Adhyāya 55

संजय उवाच । श्रुत्वा च रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे । अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं चोदय वाजिनः ॥

saṁjaya uvāca । śrutvā ca rathanirghoṣaṁ siṁhanādaṁ ca saṁyuge । arjunaḥ prāha govindaṁ śīghraṁ codaya vājinaḥ ॥

अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दोऽर्जुनमब्रवीत् । एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥

arjunasya vacaḥ śrutvā govindo ’rjunam abravīt । eṣa gacchāmi sukṣipraṁ yatra bhīmo vyavasthitaḥ ॥

आयान्तमश्वैर्हिमशङ्खवर्णैः; सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धैः । जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं; जयाय देवेन्द्रमिवोग्रमन्युम् ॥

āyāntam aśvair himaśaṅkhavarṇaiḥ; suvarṇamuktāmaṇijālanaddhaiḥ । jambhaṁ jighāṁsuṁ pragr̥hītavajraṁ; jayāya devendram ivogramanyum ॥

रथाश्वमातङ्गपदातिसंघा; बाणस्वनैर्नेमिखुरस्वनैश्च । संनादयन्तो वसुधां दिशश्च; क्रुद्धा नृसिंहा जयमभ्युदीयुः ॥

rathāśvamātaṅgapadātisaṁghā; bāṇasvanair nemikhurasvanaiś ca । saṁnādayanto vasudhāṁ diśaś ca; kruddhā nr̥siṁhā jayam abhyudīyuḥ ॥

तेषां च पार्थस्य महत्तदासी;द्देहासुपाप्मक्षपणं सुयुद्धम् । त्रैलोक्यहेतोरसुरैर्यथासी;द्देवस्य विष्णोर्जयतां वरस्य ॥

teṣāṁ ca pārthasya mahat tadāsīd; dehāsupāpmakṣapaṇaṁ suyuddham । trailokyahetor asurair yathāsīd; devasya viṣṇor jayatāṁ varasya ॥

तैरस्तमुच्चावचमायुधौघ;मेकः प्रचिच्छेद किरीटमाली । क्षुरार्धचन्द्रैर्निशितैश्च बाणैः; शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून् ॥

tair astam uccāvacam āyudhaugham; ekaḥ praciccheda kirīṭamālī । kṣurārdhacandrair niśitaiś ca bāṇaiḥ; śirāṁsi teṣāṁ bahudhā ca bāhūn ॥

छत्राणि वालव्यजनानि केतू;नश्वान्रथान्पत्तिगणान्द्विपांश्च । ते पेतुरुर्व्यां बहुधा विरूपा; वातप्रभग्नानि यथा वनानि ॥

chatrāṇi vālavyajanāni ketūn; aśvān rathān pattigaṇān dvipāṁś ca । te petur urvyāṁ bahudhā virūpā; vātaprabhagnāni yathā vanāni ॥

सुवर्णजालावतता महागजाः; सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः । सुवर्णपुङ्खैरिषुभिः समाचिता;श्चकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः ॥

suvarṇajālāvatatā mahāgajāḥ; savaijayantīdhvajayodhakalpitāḥ । suvarṇapuṅkhair iṣubhiḥ samācitāś; cakāśire prajvalitā yathācalāḥ ॥

विदार्य नागांश्च रथांश्च वाजिनः; शरोत्तमैर्वासववज्रसंनिभैः । द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा; यथा मरुत्वान्बलभेदने पुरा ॥

vidārya nāgāṁś ca rathāṁś ca vājinaḥ; śarottamair vāsavavajrasaṁnibhaiḥ । drutaṁ yayau karṇajighāṁsayā tathā; yathā marutvān balabhedane purā ॥

ततः स पुरुषव्याघ्रः सूतसैन्यमरिंदम । प्रविवेश महाबाहुर्मकरः सागरं यथा ॥

tataḥ sa puruṣavyāghraḥ sūtasainyam ariṁdama । praviveśa mahābāhur makaraḥ sāgaraṁ yathā ॥

तं दृष्ट्वा तावका राजन्रथपत्तिसमन्विताः । गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन् ॥

taṁ dr̥ṣṭvā tāvakā rājan rathapattisamanvitāḥ । gajāśvasādibahulāḥ pāṇḍavaṁ samupādravan ॥

तत्राभिद्रवतां पार्थमारावः सुमहानभूत् । सागरस्येव मत्तस्य यथा स्यात्सलिलस्वनः ॥

tatrābhidravatāṁ pārtham ārāvaḥ sumahān abhūt । sāgarasyeva mattasya yathā syāt salilasvanaḥ ॥

ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः । अभ्यद्रवन्त संग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम् ॥

te tu taṁ puruṣavyāghraṁ vyāghrā iva mahārathāḥ । abhyadravanta saṁgrāme tyaktvā prāṇakr̥taṁ bhayam ॥

तेषामापततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम् । अर्जुनो व्यधमत्सैन्यं महावातो घनानिव ॥

teṣām āpatatāṁ tatra śaravarṣāṇi muñcatām । arjuno vyadhamat sainyaṁ mahāvāto ghanān iva ॥

तेऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः प्रहारिणः । अभियाय महेष्वासा विव्यधुर्निशितैः शरैः ॥

te ’rjunaṁ sahitā bhūtvā rathavaṁśaiḥ prahāriṇaḥ । abhiyāya maheṣvāsā vivyadhur niśitaiḥ śaraiḥ ॥

ततोऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् । प्रेषयामास विशिखैर्यमस्य सदनं प्रति ॥

tato ’rjunaḥ sahasrāṇi rathavāraṇavājinām । preṣayām āsa viśikhair yamasya sadanaṁ prati ॥

ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः । तत्र तत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः ॥

te vadhyamānāḥ samare pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ । tatra tatra sma līyante bhaye jāte mahārathāḥ ॥

तेषां चतुःशतान्वीरान्यतमानान्महारथान् । अर्जुनो निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम् ॥

teṣāṁ catuḥśatān vīrān yatamānān mahārathān । arjuno niśitair bāṇair anayad yamasādanam ॥

ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः । अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर्वै दिशो भयात् ॥

te vadhyamānāḥ samare nānāliṅgaiḥ śitaiḥ śaraiḥ । arjunaṁ samabhityajya dudruvur vai diśo bhayāt ॥

तेषां शब्दो महानासीद्द्रवतां वाहिनीमुखे । महौघस्येव भद्रं ते गिरिमासाद्य दीर्यतः ॥

teṣāṁ śabdo mahān āsīd dravatāṁ vāhinīmukhe । mahaughasyeva bhadraṁ te girim āsādya dīryataḥ ॥

तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वार्जुनः शरैः । प्रायादभिमुखः पार्थः सूतानीकानि मारिष ॥

tāṁ tu senāṁ bhr̥śaṁ viddhvā drāvayitvārjunaḥ śaraiḥ । prāyād abhimukhaḥ pārthaḥ sūtānīkāni māriṣa ॥

तस्य शब्दो महानासीत्परानभिमुखस्य वै । गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा ॥

tasya śabdo mahān āsīt parān abhimukhasya vai । garuḍasyeva patataḥ pannagārthe yathā purā ॥

तं तु शब्दमभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः । बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः ॥

taṁ tu śabdam abhiśrutya bhīmaseno mahābalaḥ । babhūva paramaprītaḥ pārthadarśanalālasaḥ ॥

श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान् । त्यक्त्वा प्राणान्महाराज सेनां तव ममर्द ह ॥

śrutvaiva pārtham āyāntaṁ bhīmasenaḥ pratāpavān । tyaktvā prāṇān mahārāja senāṁ tava mamarda ha ॥

स वायुवेगप्रतिमो वायुवेगसमो जवे । वायुवद्व्यचरद्भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान् ॥

sa vāyuvegapratimo vāyuvegasamo jave । vāyuvad vyacarad bhīmo vāyuputraḥ pratāpavān ॥

तेनार्द्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशां पते । व्यभ्राम्यत महाराज भिन्ना नौरिव सागरे ॥

tenārdyamānā rājendra senā tava viśāṁ pate । vyabhrāmyata mahārāja bhinnā naur iva sāgare ॥

तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन्पाणिलाघवम् । शरैरवचकर्तोग्रैः प्रेषयिष्यन्यमक्षयम् ॥

tāṁ tu senāṁ tadā bhīmo darśayan pāṇilāghavam । śarair avacakartograiḥ preṣayiṣyan yamakṣayam ॥

तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम् । व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये ॥

tatra bhārata bhīmasya balaṁ dr̥ṣṭvātimānuṣam । vyatrasyanta raṇe yodhāḥ kālasyeva yugakṣaye ॥

तथार्दितान्भीमबलान्भीमसेनेन भारत । दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनमब्रवीत् ॥

tathārditān bhīmabalān bhīmasenena bhārata । dr̥ṣṭvā duryodhano rājā idaṁ vacanam abravīt ॥

सैनिकान्स महेष्वासो योधांश्च भरतर्षभ । समादिशद्रणे सर्वान्हत भीममिति स्म ह । तस्मिन्हते हतं मन्ये सर्वसैन्यमशेषतः ॥

sainikān sa maheṣvāso yodhāṁś ca bharatarṣabha । samādiśad raṇe sarvān hata bhīmam iti sma ha । tasmin hate hataṁ manye sarvasainyam aśeṣataḥ ॥

प्रतिगृह्य च तामाज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः । भीमं प्रच्छादयामासुः शरवर्षैः समन्ततः ॥

pratigr̥hya ca tām ājñāṁ tava putrasya pārthivāḥ । bhīmaṁ pracchādayām āsuḥ śaravarṣaiḥ samantataḥ ॥

गजाश्च बहुला राजन्नराश्च जयगृद्धिनः । रथा हयाश्च राजेन्द्र परिवव्रुर्वृकोदरम् ॥

gajāś ca bahulā rājan narāś ca jayagr̥ddhinaḥ । rathā hayāś ca rājendra parivavrur vr̥kodaram ॥

स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन्समन्ततः । शुशुभे भरतश्रेष्ठ नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥

sa taiḥ parivr̥taḥ śūraiḥ śūro rājan samantataḥ । śuśubhe bharataśreṣṭha nakṣatrair iva candramāḥ ॥

स रराज तथा संख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः । निर्विशेषं महाराज यथा हि विजयस्तथा ॥

sa rarāja tathā saṁkhye darśanīyo narottamaḥ । nirviśeṣaṁ mahārāja yathā hi vijayas tathā ॥

तत्र ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टीः समासृजन् । क्रोधरक्तेक्षणाः क्रूरा हन्तुकामा वृकोदरम् ॥

tatra te pārthivāḥ sarve śaravr̥ṣṭīḥ samāsr̥jan । krodharaktekṣaṇāḥ krūrā hantukāmā vr̥kodaram ॥

स विदार्य महासेनां शरैः संनतपर्वभिः । निश्चक्राम रणाद्भीमो मत्स्यो जालादिवाम्भसि ॥

sa vidārya mahāsenāṁ śaraiḥ saṁnataparvabhiḥ । niścakrāma raṇād bhīmo matsyo jālād ivāmbhasi ॥

हत्वा दश सहस्राणि गजानामनिवर्तिनाम् । नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत ॥

hatvā daśa sahasrāṇi gajānām anivartinām । nr̥ṇāṁ śatasahasre dve dve śate caiva bhārata ॥

पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतमेव च । हत्वा प्रास्यन्दयद्भीमो नदीं शोणितकर्दमाम् ॥

pañca cāśvasahasrāṇi rathānāṁ śatam eva ca । hatvā prāsyandayad bhīmo nadīṁ śoṇitakardamām ॥

शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् । नरमीनामश्वनक्रां केशशैवलशाद्वलाम् ॥

śoṇitodāṁ rathāvartāṁ hastigrāhasamākulām । naramīnām aśvanakrāṁ keśaśaivalaśādvalām ॥

संछिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम् । ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमाकुलाम् ॥

saṁchinnabhujanāgendrāṁ bahuratnāpahāriṇīm । ūrugrāhāṁ majjapaṅkāṁ śīrṣopalasamākulām ॥

धनुष्काशां शरावापां गदापरिघकेतनाम् । योधव्रातवतीं संख्ये वहन्तीं यमसादनम् ॥

dhanuṣkāśāṁ śarāvāpāṁ gadāparighaketanām । yodhavrātavatīṁ saṁkhye vahantīṁ yamasādanam ॥

क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम् । यथा वैतरणीमुग्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ॥

kṣaṇena puruṣavyāghraḥ prāvartayata nimnagām । yathā vaitaraṇīm ugrāṁ dustarām akr̥tātmabhiḥ ॥

यतो यतः पाण्डवेयः प्रवृत्तो रथसत्तमः । ततस्ततोऽपातयत योधाञ्शतसहस्रशः ॥

yato yataḥ pāṇḍaveyaḥ pravr̥tto rathasattamaḥ । tatas tato ’pātayata yodhāñ śatasahasraśaḥ ॥

एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे । दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यमब्रवीत् ॥

evaṁ dr̥ṣṭvā kr̥taṁ karma bhīmasenena saṁyuge । duryodhano mahārāja śakuniṁ vākyam abravīt ॥

जय मातुल संग्रामे भीमसेनं महाबलम् । अस्मिञ्जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम् ॥

jaya mātula saṁgrāme bhīmasenaṁ mahābalam । asmiñ jite jitaṁ manye pāṇḍaveyaṁ mahābalam ॥

ततः प्रायान्महाराज सौबलेयः प्रतापवान् । रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः ॥

tataḥ prāyān mahārāja saubaleyaḥ pratāpavān । raṇāya mahate yukto bhrātr̥bhiḥ parivāritaḥ ॥

स समासाद्य संग्रामे भीमं भीमपराक्रमम् । वारयामास तं वीरो वेलेव मकरालयम् । स न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः ॥

sa samāsādya saṁgrāme bhīmaṁ bhīmaparākramam । vārayām āsa taṁ vīro veleva makarālayam । sa nyavartata taṁ bhīmo vāryamāṇaḥ śitaiḥ śaraiḥ ॥

शकुनिस्तस्य राजेन्द्र वामे पार्श्वे स्तनान्तरे । प्रेषयामास नाराचान्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान् ॥

śakunis tasya rājendra vāme pārśve stanāntare । preṣayām āsa nārācān rukmapuṅkhāñ śilāśitān ॥

वर्म भित्त्वा तु सौवर्णं बाणास्तस्य महात्मनः । न्यमज्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः ॥

varma bhittvā tu sauvarṇaṁ bāṇās tasya mahātmanaḥ । nyamajjanta mahārāja kaṅkabarhiṇavāsasaḥ ॥

सोऽतिविद्धो रणे भीमः शरं हेमविभूषितम् । प्रेषयामास सहसा सौबलं प्रति भारत ॥

so ’tividdho raṇe bhīmaḥ śaraṁ hemavibhūṣitam । preṣayām āsa sahasā saubalaṁ prati bhārata ॥

तमायान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः । चिच्छेद शतधा राजन्कृतहस्तो महाबलः ॥

tam āyāntaṁ śaraṁ ghoraṁ śakuniḥ śatrutāpanaḥ । ciccheda śatadhā rājan kr̥tahasto mahābalaḥ ॥

तस्मिन्निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशां पते । धनुश्चिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव ॥

tasmin nipatite bhūmau bhīmaḥ kruddho viśāṁ pate । dhanuś ciccheda bhallena saubalasya hasann iva ॥

तदपास्य धनुश्छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान् । अन्यदादत्त वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश ॥

tad apāsya dhanuś chinnaṁ saubaleyaḥ pratāpavān । anyad ādatta vegena dhanur bhallāṁś ca ṣoḍaśa ॥

तैस्तस्य तु महाराज भल्लैः संनतपर्वभिः । चतुर्भिः सारथिं ह्यार्च्छद्भीमं पञ्चभिरेव च ॥

tais tasya tu mahārāja bhallaiḥ saṁnataparvabhiḥ । caturbhiḥ sārathiṁ hy ārcchad bhīmaṁ pañcabhir eva ca ॥

ध्वजमेकेन चिच्छेद छत्रं द्वाभ्यां विशां पते । चतुर्भिश्चतुरो वाहान्विव्याध सुबलात्मजः ॥

dhvajam ekena ciccheda chatraṁ dvābhyāṁ viśāṁ pate । caturbhiś caturo vāhān vivyādha subalātmajaḥ ॥

ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् । शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डामयस्मयीम् ॥

tataḥ kruddho mahārāja bhīmasenaḥ pratāpavān । śaktiṁ cikṣepa samare rukmadaṇḍām ayasmayīm ॥

सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेव चञ्चला । निपपात रथे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः ॥

sā bhīmabhujanirmuktā nāgajihveva cañcalā । nipapāta rathe tūrṇaṁ saubalasya mahātmanaḥ ॥

ततस्तामेव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम् । भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशां पते ॥

tatas tām eva saṁgr̥hya śaktiṁ kanakabhūṣaṇām । bhīmasenāya cikṣepa kruddharūpo viśāṁ pate ॥

सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः । पपात च ततो भूमौ यथा विद्युन्नभश्च्युता ॥

sā nirbhidya bhujaṁ savyaṁ pāṇḍavasya mahātmanaḥ । papāta ca tato bhūmau yathā vidyun nabhaścyutā ॥

अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः । न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम् ॥

athotkruṣṭaṁ mahārāja dhārtarāṣṭraiḥ samantataḥ । na tu taṁ mamr̥ṣe bhīmaḥ siṁhanādaṁ tarasvinām ॥

स संगृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महारथः । मुहूर्तादिव राजेन्द्र छादयामास सायकैः । सौबलस्य बलं संख्ये त्यक्त्वात्मानं महाबलः ॥

sa saṁgr̥hya dhanuḥ sajyaṁ tvaramāṇo mahārathaḥ । muhūrtād iva rājendra chādayām āsa sāyakaiḥ । saubalasya balaṁ saṁkhye tyaktvātmānaṁ mahābalaḥ ॥

तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं चैव विशां पते । ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी ॥

tasyāśvāṁś caturo hatvā sūtaṁ caiva viśāṁ pate । dhvajaṁ ciccheda bhallena tvaramāṇaḥ parākramī ॥

हताश्वं रथमुत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः । तस्थौ विस्फारयंश्चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् । शरैश्च बहुधा राजन्भीममार्च्छत्समन्ततः ॥

hatāśvaṁ ratham utsr̥jya tvaramāṇo narottamaḥ । tasthau visphārayaṁś cāpaṁ krodharaktekṣaṇaḥ śvasan । śaraiś ca bahudhā rājan bhīmam ārcchat samantataḥ ॥

प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान् । धनुश्चिच्छेद संक्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः ॥

pratihatya tu vegena bhīmasenaḥ pratāpavān । dhanuś ciccheda saṁkruddho vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ ॥

सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः । निपपात ततो भूमौ किंचित्प्राणो नराधिप ॥

so ’tividdho balavatā śatruṇā śatrukarśanaḥ । nipapāta tato bhūmau kiṁcitprāṇo narādhipa ॥

ततस्तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस्तव विशां पते । अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः ॥

tatas taṁ vihvalaṁ jñātvā putras tava viśāṁ pate । apovāha rathenājau bhīmasenasya paśyataḥ ॥

रथस्थे तु नरव्याघ्रे धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः । प्रदुद्रुवुर्दिशो भीता भीमाज्जाते महाभये ॥

rathasthe tu naravyāghre dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ । pradudruvur diśo bhītā bhīmāj jāte mahābhaye ॥

सौबले निर्जिते राजन्भीमसेनेन धन्विना । भयेन महता भग्नः पुत्रो दुर्योधनस्तव । अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति ॥

saubale nirjite rājan bhīmasenena dhanvinā । bhayena mahatā bhagnaḥ putro duryodhanas tava । apāyāj javanair aśvaiḥ sāpekṣo mātulaṁ prati ॥

पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत । विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः ॥

parāṅmukhaṁ tu rājānaṁ dr̥ṣṭvā sainyāni bhārata । viprajagmuḥ samutsr̥jya dvairathāni samantataḥ ॥

तान्दृष्ट्वातिरथान्सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान् । जवेनाभ्यपतद्भीमः किरञ्शरशतान्बहून् ॥

tān dr̥ṣṭvātirathān sarvān dhārtarāṣṭrān parāṅmukhān । javenābhyapatad bhīmaḥ kirañ śaraśatān bahūn ॥

ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः । कर्णमासाद्य समरे स्थिता राजन्समन्ततः । स हि तेषां महावीर्यो द्वीपोऽभूत्सुमहाबलः ॥

te vadhyamānā bhīmena dhārtarāṣṭrāḥ parāṅmukhāḥ । karṇam āsādya samare sthitā rājan samantataḥ । sa hi teṣāṁ mahāvīryo dvīpo ’bhūt sumahābalaḥ ॥

भिन्ननौका यथा राजन्द्वीपमासाद्य निर्वृताः । भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये ॥

bhinnanaukā yathā rājan dvīpam āsādya nirvr̥tāḥ । bhavanti puruṣavyāghra nāvikāḥ kālaparyaye ॥

तथा कर्णं समासाद्य तावका भरतर्षभ । समाश्वस्ताः स्थिता राजन्संप्रहृष्टाः परस्परम् । समाजग्मुश्च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥

tathā karṇaṁ samāsādya tāvakā bharatarṣabha । samāśvastāḥ sthitā rājan saṁprahr̥ṣṭāḥ parasparam । samājagmuś ca yuddhāya mr̥tyuṁ kr̥tvā nivartanam ॥