Adhyāya 63

संजय उवाच । वृषसेनं हतं दृष्ट्वा शोकामर्षसमन्वितः । मुक्त्वा शोकोद्भवं वारि नेत्राभ्यां सहसा वृषः ॥

saṁjaya uvāca । vr̥ṣasenaṁ hataṁ dr̥ṣṭvā śokāmarṣasamanvitaḥ । muktvā śokodbhavaṁ vāri netrābhyāṁ sahasā vr̥ṣaḥ ॥

रथेन कर्णस्तेजस्वी जगामाभिमुखो रिपून् । युद्धायामर्षताम्राक्षः समाहूय धनंजयम् ॥

rathena karṇas tejasvī jagāmābhimukho ripūn । yuddhāyāmarṣatāmrākṣaḥ samāhūya dhanaṁjayam ॥

तौ रथौ सूर्यसंकाशौ वैयाघ्रपरिवारणौ । समेतौ ददृशुस्तत्र द्वाविवार्कौ समागतौ ॥

tau rathau sūryasaṁkāśau vaiyāghraparivāraṇau । sametau dadr̥śus tatra dvāv ivārkau samāgatau ॥

श्वेताश्वौ पुरुषादित्यावास्थितावरिमर्दनौ । शुशुभाते महात्मानौ चन्द्रादित्यौ यथा दिवि ॥

śvetāśvau puruṣādityāv āsthitāv arimardanau । śuśubhāte mahātmānau candrādityau yathā divi ॥

तौ दृष्ट्वा विस्मयं जग्मुः सर्वभूतानि मारिष । त्रैलोक्यविजये यत्ताविन्द्रवैरोचनाविव ॥

tau dr̥ṣṭvā vismayaṁ jagmuḥ sarvabhūtāni māriṣa । trailokyavijaye yattāv indravairocanāv iva ॥

रथज्यातलनिर्ह्रादैर्बाणशङ्खरवैरपि । तौ रथावभिधावन्तौ समालोक्य महीक्षिताम् ॥

rathajyātalanirhrādair bāṇaśaṅkharavair api । tau rathāv abhidhāvantau samālokya mahīkṣitām ॥

ध्वजौ च दृष्ट्वा संसक्तौ विस्मयः समपद्यत । हस्तिकक्ष्यां च कर्णस्य वानरं च किरीटिनः ॥

dhvajau ca dr̥ṣṭvā saṁsaktau vismayaḥ samapadyata । hastikakṣyāṁ ca karṇasya vānaraṁ ca kirīṭinaḥ ॥

तौ रथौ संप्रसक्तौ च दृष्ट्वा भारत पार्थिवाः । सिंहनादरवांश्चक्रुः साधुवादांश्च पुष्कलान् ॥

tau rathau saṁprasaktau ca dr̥ṣṭvā bhārata pārthivāḥ । siṁhanādaravāṁś cakruḥ sādhuvādāṁś ca puṣkalān ॥

श्रुत्वा तु द्वैरथं ताभ्यां तत्र योधाः समन्ततः । चक्रुर्बाहुवलं चैव तथा चेलवलं महत् ॥

śrutvā tu dvairathaṁ tābhyāṁ tatra yodhāḥ samantataḥ । cakrur bāhuvalaṁ caiva tathā celavalaṁ mahat ॥

आजग्मुः कुरवस्तत्र वादित्रानुगतास्तदा । कर्णं प्रहर्षयन्तश्च शङ्खान्दध्मुश्च पुष्कलान् ॥

ājagmuḥ kuravas tatra vāditrānugatās tadā । karṇaṁ praharṣayantaś ca śaṅkhān dadhmuś ca puṣkalān ॥

तथैव पाण्डवाः सर्वे हर्षयन्तो धनंजयम् । तूर्यशङ्खनिनादेन दिशः सर्वा व्यनादयन् ॥

tathaiva pāṇḍavāḥ sarve harṣayanto dhanaṁjayam । tūryaśaṅkhaninādena diśaḥ sarvā vyanādayan ॥

क्ष्वेडितास्फोटितोत्क्रुष्टैस्तुमुलं सर्वतोऽभवत् । बाहुघोषाश्च वीराणां कर्णार्जुनसमागमे ॥

kṣveḍitāsphoṭitotkruṣṭais tumulaṁ sarvato ’bhavat । bāhughoṣāś ca vīrāṇāṁ karṇārjunasamāgame ॥

तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ रथस्थौ रथिनां वरौ । प्रगृहीतमहाचापौ शरशक्तिगदायुधौ ॥

tau dr̥ṣṭvā puruṣavyāghrau rathasthau rathināṁ varau । pragr̥hītamahācāpau śaraśaktigadāyudhau ॥

वर्मिणौ बद्धनिस्त्रिंशौ श्वेताश्वौ शङ्खशोभिनौ । तूणीरवरसंपन्नौ द्वावपि स्म सुदर्शनौ ॥

varmiṇau baddhanistriṁśau śvetāśvau śaṅkhaśobhinau । tūṇīravarasaṁpannau dvāv api sma sudarśanau ॥

रक्तचन्दनदिग्धाङ्गौ समदौ वृषभाविव । आशीविषसमप्रख्यौ यमकालान्तकोपमौ ॥

raktacandanadigdhāṅgau samadau vr̥ṣabhāv iva । āśīviṣasamaprakhyau yamakālāntakopamau ॥

इन्द्रवृत्राविव क्रुद्धौ सूर्याचन्द्रमसप्रभौ । महाग्रहाविव क्रूरौ युगान्ते समुपस्थितौ ॥

indravr̥trāv iva kruddhau sūryācandramasaprabhau । mahāgrahāv iva krūrau yugānte samupasthitau ॥

देवगर्भौ देवसमौ देवतुल्यौ च रूपतः । समेतौ पुरुषव्याघ्रौ प्रेक्ष्य कर्णधनंजयौ ॥

devagarbhau devasamau devatulyau ca rūpataḥ । sametau puruṣavyāghrau prekṣya karṇadhanaṁjayau ॥

उभौ वरायुधधरावुभौ रणकृतश्रमौ । उभौ च बाहुशब्देन नादयन्तौ नभस्तलम् ॥

ubhau varāyudhadharāv ubhau raṇakr̥taśramau । ubhau ca bāhuśabdena nādayantau nabhastalam ॥

उभौ विश्रुतकर्माणौ पौरुषेण बलेन च । उभौ च सदृशौ युद्धे शम्बरामरराजयोः ॥

ubhau viśrutakarmāṇau pauruṣeṇa balena ca । ubhau ca sadr̥śau yuddhe śambarāmararājayoḥ ॥

कार्तवीर्यसमौ युद्धे तथा दाशरथेः समौ । विष्णुवीर्यसमौ वीर्ये तथा भवसमौ युधि ॥

kārtavīryasamau yuddhe tathā dāśaratheḥ samau । viṣṇuvīryasamau vīrye tathā bhavasamau yudhi ॥

उभौ श्वेतहयौ राजन्रथप्रवरवाहिनौ । सारथी प्रवरौ चैव तयोरास्तां महाबलौ ॥

ubhau śvetahayau rājan rathapravaravāhinau । sārathī pravarau caiva tayor āstāṁ mahābalau ॥

तौ तु दृष्ट्वा महाराज राजमानौ महारथौ । सिद्धचारणसंघानां विस्मयः समपद्यत ॥

tau tu dr̥ṣṭvā mahārāja rājamānau mahārathau । siddhacāraṇasaṁghānāṁ vismayaḥ samapadyata ॥

धार्तराष्ट्रास्ततः कर्णं सबला भरतर्षभ । परिवव्रुर्महात्मानं क्षिप्रमाहवशोभिनम् ॥

dhārtarāṣṭrās tataḥ karṇaṁ sabalā bharatarṣabha । parivavrur mahātmānaṁ kṣipram āhavaśobhinam ॥

तथैव पाण्डवा हृष्टा धृष्टद्युम्नपुरोगमाः । परिवव्रुर्महात्मानं पार्थमप्रतिमं युधि ॥

tathaiva pāṇḍavā hr̥ṣṭā dhr̥ṣṭadyumnapurogamāḥ । parivavrur mahātmānaṁ pārtham apratimaṁ yudhi ॥

तावकानां रणे कर्णो ग्लह आसीद्विशां पते । तथैव पाण्डवेयानां ग्लहः पार्थोऽभवद्युधि ॥

tāvakānāṁ raṇe karṇo glaha āsīd viśāṁ pate । tathaiva pāṇḍaveyānāṁ glahaḥ pārtho ’bhavad yudhi ॥

त एव सभ्यास्तत्रासन्प्रेक्षकाश्चाभवन्स्म ते । तत्रैषां ग्लहमानानां ध्रुवौ जयपराजयौ ॥

ta eva sabhyās tatrāsan prekṣakāś cābhavan sma te । tatraiṣāṁ glahamānānāṁ dhruvau jayaparājayau ॥

ताभ्यां द्यूतं समायत्तं विजयायेतराय वा । अस्माकं पाण्डवानां च स्थितानां रणमूर्धनि ॥

tābhyāṁ dyūtaṁ samāyattaṁ vijayāyetarāya vā । asmākaṁ pāṇḍavānāṁ ca sthitānāṁ raṇamūrdhani ॥

तौ तु स्थितौ महाराज समरे युद्धशालिनौ । अन्योन्यं प्रतिसंरब्धावन्योन्यस्य जयैषिणौ ॥

tau tu sthitau mahārāja samare yuddhaśālinau । anyonyaṁ pratisaṁrabdhāv anyonyasya jayaiṣiṇau ॥

तावुभौ प्रजिहीर्षेतामिन्द्रवृत्राविवाभितः । भीमरूपधरावास्तां महाधूमाविव ग्रहौ ॥

tāv ubhau prajihīrṣetām indravr̥trāv ivābhitaḥ । bhīmarūpadharāv āstāṁ mahādhūmāv iva grahau ॥

ततोऽन्तरिक्षे साक्षेपा विवादा भरतर्षभ । मिथो भेदाश्च भूतानामासन्कर्णार्जुनान्तरे । व्याश्रयन्त दिशो भिन्नाः सर्वलोकाश्च मारिष ॥

tato ’ntarikṣe sākṣepā vivādā bharatarṣabha । mitho bhedāś ca bhūtānām āsan karṇārjunāntare । vyāśrayanta diśo bhinnāḥ sarvalokāś ca māriṣa ॥

देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । प्रतिपक्षग्रहं चक्रुः कर्णार्जुनसमागमे ॥

devadānavagandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ । pratipakṣagrahaṁ cakruḥ karṇārjunasamāgame ॥

द्यौरासीत्कर्णतो व्यग्रा सनक्षत्रा विशां पते । भूमिर्विशाला पार्थस्य माता पुत्रस्य भारत ॥

dyaur āsīt karṇato vyagrā sanakṣatrā viśāṁ pate । bhūmir viśālā pārthasya mātā putrasya bhārata ॥

सरितः सागराश्चैव गिरयश्च नरोत्तम । वृक्षाश्चौषधयस्तत्र व्याश्रयन्त किरीटिनम् ॥

saritaḥ sāgarāś caiva girayaś ca narottama । vr̥kṣāś cauṣadhayas tatra vyāśrayanta kirīṭinam ॥

असुरा यातुधानाश्च गुह्यकाश्च परंतप । कर्णतः समपद्यन्त खेचराणि वयांसि च ॥

asurā yātudhānāś ca guhyakāś ca paraṁtapa । karṇataḥ samapadyanta khecarāṇi vayāṁsi ca ॥

रत्नानि निधयः सर्वे वेदाश्चाख्यानपञ्चमाः । सोपवेदोपनिषदः सरहस्याः ससंग्रहाः ॥

ratnāni nidhayaḥ sarve vedāś cākhyānapañcamāḥ । sopavedopaniṣadaḥ sarahasyāḥ sasaṁgrahāḥ ॥

वासुकिश्चित्रसेनश्च तक्षकश्चोपतक्षकः । पर्वताश्च तथा सर्वे काद्रवेयाश्च सान्वयाः । विषवन्तो महारोषा नागाश्चार्जुनतोऽभवन् ॥

vāsukiś citrasenaś ca takṣakaś copatakṣakaḥ । parvatāś ca tathā sarve kādraveyāś ca sānvayāḥ । viṣavanto mahāroṣā nāgāś cārjunato ’bhavan ॥

ऐरावताः सौरभेया वैशालेयाश्च भोगिनः । एतेऽभवन्नर्जुनतः क्षुद्रसर्पास्तु कर्णतः ॥

airāvatāḥ saurabheyā vaiśāleyāś ca bhoginaḥ । ete ’bhavann arjunataḥ kṣudrasarpās tu karṇataḥ ॥

ईहामृगा व्याडमृगा मङ्गल्याश्च मृगद्विजाः । पार्थस्य विजयं राजन्सर्व एवाभिसंश्रिताः ॥

īhāmr̥gā vyāḍamr̥gā maṅgalyāś ca mr̥gadvijāḥ । pārthasya vijayaṁ rājan sarva evābhisaṁśritāḥ ॥

वसवो मरुतः साध्या रुद्रा विश्वेऽश्विनौ तथा । अग्निरिन्द्रश्च सोमश्च पवनश्च दिशो दश । धनंजयमुपाजग्मुरादित्याः कर्णतोऽभवन् ॥

vasavo marutaḥ sādhyā rudrā viśve ’śvinau tathā । agnir indraś ca somaś ca pavanaś ca diśo daśa । dhanaṁjayam upājagmur ādityāḥ karṇato ’bhavan ॥

देवास्तु पितृभिः सार्धं सगणार्जुनतोऽभवन् । यमो वैश्रवणश्चैव वरुणश्च यतोऽर्जुनः ॥

devās tu pitr̥bhiḥ sārdhaṁ sagaṇārjunato ’bhavan । yamo vaiśravaṇaś caiva varuṇaś ca yato ’rjunaḥ ॥

देवब्रह्मनृपर्षीणां गणाः पाण्डवतोऽभवन् । तुम्बुरुप्रमुखा राजन्गन्धर्वाश्च यतोऽर्जुनः ॥

devabrahmanr̥parṣīṇāṁ gaṇāḥ pāṇḍavato ’bhavan । tumburupramukhā rājan gandharvāś ca yato ’rjunaḥ ॥

प्रावेयाः सह मौनेयैर्गन्धर्वाप्सरसां गणाः । ईहामृगव्याडमृगैर्द्विपाश्च रथपत्तिभिः ॥

prāveyāḥ saha mauneyair gandharvāpsarasāṁ gaṇāḥ । īhāmr̥gavyāḍamr̥gair dvipāś ca rathapattibhiḥ ॥

उह्यमानास्तथा मेघैर्वायुना च मनीषिणः । दिदृक्षवः समाजग्मुः कर्णार्जुनसमागमम् ॥

uhyamānās tathā meghair vāyunā ca manīṣiṇaḥ । didr̥kṣavaḥ samājagmuḥ karṇārjunasamāgamam ॥

देवदानवगन्धर्वा नागा यक्षाः पतत्रिणः । महर्षयो वेदविदः पितरश्च स्वधाभुजः ॥

devadānavagandharvā nāgā yakṣāḥ patatriṇaḥ । maharṣayo vedavidaḥ pitaraś ca svadhābhujaḥ ॥

तपो विद्यास्तथौषध्यो नानारूपाम्बरत्विषः । अन्तरिक्षे महाराज विनदन्तोऽवतस्थिरे ॥

tapo vidyās tathauṣadhyo nānārūpāmbaratviṣaḥ । antarikṣe mahārāja vinadanto ’vatasthire ॥

ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सार्धं प्रजापतिभिरेव च । भवेनावस्थितो यानं दिव्यं तं देशमभ्ययात् ॥

brahmā brahmarṣibhiḥ sārdhaṁ prajāpatibhir eva ca । bhavenāvasthito yānaṁ divyaṁ taṁ deśam abhyayāt ॥

दृष्ट्वा प्रजापतिं देवाः स्वयंभुवमुपागमन् । समोऽस्तु देव विजय एतयोर्नरसिंहयोः ॥

dr̥ṣṭvā prajāpatiṁ devāḥ svayaṁbhuvam upāgaman । samo ’stu deva vijaya etayor narasiṁhayoḥ ॥

तदुपश्रुत्य मघवा प्रणिपत्य पितामहम् । कर्णार्जुनविनाशेन मा नश्यत्वखिलं जगत् ॥

tad upaśrutya maghavā praṇipatya pitāmaham । karṇārjunavināśena mā naśyatv akhilaṁ jagat ॥

स्वयंभो ब्रूहि तद्वाक्यं समोऽस्तु विजयोऽनयोः । तत्तथास्तु नमस्तेऽस्तु प्रसीद भगवन्मम ॥

svayaṁbho brūhi tad vākyaṁ samo ’stu vijayo ’nayoḥ । tat tathāstu namas te ’stu prasīda bhagavan mama ॥

ब्रह्मेशानावथो वाक्यमूचतुस्त्रिदशेश्वरम् । विजयो ध्रुव एवास्तु विजयस्य महात्मनः ॥

brahmeśānāv atho vākyam ūcatus tridaśeśvaram । vijayo dhruva evāstu vijayasya mahātmanaḥ ॥

मनस्वी बलवाञ्शूरः कृतास्त्रश्च तपोधनः । बिभर्ति च महातेजा धनुर्वेदमशेषतः ॥

manasvī balavāñ śūraḥ kr̥tāstraś ca tapodhanaḥ । bibharti ca mahātejā dhanurvedam aśeṣataḥ ॥

अतिक्रमेच्च माहात्म्याद्दिष्टमेतस्य पर्ययात् । अतिक्रान्ते च लोकानामभावो नियतो भवेत् ॥

atikramec ca māhātmyād diṣṭam etasya paryayāt । atikrānte ca lokānām abhāvo niyato bhavet ॥

न विद्यते व्यवस्थानं कृष्णयोः क्रुद्धयोः क्वचित् । स्रष्टारौ ह्यसतश्चोभौ सतश्च पुरुषर्षभौ ॥

na vidyate vyavasthānaṁ kr̥ṣṇayoḥ kruddhayoḥ kva cit । sraṣṭārau hy asataś cobhau sataś ca puruṣarṣabhau ॥

नरनारायणावेतौ पुराणावृषिसत्तमौ । अनियत्तौ नियन्तारावभीतौ स्म परंतपौ ॥

naranārāyaṇāv etau purāṇāv r̥ṣisattamau । aniyattau niyantārāv abhītau sma paraṁtapau ॥

कर्णो लोकानयं मुख्यान्प्राप्नोतु पुरुषर्षभः । वीरो वैकर्तनः शूरो विजयस्त्वस्तु कृष्णयोः ॥

karṇo lokān ayaṁ mukhyān prāpnotu puruṣarṣabhaḥ । vīro vaikartanaḥ śūro vijayas tv astu kr̥ṣṇayoḥ ॥

वसूनां च सलोकत्वं मरुतां वा समाप्नुयात् । सहितो द्रोणभीष्माभ्यां नाकलोके महीयताम् ॥

vasūnāṁ ca salokatvaṁ marutāṁ vā samāpnuyāt । sahito droṇabhīṣmābhyāṁ nākaloke mahīyatām ॥

इत्युक्तो देवदेवाभ्यां सहस्राक्षोऽब्रवीद्वचः । आमन्त्र्य सर्वभूतानि ब्रह्मेशानानुशासनात् ॥

ity ukto devadevābhyāṁ sahasrākṣo ’bravīd vacaḥ । āmantrya sarvabhūtāni brahmeśānānuśāsanāt ॥

श्रुतं भवद्भिर्यत्प्रोक्तं भगवद्भ्यां जगद्धितम् । तत्तथा नान्यथा तद्धि तिष्ठध्वं गतमन्यवः ॥

śrutaṁ bhavadbhir yat proktaṁ bhagavadbhyāṁ jagaddhitam । tat tathā nānyathā tad dhi tiṣṭhadhvaṁ gatamanyavaḥ ॥

इति श्रुत्वेन्द्रवचनं सर्वभूतानि मारिष । विस्मितान्यभवन्राजन्पूजयां चक्रिरे च तत् ॥

iti śrutvendravacanaṁ sarvabhūtāni māriṣa । vismitāny abhavan rājan pūjayāṁ cakrire ca tat ॥

व्यसृजंश्च सुगन्धीनि नानारूपाणि खात्तथा । पुष्पवर्षाणि विबुधा देवतूर्याण्यवादयन् ॥

vyasr̥jaṁś ca sugandhīni nānārūpāṇi khāt tathā । puṣpavarṣāṇi vibudhā devatūryāṇy avādayan ॥

दिदृक्षवश्चाप्रतिमं द्वैरथं नरसिंहयोः । देवदानवगन्धर्वाः सर्व एवावतस्थिरे । रथौ च तौ श्वेतहयौ युक्तकेतू महास्वनौ ॥

didr̥kṣavaś cāpratimaṁ dvairathaṁ narasiṁhayoḥ । devadānavagandharvāḥ sarva evāvatasthire । rathau ca tau śvetahayau yuktaketū mahāsvanau ॥

समागता लोकवीराः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् । वासुदेवार्जुनौ वीरौ कर्णशल्यौ च भारत ॥

samāgatā lokavīrāḥ śaṅkhān dadhmuḥ pr̥thak pr̥thak । vāsudevārjunau vīrau karṇaśalyau ca bhārata ॥

तद्भीरुसंत्रासकरं युद्धं समभवत्तदा । अन्योन्यस्पर्धिनोर्वीर्ये शक्रशम्बरयोरिव ॥

tad bhīrusaṁtrāsakaraṁ yuddhaṁ samabhavat tadā । anyonyaspardhinor vīrye śakraśambarayor iva ॥

तयोर्ध्वजौ वीतमालौ शुशुभाते रथस्थितौ । पृथग्रूपौ समार्छन्तौ क्रोधं युद्धे परस्परम् ॥

tayor dhvajau vītamālau śuśubhāte rathasthitau । pr̥thagrūpau samārchantau krodhaṁ yuddhe parasparam ॥

कर्णस्याशीविषनिभा रत्नसारवती दृढा । पुरंदरधनुःप्रख्या हस्तिकक्ष्या व्यराजत ॥

karṇasyāśīviṣanibhā ratnasāravatī dr̥ḍhā । puraṁdaradhanuḥprakhyā hastikakṣyā vyarājata ॥

कपिश्रेष्ठस्तु पार्थस्य व्यादितास्यो भयंकरः । भीषयन्नेव दंष्ट्राभिर्दुर्निरीक्ष्यो रविर्यथा ॥

kapiśreṣṭhas tu pārthasya vyāditāsyo bhayaṁkaraḥ । bhīṣayann eva daṁṣṭrābhir durnirīkṣyo ravir yathā ॥

युद्धाभिलाषुको भूत्वा ध्वजो गाण्डीवधन्वनः । कर्णध्वजमुपातिष्ठत्सोऽवदीदभिनर्दयन् ॥

yuddhābhilāṣuko bhūtvā dhvajo gāṇḍīvadhanvanaḥ । karṇadhvajam upātiṣṭhat so ’vadīd abhinardayan ॥

उत्पत्य च महावेगः कक्ष्यामभ्यहनत्कपिः । नखैश्च दशनैश्चैव गरुडः पन्नगं यथा ॥

utpatya ca mahāvegaḥ kakṣyām abhyahanat kapiḥ । nakhaiś ca daśanaiś caiva garuḍaḥ pannagaṁ yathā ॥

सुकिङ्किणीकाभरणा कालपाशोपमायसी । अभ्यद्रवत्सुसंक्रुद्धा नागकक्ष्या महाकपिम् ॥

sukiṅkiṇīkābharaṇā kālapāśopamāyasī । abhyadravat susaṁkruddhā nāgakakṣyā mahākapim ॥

उभयोरुत्तमे युद्धे द्वैरथे द्यूत आहृते । प्रकुर्वाते ध्वजौ युद्धं प्रत्यहेषन्हयान्हयाः ॥

ubhayor uttame yuddhe dvairathe dyūta āhr̥te । prakurvāte dhvajau yuddhaṁ pratyaheṣan hayān hayāḥ ॥

अविध्यत्पुण्डरीकाक्षः शल्यं नयनसायकैः । स चापि पुण्डरीकाक्षं तथैवाभिसमैक्षत ॥

avidhyat puṇḍarīkākṣaḥ śalyaṁ nayanasāyakaiḥ । sa cāpi puṇḍarīkākṣaṁ tathaivābhisamaikṣata ॥

तत्राजयद्वासुदेवः शल्यं नयनसायकैः । कर्णं चाप्यजयद्दृष्ट्या कुन्तीपुत्रो धनंजयः ॥

tatrājayad vāsudevaḥ śalyaṁ nayanasāyakaiḥ । karṇaṁ cāpy ajayad dr̥ṣṭyā kuntīputro dhanaṁjayaḥ ॥

अथाब्रवीत्सूतपुत्रः शल्यमाभाष्य सस्मितम् । यदि पार्थो रणे हन्यादद्य मामिह कर्हिचित् । किमुत्तरं तदा ते स्यात्सखे सत्यं ब्रवीहि मे ॥

athābravīt sūtaputraḥ śalyam ābhāṣya sasmitam । yadi pārtho raṇe hanyād adya mām iha karhi cit । kim uttaraṁ tadā te syāt sakhe satyaṁ bravīhi me ॥

शल्य उवाच । यदि कर्ण रणे हन्यादद्य त्वां श्वेतवाहनः । उभावेकरथेनाहं हन्यां माधवपाण्डवौ ॥

śalya uvāca । yadi karṇa raṇe hanyād adya tvāṁ śvetavāhanaḥ । ubhāv ekarathenāhaṁ hanyāṁ mādhavapāṇḍavau ॥

संजय उवाच । एवमेव तु गोविंदमर्जुनः प्रत्यभाषत । तं प्रहस्याब्रवीत्कृष्णः पार्थं परमिदं वचः ॥

saṁjaya uvāca । evam eva tu goviṁdam arjunaḥ pratyabhāṣata । taṁ prahasyābravīt kr̥ṣṇaḥ pārthaṁ param idaṁ vacaḥ ॥

पतेद्दिवाकरः स्थानाच्छीर्येतानेकधा क्षितिः । शैत्यमग्निरियान्न त्वा कर्णो हन्याद्धनंजयम् ॥

pated divākaraḥ sthānāc chīryetānekadhā kṣitiḥ । śaityam agnir iyān na tvā karṇo hanyād dhanaṁjayam ॥

यदि त्वेवं कथंचित्स्याल्लोकपर्यसनं यथा । हन्यां कर्णं तथा शल्यं बाहुभ्यामेव संयुगे ॥

yadi tv evaṁ kathaṁ cit syāl lokaparyasanaṁ yathā । hanyāṁ karṇaṁ tathā śalyaṁ bāhubhyām eva saṁyuge ॥

इति कृष्णवचः श्रुत्वा प्रहसन्कपिकेतनः । अर्जुनः प्रत्युवाचेदं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् । ममाप्येतावपर्याप्तौ कर्णशल्यौ जनार्दन ॥

iti kr̥ṣṇavacaḥ śrutvā prahasan kapiketanaḥ । arjunaḥ pratyuvācedaṁ kr̥ṣṇam akliṣṭakāriṇam । mamāpy etāv aparyāptau karṇaśalyau janārdana ॥

सपताकाध्वजं कर्णं सशल्यरथवाजिनम् । सच्छत्रकवचं चैव सशक्तिशरकार्मुकम् ॥

sapatākādhvajaṁ karṇaṁ saśalyarathavājinam । sacchatrakavacaṁ caiva saśaktiśarakārmukam ॥

द्रष्टास्यद्य शरैः कर्णं रणे कृत्तमनेकधा । अद्यैनं सरथं साश्वं सशक्तिकवचायुधम् । न हि मे शाम्यते वैरं कृष्णां यत्प्राहसत्पुरा ॥

draṣṭāsy adya śaraiḥ karṇaṁ raṇe kr̥ttam anekadhā । adyainaṁ sarathaṁ sāśvaṁ saśaktikavacāyudham । na hi me śāmyate vairaṁ kr̥ṣṇāṁ yat prāhasat purā ॥

अद्य द्रष्टासि गोविन्द कर्णमुन्मथितं मया । वारणेनेव मत्तेन पुष्पितं जगतीरुहम् ॥

adya draṣṭāsi govinda karṇam unmathitaṁ mayā । vāraṇeneva mattena puṣpitaṁ jagatīruham ॥

अद्य ता मधुरा वाचः श्रोतासि मधुसूदन । अद्याभिमन्युजननीमनृणः सान्त्वयिष्यसि । कुन्तीं पितृष्वसारं च संप्रहृष्टो जनार्दन ॥

adya tā madhurā vācaḥ śrotāsi madhusūdana । adyābhimanyujananīm anr̥ṇaḥ sāntvayiṣyasi । kuntīṁ pitr̥ṣvasāraṁ ca saṁprahr̥ṣṭo janārdana ॥

अद्य बाष्पमुखीं कृष्णां सान्त्वयिष्यसि माधव । वाग्भिश्चामृतकल्पाभिर्धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥

adya bāṣpamukhīṁ kr̥ṣṇāṁ sāntvayiṣyasi mādhava । vāgbhiś cāmr̥takalpābhir dharmarājaṁ yudhiṣṭhiram ॥