Adhyāya 7

वैशंपायन उवाच । तं शयानं महात्मानं वीरमानकदुन्दुभिम् । पुत्रशोकाभिसंतप्तं ददर्श कुरुपुंगवः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । taṁ śayānaṁ mahātmānaṁ vīram ānakadundubhim । putraśokābhisaṁtaptaṁ dadarśa kurupuṁgavaḥ ॥

तस्याश्रुपरिपूर्णाक्षो व्यूढोरस्को महाभुजः । आर्तस्यार्ततरः पार्थः पादौ जग्राह भारत ॥

tasyāśruparipūrṇākṣo vyūḍhorasko mahābhujaḥ । ārtasyārtataraḥ pārthaḥ pādau jagrāha bhārata ॥

समालिङ्ग्यार्जुनं वृद्धः स भुजाभ्यां महाभुजः । रुदन्पुत्रान्स्मरन्सर्वान्विललाप सुविह्वलः । भ्रातॄन्पुत्रांश्च पौत्रांश्च दौहित्रांश्च सखीनपि ॥

samāliṅgyārjunaṁ vr̥ddhaḥ sa bhujābhyāṁ mahābhujaḥ । rudan putrān smaran sarvān vilalāpa suvihvalaḥ । bhrātr̥̄n putrāṁś ca pautrāṁś ca dauhitrāṁś ca sakhīn api ॥

वसुदेव उवाच । यैर्जिता भूमिपालाश्च दैत्याश्च शतशोऽर्जुन । तान्दृष्ट्वा नेह पश्यामि जीवाम्यर्जुन दुर्मरः ॥

vasudeva uvāca । yair jitā bhūmipālāś ca daityāś ca śataśo ’rjuna । tān dr̥ṣṭvā neha paśyāmi jīvāmy arjuna durmaraḥ ॥

यौ तावर्जुन शिष्यौ ते प्रियौ बहुमतौ सदा । तयोरपनयात्पार्थ वृष्णयो निधनं गताः ॥

yau tāv arjuna śiṣyau te priyau bahumatau sadā । tayor apanayāt pārtha vr̥ṣṇayo nidhanaṁ gatāḥ ॥

यौ तौ वृष्णिप्रवीराणां द्वावेवातिरथौ मतौ । प्रद्युम्नो युयुधानश्च कथयन्कत्थसे च यौ ॥

yau tau vr̥ṣṇipravīrāṇāṁ dvāv evātirathau matau । pradyumno yuyudhānaś ca kathayan katthase ca yau ॥

नित्यं त्वं कुरुशार्दूल कृष्णश्च मम पुत्रकः । तावुभौ वृष्णिनाशस्य मुखमास्तां धनंजय ॥

nityaṁ tvaṁ kuruśārdūla kr̥ṣṇaś ca mama putrakaḥ । tāv ubhau vr̥ṣṇināśasya mukham āstāṁ dhanaṁjaya ॥

न तु गर्हामि शैनेयं हार्दिक्यं चाहमर्जुन । अक्रूरं रौक्मिणेयं च शापो ह्येवात्र कारणम् ॥

na tu garhāmi śaineyaṁ hārdikyaṁ cāham arjuna । akrūraṁ raukmiṇeyaṁ ca śāpo hy evātra kāraṇam ॥

केशिनं यस्तु कंसं च विक्रम्य जगतः प्रभुः । विदेहावकरोत्पार्थ चैद्यं च बलगर्वितम् ॥

keśinaṁ yas tu kaṁsaṁ ca vikramya jagataḥ prabhuḥ । videhāv akarot pārtha caidyaṁ ca balagarvitam ॥

नैषादिमेकलव्यं च चक्रे कालिङ्गमागधान् । गान्धारान्काशिराजं च मरुभूमौ च पार्थिवान् ॥

naiṣādim ekalavyaṁ ca cakre kāliṅgamāgadhān । gāndhārān kāśirājaṁ ca marubhūmau ca pārthivān ॥

प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च पार्वतीयांस्तथा नृपान् । सोऽभ्युपेक्षितवानेतमनयं मधुसूदनः ॥

prācyāṁś ca dākṣiṇātyāṁś ca pārvatīyāṁs tathā nr̥pān । so ’bhyupekṣitavān etam anayaṁ madhusūdanaḥ ॥

ततः पुत्रांश्च पौत्रांश्च भ्रातॄनथ सखीनपि । शयानान्निहतान्दृष्ट्वा ततो मामब्रवीदिदम् ॥

tataḥ putrāṁś ca pautrāṁś ca bhrātr̥̄n atha sakhīn api । śayānān nihatān dr̥ṣṭvā tato mām abravīd idam ॥

संप्राप्तोऽद्यायमस्यान्तः कुलस्य पुरुषर्षभ । आगमिष्यति बीभत्सुरिमां द्वारवतीं पुरीम् ॥

saṁprāpto ’dyāyam asyāntaḥ kulasya puruṣarṣabha । āgamiṣyati bībhatsur imāṁ dvāravatīṁ purīm ॥

आख्येयं तस्य यद्वृत्तं वृष्णीनां वैशसं महत् । स तु श्रुत्वा महातेजा यदूनामनयं प्रभो । आगन्ता क्षिप्रमेवेह न मेऽत्रास्ति विचारणा ॥

ākhyeyaṁ tasya yad vr̥ttaṁ vr̥ṣṇīnāṁ vaiśasaṁ mahat । sa tu śrutvā mahātejā yadūnām anayaṁ prabho । āgantā kṣipram eveha na me ’trāsti vicāraṇā ॥

योऽहं तमर्जुनं विद्धि योऽर्जुनः सोऽहमेव तु । यद्ब्रूयात्तत्तथा कार्यमिति बुध्यस्व माधव ॥

yo ’haṁ tam arjunaṁ viddhi yo ’rjunaḥ so ’ham eva tu । yad brūyāt tat tathā kāryam iti budhyasva mādhava ॥

स स्त्रीषु प्राप्तकालं वः पाण्डवो बालकेषु च । प्रतिपत्स्यति बीभत्सुर्भवतश्चौर्ध्वदेहिकम् ॥

sa strīṣu prāptakālaṁ vaḥ pāṇḍavo bālakeṣu ca । pratipatsyati bībhatsur bhavataś caurdhvadehikam ॥

इमां च नगरीं सद्यः प्रतियाते धनंजये । प्राकाराट्टालकोपेतां समुद्रः प्लावयिष्यति ॥

imāṁ ca nagarīṁ sadyaḥ pratiyāte dhanaṁjaye । prākārāṭṭālakopetāṁ samudraḥ plāvayiṣyati ॥

अहं हि देशे कस्मिंश्चित्पुण्ये नियममास्थितः । कालं कर्ता सद्य एव रामेण सह धीमता ॥

ahaṁ hi deśe kasmiṁś cit puṇye niyamam āsthitaḥ । kālaṁ kartā sadya eva rāmeṇa saha dhīmatā ॥

एवमुक्त्वा हृषीकेशो मामचिन्त्यपराक्रमः । हित्वा मां बालकैः सार्धं दिशं कामप्यगात्प्रभुः ॥

evam uktvā hr̥ṣīkeśo mām acintyaparākramaḥ । hitvā māṁ bālakaiḥ sārdhaṁ diśaṁ kām apy agāt prabhuḥ ॥

सोऽहं तौ च महात्मानौ चिन्तयन्भ्रातरौ तव । घोरं ज्ञातिवधं चैव न भुञ्जे शोककर्शितः ॥

so ’haṁ tau ca mahātmānau cintayan bhrātarau tava । ghoraṁ jñātivadhaṁ caiva na bhuñje śokakarśitaḥ ॥

न च भोक्ष्ये न जीविष्ये दिष्ट्या प्राप्तोऽसि पाण्डव । यदुक्तं पार्थ कृष्णेन तत्सर्वमखिलं कुरु ॥

na ca bhokṣye na jīviṣye diṣṭyā prāpto ’si pāṇḍava । yad uktaṁ pārtha kr̥ṣṇena tat sarvam akhilaṁ kuru ॥

एतत्ते पार्थ राज्यं च स्त्रियो रत्नानि चैव ह । इष्टान्प्राणानहं हीमांस्त्यक्ष्यामि रिपुसूदन ॥

etat te pārtha rājyaṁ ca striyo ratnāni caiva ha । iṣṭān prāṇān ahaṁ hīmāṁs tyakṣyāmi ripusūdana ॥