरायुधिका ययुः ॥

kuñjaraiś ca gajārohā yayuḥ śailanibhais tathā । sapādarakṣaiḥ saṁyuktāḥ sottarāyudhikā yayuḥ ॥

8.36MBH-16-8-36

पुत्राश्चान्धकवृष्णीनां सर्वे पार्थमनुव्रताः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव महाधनाः ॥

putrāś cāndhakavr̥ṣṇīnāṁ sarve pārtham anuvratāḥ । brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāś caiva mahādhanāḥ ॥

8.37MBH-16-8-37

दश षट्च सहस्राणि वासुदेवावरोधनम् । पुरस्कृत्य ययुर्वज्रं पौत्रं कृष्णस्य धीमतः ॥

daśa ṣaṭ ca sahasrāṇi vāsudevāvarodhanam । puraskr̥tya yayur vajraṁ pautraṁ kr̥ṣṇasya dhīmataḥ ॥

8.38MBH-16-8-38

बहूनि च सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । भोजवृष्ण्यन्धकस्त्रीणां हतनाथानि निर्ययुः ॥

bahūni ca sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca । bhojavr̥ṣṇyandhakastrīṇāṁ hatanāthāni niryayuḥ ॥

8.39MBH-16-8-39

तत्सागरसमप्रख्यं वृष्णिचक्रं महर्द्धिमत् । उवाह रथिनां श्रेष्ठः पार्थः परपुरंजयः ॥

tat sāgarasamaprakhyaṁ vr̥ṣṇicakraṁ maharddhimat । uvāha rathināṁ śreṣṭhaḥ pārthaḥ parapuraṁjayaḥ ॥

8.40MBH-16-8-40

निर्याते तु जने तस्मिन्सागरो मकरालयः । द्वारकां रत्नसंपूर्णां जलेनाप्लावयत्तदा ॥

niryāte tu jane tasmin sāgaro makarālayaḥ । dvārakāṁ ratnasaṁpūrṇāṁ jalenāplāvayat tadā ॥

8.41MBH-16-8-41

तदद्भुतमभिप्रेक्ष्य द्वारकावासिनो जनाः । तूर्णात्तूर्णतरं जग्मुरहो दैवमिति ब्रुवन् ॥

tad adbhutam abhiprekṣya dvārakāvāsino janāḥ । tūrṇāt tūrṇataraṁ jagmur aho daivam iti bruvan ॥

8.42MBH-16-8-42

काननेषु च रम्येषु पर्वतेषु नदीषु च । निवसन्नानयामास वृष्णिदारान्धनंजयः ॥

kānaneṣu ca ramyeṣu parvateṣu nadīṣu ca । nivasann ānayām āsa vr̥ṣṇidārān dhanaṁjayaḥ ॥

8.43MBH-16-8-43

स पञ्चनदमासाद्य धीमानतिसमृद्धिमत् । देशे गोपशुधान्याढ्ये निवासमकरोत्प्रभुः ॥

sa pañcanadam āsādya dhīmān atisamr̥ddhimat । deśe gopaśudhānyāḍhye nivāsam akarot prabhuḥ ॥

8.44MBH-16-8-44

ततो लोभः समभवद्दस्यूनां निहतेश्वराः । दृष्ट्वा स्त्रियो नीयमानाः पार्थेनैकेन भारत ॥

tato lobhaḥ samabhavad dasyūnāṁ nihateśvarāḥ । dr̥ṣṭvā striyo nīyamānāḥ pārthenaikena bhārata ॥

8.45MBH-16-8-45

ततस्ते पापकर्माणो लोभोपहतचेतसः । आभीरा मन्त्रयामासुः समेत्याशुभदर्शनाः ॥

tatas te pāpakarmāṇo lobhopahatacetasaḥ । ābhīrā mantrayām āsuḥ sametyāśubhadarśanāḥ ॥

8.46MBH-16-8-46

अयमेकोऽर्जुनो योद्धा वृद्धबालं हतेश्वरम् । नयत्यस्मानतिक्रम्य योधाश्चेमे हतौजसः ॥

ayam eko ’rjuno yoddhā vr̥ddhabālaṁ hateśvaram । nayaty asmān atikramya yodhāś ceme hataujasaḥ ॥

8.47MBH-16-8-47

ततो यष्टिप्रहरणा दस्यवस्ते सहस्रशः । अभ्यधावन्त वृष्णीनां तं जनं लोप्त्रहारिणः ॥

tato yaṣṭipraharaṇā dasyavas te sahasraśaḥ । abhyadhāvanta vr̥ṣṇīnāṁ taṁ janaṁ loptrahāriṇaḥ ॥

8.48MBH-16-8-48

महता सिंहनादेन द्रावयन्तः पृथग्जनम् । अभिपेतुर्धनार्थं ते कालपर्यायचोदिताः ॥

mahatā siṁhanādena drāvayantaḥ pr̥thagjanam । abhipetur dhanārthaṁ te kālaparyāyacoditāḥ ॥

8.49MBH-16-8-49

ततो निवृत्तः कौन्तेयः सहसा सपदानुगः । उवाच तान्महाबाहुरर्जुनः प्रहसन्निव ॥

tato nivr̥ttaḥ kaunteyaḥ sahasā sapadānugaḥ । uvāca tān mahābāhur arjunaḥ prahasann iva ॥

8.50MBH-16-8-50

निवर्तध्वमधर्मज्ञा यदि स्थ न मुमूर्षवः । नेदानीं शरनिर्भिन्नाः शोचध्वं निहता मया ॥

nivartadhvam adharmajñā yadi stha na mumūrṣavaḥ । nedānīṁ śaranirbhinnāḥ śocadhvaṁ nihatā mayā ॥

8.51MBH-16-8-51

तथोक्तास्तेन वीरेण कदर्थीकृत्य तद्वचः । अभिपेतुर्जनं मूढा वार्यमाणाः पुनः पुनः ॥

tathoktās tena vīreṇa kadarthīkr̥tya tad vacaḥ । abhipetur janaṁ mūḍhā vāryamāṇāḥ punaḥ punaḥ ॥

8.52MBH-16-8-52

ततोऽर्जुनो धनुर्दिव्यं गाण्डीवमजरं महत् । आरोपयितुमारेभे यत्नादिव कथंचन ॥

tato ’rjuno dhanur divyaṁ gāṇḍīvam ajaraṁ mahat । āropayitum ārebhe yatnād iva kathaṁ cana ॥

8.53MBH-16-8-53

चकार सज्यं कृच्छ्रेण संभ्रमे तुमुले सति । चिन्तयामास चास्त्राणि न च सस्मार तान्यपि ॥

cakāra sajyaṁ kr̥cchreṇa saṁbhrame tumule sati । cintayām āsa cāstrāṇi na ca sasmāra tāny api ॥

8.54MBH-16-8-54

वैकृत्यं तन्महद्दृष्ट्वा भुजवीर्ये तथा युधि । दिव्यानां च महास्त्राणां विनाशाद्व्रीडितोऽभवत् ॥

vaikr̥tyaṁ tan mahad dr̥ṣṭvā bhujavīrye tathā yudhi । divyānāṁ ca mahāstrāṇāṁ vināśād vrīḍito ’bhavat ॥

8.55MBH-16-8-55

वृष्णियोधाश्च ते सर्वे गजाश्वरथयायिनः । न शेकुरावर्तयितुं ह्रियमाणं च तं जनम् ॥

vr̥ṣṇiyodhāś ca te sarve gajāśvarathayāyinaḥ । na śekur āvartayituṁ hriyamāṇaṁ ca taṁ janam ॥

8.56MBH-16-8-56

कलत्रस्य बहुत्वात्तु संपतत्सु ततस्ततः । प्रयत्नमकरोत्पार्थो जनस्य परिरक्षणे ॥

kalatrasya bahutvāt tu saṁpatatsu tatas tataḥ । prayatnam akarot pārtho janasya parirakṣaṇe ॥

8.57MBH-16-8-57

मिषतां सर्वयोधानां ततस्ताः प्रमदोत्तमाः । समन्ततोऽवकृष्यन्त कामाच्चान्याः प्रवव्रजुः ॥

miṣatāṁ sarvayodhānāṁ tatas tāḥ pramadottamāḥ । samantato ’vakr̥ṣyanta kāmāc cānyāḥ pravavrajuḥ ॥

8.58MBH-16-8-58

ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैः शरैः पार्थो धनंजयः । जघान दस्यून्सोद्वेगो वृष्णिभृत्यैः सह प्रभुः ॥

tato gāṇḍīvanirmuktaiḥ śaraiḥ pārtho dhanaṁjayaḥ । jaghāna dasyūn sodvego vr̥ṣṇibhr̥tyaiḥ saha prabhuḥ ॥

8.59MBH-16-8-59

क्षणेन तस्य ते राजन्क्षयं जग्मुरजिह्मगाः । अक्षया हि पुरा भूत्वा क्षीणाः क्षतजभोजनाः ॥

kṣaṇena tasya te rājan kṣayaṁ jagmur ajihmagāḥ । akṣayā hi purā bhūtvā kṣīṇāḥ kṣatajabhojanāḥ ॥

8.60MBH-16-8-60

स शरक्षयमासाद्य दुःखशोकसमाहतः । धनुष्कोट्या तदा दस्यूनवधीत्पाकशासनिः ॥

sa śarakṣayam āsādya duḥkhaśokasamāhataḥ । dhanuṣkoṭyā tadā dasyūn avadhīt pākaśāsaniḥ ॥

8.61MBH-16-8-61

प्रेक्षतस्त्वेव पार्थस्य वृष्ण्यन्धकवरस्त्रियः । जग्मुरादाय ते म्लेच्छाः समन्ताज्जनमेजय ॥

prekṣatas tv eva pārthasya vr̥ṣṇyandhakavarastriyaḥ । jagmur ādāya te mlecchāḥ samantāj janamejaya ॥

8.62MBH-16-8-62

धनंजयस्तु दैवं तन्मनसाचिन्तयत्प्रभुः । दुःखशोकसमाविष्टो निःश्वासपरमोऽभवत् ॥

dhanaṁjayas tu daivaṁ tan manasācintayat prabhuḥ । duḥkhaśokasamāviṣṭo niḥśvāsaparamo ’bhavat ॥

8.63MBH-16-8-63

अस्त्राणां च प्रणाशेन बाहुवीर्यस्य संक्षयात् । धनुषश्चाविधेयत्वाच्छराणां संक्षयेण च ॥

astrāṇāṁ ca praṇāśena bāhuvīryasya saṁkṣayāt । dhanuṣaś cāvidheyatvāc charāṇāṁ saṁkṣayeṇa ca ॥

8.64MBH-16-8-64

बभूव विमनाः पार्थो दैवमित्यनुचिन्तयन् । न्यवर्तत ततो राजन्नेदमस्तीति चाब्रवीत् ॥

babhūva vimanāḥ pārtho daivam ity anucintayan । nyavartata tato rājan nedam astīti cābravīt ॥

8.65MBH-16-8-65

ततः स शेषमादाय कलत्रस्य महामतिः । हृतभूयिष्ठरत्नस्य कुरुक्षेत्रमवातरत् ॥

tataḥ sa śeṣam ādāya kalatrasya mahāmatiḥ । hr̥tabhūyiṣṭharatnasya kurukṣetram avātarat ॥

8.66MBH-16-8-66

एवं कलत्रमानीय वृष्णीनां हृतशेषितम् । न्यवेशयत कौरव्यस्तत्र तत्र धनंजयः ॥

evaṁ kalatram ānīya vr̥ṣṇīnāṁ hr̥taśeṣitam । nyaveśayata kauravyas tatra tatra dhanaṁjayaḥ ॥

8.67MBH-16-8-67

हार्दिक्यतनयं पार्थो नगरं मार्तिकावतम् । भोजराजकलत्रं च हृतशेषं नरोत्तमः ॥

hārdikyatanayaṁ pārtho nagaraṁ mārtikāvatam । bhojarājakalatraṁ ca hr̥taśeṣaṁ narottamaḥ ॥

8.68MBH-16-8-68

ततो वृद्धांश्च बालांश्च स्त्रियश्चादाय पाण्डवः । वीरैर्विहीनान्सर्वांस्ताञ्शक्रप्रस्थे न्यवेशयत् ॥

tato vr̥ddhāṁś ca bālāṁś ca striyaś cādāya pāṇḍavaḥ । vīrair vihīnān sarvāṁs tāñ śakraprasthe nyaveśayat ॥

8.69MBH-16-8-69

यौयुधानिं सरस्वत्यां पुत्रं सात्यकिनः प्रियम् । न्यवेशयत धर्मात्मा वृद्धबालपुरस्कृतम् ॥

yauyudhāniṁ sarasvatyāṁ putraṁ sātyakinaḥ priyam । nyaveśayata dharmātmā vr̥ddhabālapuraskr̥tam ॥

8.70MBH-16-8-70

इन्द्रप्रस्थे ददौ राज्यं वज्राय परवीरहा । वज्रेणाक्रूरदारास्तु वार्यमाणाः प्रवव्रजुः ॥

indraprasthe dadau rājyaṁ vajrāya paravīrahā । vajreṇākrūradārās tu vāryamāṇāḥ pravavrajuḥ ॥

8.71MBH-16-8-71

रुक्मिणी त्वथ गान्धारी शैब्या हैमवतीत्यपि । देवी जाम्बवती चैव विविशुर्जातवेदसम् ॥

rukmiṇī tv atha gāndhārī śaibyā haimavatīty api । devī jāmbavatī caiva viviśur jātavedasam ॥

8.72MBH-16-8-72

सत्यभामा तथैवान्या देव्यः कृष्णस्य संमताः । वनं प्रविविशू राजंस्तापस्ये कृतनिश्चयाः ॥

satyabhāmā tathaivānyā devyaḥ kr̥ṣṇasya saṁmatāḥ । vanaṁ praviviśū rājaṁs tāpasye kr̥taniścayāḥ ॥

8.73MBH-16-8-73

द्वारकावासिनो ये तु पुरुषाः पार्थमन्वयुः । यथार्हं संविभज्यैनान्वज्रे पर्यददज्जयः ॥

dvārakāvāsino ye tu puruṣāḥ pārtham anvayuḥ । yathārhaṁ saṁvibhajyainān vajre paryadadaj jayaḥ ॥

8.74MBH-16-8-74

स तत्कृत्वा प्राप्तकालं बाष्पेणापिहितोऽर्जुनः । कृष्णद्वैपायनं राजन्ददर्शासीनमाश्रमे ॥

sa tat kr̥tvā prāptakālaṁ bāṣpeṇāpihito ’rjunaḥ । kr̥ṣṇadvaipāyanaṁ rājan dadarśāsīnam āśrame ॥