Adhyāya 45

संजय उवाच । द्रौणिस्तु रथवंशेन महता परिवारितः । आपतत्सहसा राजन्यत्र राजा व्यवस्थितः ॥

saṁjaya uvāca । drauṇis tu rathavaṁśena mahatā parivāritaḥ । āpatat sahasā rājan yatra rājā vyavasthitaḥ ॥

तमापतन्तं सहसा शूरः शौरिसहायवान् । दधार सहसा पार्थो वेलेव मकरालयम् ॥

tam āpatantaṁ sahasā śūraḥ śaurisahāyavān । dadhāra sahasā pārtho veleva makarālayam ॥

ततः क्रुद्धो महाराज द्रोणपुत्रः प्रतापवान् । अर्जुनं वासुदेवं च छादयामास पत्रिभिः ॥

tataḥ kruddho mahārāja droṇaputraḥ pratāpavān । arjunaṁ vāsudevaṁ ca chādayām āsa patribhiḥ ॥

अवच्छन्नौ ततः कृष्णौ दृष्ट्वा तत्र महारथाः । विस्मयं परमं गत्वा प्रैक्षन्त कुरवस्तदा ॥

avacchannau tataḥ kr̥ṣṇau dr̥ṣṭvā tatra mahārathāḥ । vismayaṁ paramaṁ gatvā praikṣanta kuravas tadā ॥

अर्जुनस्तु ततो दिव्यमस्त्रं चक्रे हसन्निव । तदस्त्रं ब्राह्मणो युद्धे वारयामास भारत ॥

arjunas tu tato divyam astraṁ cakre hasann iva । tad astraṁ brāhmaṇo yuddhe vārayām āsa bhārata ॥

यद्यद्धि व्याक्षिपद्युद्धे पाण्डवोऽस्त्रं जिघांसया । तत्तदस्त्रं महेष्वासो द्रोणपुत्रो व्यशातयत् ॥

yad yad dhi vyākṣipad yuddhe pāṇḍavo ’straṁ jighāṁsayā । tat tad astraṁ maheṣvāso droṇaputro vyaśātayat ॥

अस्त्रयुद्धे ततो राजन्वर्तमाने भयावहे । अपश्याम रणे द्रौणिं व्यात्ताननमिवान्तकम् ॥

astrayuddhe tato rājan vartamāne bhayāvahe । apaśyāma raṇe drauṇiṁ vyāttānanam ivāntakam ॥

स दिशो विदिशश्चैव छादयित्वा विजिह्मगैः । वासुदेवं त्रिभिर्बाणैरविध्यद्दक्षिणे भुजे ॥

sa diśo vidiśaś caiva chādayitvā vijihmagaiḥ । vāsudevaṁ tribhir bāṇair avidhyad dakṣiṇe bhuje ॥

ततोऽर्जुनो हयान्हत्वा सर्वांस्तस्य महात्मनः । चकार समरे भूमिं शोणितौघतरङ्गिणीम् ॥

tato ’rjuno hayān hatvā sarvāṁs tasya mahātmanaḥ । cakāra samare bhūmiṁ śoṇitaughataraṅgiṇīm ॥

निहता रथिनः पेतुः पार्थचापच्युतैः शरैः । हयाश्च पर्यधावन्त मुक्तयोक्त्रास्ततस्ततः ॥

nihatā rathinaḥ petuḥ pārthacāpacyutaiḥ śaraiḥ । hayāś ca paryadhāvanta muktayoktrās tatas tataḥ ॥

तद्दृष्ट्वा कर्म पार्थस्य द्रौणिराहवशोभिनः । अवाकिरद्रणे कृष्णं समन्तान्निशितैः शरैः ॥

tad dr̥ṣṭvā karma pārthasya drauṇir āhavaśobhinaḥ । avākirad raṇe kr̥ṣṇaṁ samantān niśitaiḥ śaraiḥ ॥

ततोऽर्जुनं महाराज द्रौणिरायम्य पत्रिणा । वक्षोदेशे समासाद्य ताडयामास संयुगे ॥

tato ’rjunaṁ mahārāja drauṇir āyamya patriṇā । vakṣodeśe samāsādya tāḍayām āsa saṁyuge ॥

सोऽतिविद्धो रणे तेन द्रोणपुत्रेण भारत । आदत्त परिघं घोरं द्रौणेश्चैनमवाक्षिपत् ॥

so ’tividdho raṇe tena droṇaputreṇa bhārata । ādatta parighaṁ ghoraṁ drauṇeś cainam avākṣipat ॥

तमापतन्तं परिघं कार्तस्वरविभूषितम् । द्रौणिश्चिच्छेद सहसा तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥

tam āpatantaṁ parighaṁ kārtasvaravibhūṣitam । drauṇiś ciccheda sahasā tata uccukruśur janāḥ ॥

सोऽनेकधापतद्भूमौ भारद्वाजस्य सायकैः । विशीर्णः पर्वतो राजन्यथा स्यान्मातरिश्वना ॥

so ’nekadhāpatad bhūmau bhāradvājasya sāyakaiḥ । viśīrṇaḥ parvato rājan yathā syān mātariśvanā ॥

ततोऽर्जुनो रणे द्रौणिं विव्याध दशभिः शरैः । सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपाहरत् ॥

tato ’rjuno raṇe drauṇiṁ vivyādha daśabhiḥ śaraiḥ । sārathiṁ cāsya bhallena rathanīḍād apāharat ॥

स संगृह्य स्वयं वाहान्कृष्णौ प्राच्छादयच्छरैः । तत्राद्भुतमपश्याम द्रौणेराशु पराक्रमम् ॥

sa saṁgr̥hya svayaṁ vāhān kr̥ṣṇau prācchādayac charaiḥ । tatrādbhutam apaśyāma drauṇer āśu parākramam ॥

अयच्छत्तुरगान्यच्च फल्गुनं चाप्ययोधयत् । तदस्य समरे राजन्सर्वे योधा अपूजयन् ॥

ayacchat turagān yac ca phalgunaṁ cāpy ayodhayat । tad asya samare rājan sarve yodhā apūjayan ॥

यदा त्वग्रस्यत रणे द्रोणपुत्रेण फल्गुनः । ततो रश्मीन्रथाश्वानां क्षुरप्रैश्चिच्छिदे जयः ॥

yadā tv agrasyata raṇe droṇaputreṇa phalgunaḥ । tato raśmīn rathāśvānāṁ kṣurapraiś cicchide jayaḥ ॥

प्राद्रवंस्तुरगास्ते तु शरवेगप्रबाधिताः । ततोऽभून्निनदो भूयस्तव सैन्यस्य भारत ॥

prādravaṁs turagās te tu śaravegaprabādhitāḥ । tato ’bhūn ninado bhūyas tava sainyasya bhārata ॥

पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा तव सैन्यमुपाद्रवन् । समन्तान्निशितान्बाणान्विमुञ्चन्तो जयैषिणः ॥

pāṇḍavās tu jayaṁ labdhvā tava sainyam upādravan । samantān niśitān bāṇān vimuñcanto jayaiṣiṇaḥ ॥

पाण्डवैस्तु महाराज धार्तराष्ट्री महाचमूः । पुनः पुनरथो वीरैरभज्यत जयोद्धतैः ॥

pāṇḍavais tu mahārāja dhārtarāṣṭrī mahācamūḥ । punaḥ punar atho vīrair abhajyata jayoddhataiḥ ॥

पश्यतां ते महाराज पुत्राणां चित्रयोधिनाम् । शकुनेः सौबलेयस्य कर्णस्य च महात्मनः ॥

paśyatāṁ te mahārāja putrāṇāṁ citrayodhinām । śakuneḥ saubaleyasya karṇasya ca mahātmanaḥ ॥

वार्यमाणा महासेना पुत्रैस्तव जनेश्वर । नावतिष्ठत संग्रामे ताड्यमाना समन्ततः ॥

vāryamāṇā mahāsenā putrais tava janeśvara । nāvatiṣṭhata saṁgrāme tāḍyamānā samantataḥ ॥

ततो योधैर्महाराज पलायद्भिस्ततस्ततः । अभवद्व्याकुलं भीतैः पुत्राणां ते महद्बलम् ॥

tato yodhair mahārāja palāyadbhis tatas tataḥ । abhavad vyākulaṁ bhītaiḥ putrāṇāṁ te mahad balam ॥

तिष्ठ तिष्ठेति सततं सूतपुत्रस्य जल्पतः । नावतिष्ठत सा सेना वध्यमाना महात्मभिः ॥

tiṣṭha tiṣṭheti satataṁ sūtaputrasya jalpataḥ । nāvatiṣṭhata sā senā vadhyamānā mahātmabhiḥ ॥

अथोत्क्रुष्टं महाराज पाण्डवैर्जितकाशिभिः । धार्तराष्ट्रबलं दृष्ट्वा द्रवमाणं समन्ततः ॥

athotkruṣṭaṁ mahārāja pāṇḍavair jitakāśibhiḥ । dhārtarāṣṭrabalaṁ dr̥ṣṭvā dravamāṇaṁ samantataḥ ॥

ततो दुर्योधनः कर्णमब्रवीत्प्रणयादिव । पश्य कर्ण यथा सेना पाण्डवैरर्दिता भृशम् ॥

tato duryodhanaḥ karṇam abravīt praṇayād iva । paśya karṇa yathā senā pāṇḍavair arditā bhr̥śam ॥

त्वयि तिष्ठति संत्रासात्पलायति समन्ततः । एतज्ज्ञात्वा महाबाहो कुरु प्राप्तमरिंदम ॥

tvayi tiṣṭhati saṁtrāsāt palāyati samantataḥ । etaj jñātvā mahābāho kuru prāptam ariṁdama ॥

सहस्राणि च योधानां त्वामेव पुरुषर्षभ । क्रोशन्ति समरे वीर द्राव्यमाणानि पाण्डवैः ॥

sahasrāṇi ca yodhānāṁ tvām eva puruṣarṣabha । krośanti samare vīra drāvyamāṇāni pāṇḍavaiḥ ॥

एतच्छ्रुत्वा तु राधेयो दुर्योधनवचो महत् । मद्रराजमिदं वाक्यमब्रवीत्सूतनन्दनः ॥

etac chrutvā tu rādheyo duryodhanavaco mahat । madrarājam idaṁ vākyam abravīt sūtanandanaḥ ॥

पश्य मे भुजयोर्वीर्यमस्त्राणां च जनेश्वर । अद्य हन्मि रणे सर्वान्पाञ्चालान्पाण्डुभिः सह । वाहयाश्वान्नरव्याघ्र भद्रेणैव जनेश्वर ॥

paśya me bhujayor vīryam astrāṇāṁ ca janeśvara । adya hanmi raṇe sarvān pāñcālān pāṇḍubhiḥ saha । vāhayāśvān naravyāghra bhadreṇaiva janeśvara ॥

एवमुक्त्वा महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् । प्रगृह्य विजयं वीरो धनुःश्रेष्ठं पुरातनम् । सज्यं कृत्वा महाराज संमृज्य च पुनः पुनः ॥

evam uktvā mahārāja sūtaputraḥ pratāpavān । pragr̥hya vijayaṁ vīro dhanuḥśreṣṭhaṁ purātanam । sajyaṁ kr̥tvā mahārāja saṁmr̥jya ca punaḥ punaḥ ॥

संनिवार्य च योधान्स्वान्सत्येन शपथेन च । प्रायोजयदमेयात्मा भार्गवास्त्रं महाबलः ॥

saṁnivārya ca yodhān svān satyena śapathena ca । prāyojayad ameyātmā bhārgavāstraṁ mahābalaḥ ॥

ततो राजन्सहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च । कोटिशश्च शरास्तीक्ष्णा निरगच्छन्महामृधे ॥

tato rājan sahasrāṇi prayutāny arbudāni ca । koṭiśaś ca śarās tīkṣṇā niragacchan mahāmr̥dhe ॥

ज्वलितैस्तैर्महाघोरैः कङ्कबर्हिणवाजितैः । संछन्ना पाण्डवी सेना न प्राज्ञायत किंचन ॥

jvalitais tair mahāghoraiḥ kaṅkabarhiṇavājitaiḥ । saṁchannā pāṇḍavī senā na prājñāyata kiṁ cana ॥

हाहाकारो महानासीत्पाञ्चालानां विशां पते । पीडितानां बलवता भार्गवास्त्रेण संयुगे ॥

hāhākāro mahān āsīt pāñcālānāṁ viśāṁ pate । pīḍitānāṁ balavatā bhārgavāstreṇa saṁyuge ॥

निपतद्भिर्गजै राजन्नरैश्चापि सहस्रशः । रथैश्चापि नरव्याघ्र हयैश्चापि समन्ततः ॥

nipatadbhir gajai rājan naraiś cāpi sahasraśaḥ । rathaiś cāpi naravyāghra hayaiś cāpi samantataḥ ॥

प्राकम्पत मही राजन्निहतैस्तैस्ततस्ततः । व्याकुलं सर्वमभवत्पाण्डवानां महद्बलम् ॥

prākampata mahī rājan nihatais tais tatas tataḥ । vyākulaṁ sarvam abhavat pāṇḍavānāṁ mahad balam ॥

कर्णस्त्वेको युधां श्रेष्ठो विधूम इव पावकः । दहञ्शत्रून्नरव्याघ्र शुशुभे स परंतपः ॥

karṇas tv eko yudhāṁ śreṣṭho vidhūma iva pāvakaḥ । dahañ śatrūn naravyāghra śuśubhe sa paraṁtapaḥ ॥

ते वध्यमानाः कर्णेन पाञ्चालाश्चेदिभिः सह । तत्र तत्र व्यमुह्यन्त वनदाहे यथा द्विपाः । चुक्रुशुस्ते नरव्याघ्र यथाप्राग्वा नरोत्तमाः ॥

te vadhyamānāḥ karṇena pāñcālāś cedibhiḥ saha । tatra tatra vyamuhyanta vanadāhe yathā dvipāḥ । cukruśus te naravyāghra yathāprāg vā narottamāḥ ॥

तेषां तु क्रोशतां श्रुत्वा भीतानां रणमूर्धनि । धावतां च दिशो राजन्वित्रस्तानां समन्ततः । आर्तनादो महांस्तत्र प्रेतानामिव संप्लवे ॥

teṣāṁ tu krośatāṁ śrutvā bhītānāṁ raṇamūrdhani । dhāvatāṁ ca diśo rājan vitrastānāṁ samantataḥ । ārtanādo mahāṁs tatra pretānām iva saṁplave ॥

वध्यमानांस्तु तान्दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मारिष । वित्रेसुः सर्वभूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि ॥

vadhyamānāṁs tu tān dr̥ṣṭvā sūtaputreṇa māriṣa । vitresuḥ sarvabhūtāni tiryagyonigatāny api ॥

ते वध्यमानाः समरे सूतपुत्रेण सृञ्जयाः । अर्जुनं वासुदेवं च व्याक्रोशन्त मुहुर्मुहुः । प्रेतराजपुरे यद्वत्प्रेतराजं विचेतसः ॥

te vadhyamānāḥ samare sūtaputreṇa sr̥ñjayāḥ । arjunaṁ vāsudevaṁ ca vyākrośanta muhur muhuḥ । pretarājapure yadvat pretarājaṁ vicetasaḥ ॥

अथाब्रवीद्वासुदेवं कुन्तीपुत्रो धनंजयः । भार्गवास्त्रं महाघोरं दृष्ट्वा तत्र सभीरितम् ॥

athābravīd vāsudevaṁ kuntīputro dhanaṁjayaḥ । bhārgavāstraṁ mahāghoraṁ dr̥ṣṭvā tatra sabhīritam ॥

पश्य कृष्ण महाबाहो भार्गवास्त्रस्य विक्रमम् । नैतदस्त्रं हि समरे शक्यं हन्तुं कथंचन ॥

paśya kr̥ṣṇa mahābāho bhārgavāstrasya vikramam । naitad astraṁ hi samare śakyaṁ hantuṁ kathaṁ cana ॥

सूतपुत्रं च संरब्धं पश्य कृष्ण महारणे । अन्तकप्रतिमं वीरं कुर्वाणं कर्म दारुणम् ॥

sūtaputraṁ ca saṁrabdhaṁ paśya kr̥ṣṇa mahāraṇe । antakapratimaṁ vīraṁ kurvāṇaṁ karma dāruṇam ॥

सुतीक्ष्णं चोदयन्नश्वान्प्रेक्षते मां मुहुर्मुहुः । न च पश्यामि समरे कर्णस्य प्रपलायितम् ॥

sutīkṣṇaṁ codayann aśvān prekṣate māṁ muhur muhuḥ । na ca paśyāmi samare karṇasya prapalāyitam ॥

जीवन्प्राप्नोति पुरुषः संख्ये जयपराजयौ । जितस्य तु हृषीकेश वध एव कुतो जयः ॥

jīvan prāpnoti puruṣaḥ saṁkhye jayaparājayau । jitasya tu hr̥ṣīkeśa vadha eva kuto jayaḥ ॥

ततो जनार्दनः प्रायाद्द्रष्टुमिच्छन्युधिष्ठिरम् । श्रमेण ग्राहयिष्यंश्च कर्णं युद्धेन मारिष ॥

tato janārdanaḥ prāyād draṣṭum icchan yudhiṣṭhiram । śrameṇa grāhayiṣyaṁś ca karṇaṁ yuddhena māriṣa ॥

अर्जुनं चाब्रवीत्कृष्णो भृशं राजा परिक्षतः । तमाश्वास्य कुरुश्रेष्ठ ततः कर्णं हनिष्यसि ॥

arjunaṁ cābravīt kr̥ṣṇo bhr̥śaṁ rājā parikṣataḥ । tam āśvāsya kuruśreṣṭha tataḥ karṇaṁ haniṣyasi ॥

ततो धनंजयो द्रष्टुं राजानं बाणपीडितम् । रथेन प्रययौ क्षिप्रं संग्रामे केशवाज्ञया ॥

tato dhanaṁjayo draṣṭuṁ rājānaṁ bāṇapīḍitam । rathena prayayau kṣipraṁ saṁgrāme keśavājñayā ॥

गच्छन्नेव तु कौन्तेयो धर्मराजदिदृक्षया । सैन्यमालोकयामास नापश्यत्तत्र चाग्रजम् ॥

gacchann eva tu kaunteyo dharmarājadidr̥kṣayā । sainyam ālokayām āsa nāpaśyat tatra cāgrajam ॥

युद्धं कृत्वा तु कौन्तेयो द्रोणपुत्रेण भारत । दुःसहं वज्रिणा संख्ये पराजिग्ये भृगोः सुतम् ॥

yuddhaṁ kr̥tvā tu kaunteyo droṇaputreṇa bhārata । duḥsahaṁ vajriṇā saṁkhye parājigye bhr̥goḥ sutam ॥

द्रौणिं पराजित्य ततोग्रधन्वा; कृत्वा महद्दुष्करमार्यकर्म । आलोकयामास ततः स्वसैन्यं; धनंजयः शत्रुभिरप्रधृष्यः ॥

drauṇiṁ parājitya tatogradhanvā; kr̥tvā mahad duṣkaram āryakarma । ālokayām āsa tataḥ svasainyaṁ; dhanaṁjayaḥ śatrubhir apradhr̥ṣyaḥ ॥

स युध्यमानः पृतनामुखस्था;ञ्शूराञ्शूरो हर्षयन्सव्यसाची । पूर्वापदानैः प्रथितैः प्रशंस;न्स्थिरांश्चकारात्मरथाननीके ॥

sa yudhyamānaḥ pr̥tanāmukhasthāñ; śūrāñ śūro harṣayan savyasācī । pūrvāpadānaiḥ prathitaiḥ praśaṁsan; sthirāṁś cakārātmarathān anīke ॥

अपश्यमानस्तु किरीटमाली; युधि ज्येष्ठं भ्रातरमाजमीढम् । उवाच भीमं तरसाभ्युपेत्य; राज्ञः प्रवृत्तिस्त्विह केति राजन् ॥

apaśyamānas tu kirīṭamālī; yudhi jyeṣṭhaṁ bhrātaram ājamīḍham । uvāca bhīmaṁ tarasābhyupetya; rājñaḥ pravr̥ttis tv iha keti rājan ॥

भीम उवाच । अपयात इतो राजा धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । कर्णबाणविभुग्नाङ्गो यदि जीवेत्कथंचन ॥

bhīma uvāca । apayāta ito rājā dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ । karṇabāṇavibhugnāṅgo yadi jīvet kathaṁ cana ॥

अर्जुन उवाच । तस्माद्भवाञ्शीघ्रमितः प्रयातु; राज्ञः प्रवृत्त्यै कुरुसत्तमस्य । नूनं हि विद्धोऽतिभृशं पृषत्कैः; कर्णेन राजा शिबिरं गतोऽसौ ॥

arjuna uvāca । tasmād bhavāñ śīghram itaḥ prayātu; rājñaḥ pravr̥ttyai kurusattamasya । nūnaṁ hi viddho ’tibhr̥śaṁ pr̥ṣatkaiḥ; karṇena rājā śibiraṁ gato ’sau ॥

यः संप्रहारे निशि संप्रवृत्ते; द्रोणेन विद्धोऽतिभृशं तरस्वी । तस्थौ च तत्रापि जयप्रतीक्षो; द्रोणेन यावन्न हतः किलासीत् ॥

yaḥ saṁprahāre niśi saṁpravr̥tte; droṇena viddho ’tibhr̥śaṁ tarasvī । tasthau ca tatrāpi jayapratīkṣo; droṇena yāvan na hataḥ kilāsīt ॥

स संशयं गमितः पाण्डवाग्र्यः; संख्येऽद्य कर्णेन महानुभावः । ज्ञातुं प्रयाह्याशु तमद्य भीम; स्थास्याम्यहं शत्रुगणान्निरुध्य ॥

sa saṁśayaṁ gamitaḥ pāṇḍavāgryaḥ; saṁkhye ’dya karṇena mahānubhāvaḥ । jñātuṁ prayāhy āśu tam adya bhīma; sthāsyāmy ahaṁ śatrugaṇān nirudhya ॥

भीम उवाच । त्वमेव जानीहि महानुभाव; राज्ञः प्रवृत्तिं भरतर्षभस्य । अहं हि यद्यर्जुन यामि तत्र; वक्ष्यन्ति मां भीत इति प्रवीराः ॥

bhīma uvāca । tvam eva jānīhi mahānubhāva; rājñaḥ pravr̥ttiṁ bharatarṣabhasya । ahaṁ hi yady arjuna yāmi tatra; vakṣyanti māṁ bhīta iti pravīrāḥ ॥

ततोऽब्रवीदर्जुनो भीमसेनं; संशप्तकाः प्रत्यनीकं स्थिता मे । एतानहत्वा न मया तु शक्य;मितोऽपयातुं रिपुसंघगोष्ठात् ॥

tato ’bravīd arjuno bhīmasenaṁ; saṁśaptakāḥ pratyanīkaṁ sthitā me । etān ahatvā na mayā tu śakyam; ito ’payātuṁ ripusaṁghagoṣṭhāt ॥

अथाब्रवीदर्जुनं भीमसेनः; स्ववीर्यमाश्रित्य कुरुप्रवीर । संशप्तकान्प्रतियोत्स्यामि संख्ये; सर्वानहं याहि धनंजयेति ॥

athābravīd arjunaṁ bhīmasenaḥ; svavīryam āśritya kurupravīra । saṁśaptakān pratiyotsyāmi saṁkhye; sarvān ahaṁ yāhi dhanaṁjayeti ॥

तद्भीमसेनस्य वचो निशम्य; सुदुर्वचं भ्रातुरमित्रमध्ये । द्रष्टुं कुरुश्रेष्ठमभिप्रयातुं; प्रोवाच वृष्णिप्रवरं तदानीम् ॥

tad bhīmasenasya vaco niśamya; sudurvacaṁ bhrātur amitramadhye । draṣṭuṁ kuruśreṣṭham abhiprayātuṁ; provāca vr̥ṣṇipravaraṁ tadānīm ॥

चोदयाश्वान्हृषीकेश विगाह्यैतं रथार्णवम् । अजातशत्रुं राजानं द्रष्टुमिच्छामि केशव ॥

codayāśvān hr̥ṣīkeśa vigāhyaitaṁ rathārṇavam । ajātaśatruṁ rājānaṁ draṣṭum icchāmi keśava ॥

ततो हयान्सर्वदाशार्हमुख्यः; प्राचोदयद्भीममुवाच चेदम् । नैतच्चित्रं तव कर्माद्य वीर; यास्यामहे जहि भीमारिसंघान् ॥

tato hayān sarvadāśārhamukhyaḥ; prācodayad bhīmam uvāca cedam । naitac citraṁ tava karmādya vīra; yāsyāmahe jahi bhīmārisaṁghān ॥

ततो ययौ हृषीकेशो यत्र राजा युधिष्ठिरः । शीघ्राच्छीघ्रतरं राजन्वाजिभिर्गरुडोपमैः ॥

tato yayau hr̥ṣīkeśo yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ । śīghrāc chīghrataraṁ rājan vājibhir garuḍopamaiḥ ॥

प्रत्यनीके व्यवस्थाप्य भीमसेनमरिंदमम् । संदिश्य चैव राजेन्द्र युद्धं प्रति वृकोदरम् ॥

pratyanīke vyavasthāpya bhīmasenam ariṁdamam । saṁdiśya caiva rājendra yuddhaṁ prati vr̥kodaram ॥

ततस्तु गत्वा पुरुषप्रवीरौ; राजानमासाद्य शयानमेकम् । रथादुभौ प्रत्यवरुह्य तस्मा;द्ववन्दतुर्धर्मराजस्य पादौ ॥

tatas tu gatvā puruṣapravīrau; rājānam āsādya śayānam ekam । rathād ubhau pratyavaruhya tasmād; vavandatur dharmarājasya pādau ॥

तौ दृष्ट्वा पुरुषव्याघ्रौ क्षेमिणौ पुरुषर्षभ । मुदाभ्युपगतौ कृष्णावश्विनाविव वासवम् ॥

tau dr̥ṣṭvā puruṣavyāghrau kṣemiṇau puruṣarṣabha । mudābhyupagatau kr̥ṣṇāv aśvināv iva vāsavam ॥

तावभ्यनन्दद्राजा हि विवस्वानश्विनाविव । हते महासुरे जम्भे शक्रविष्णू यथा गुरुः ॥

tāv abhyanandad rājā hi vivasvān aśvināv iva । hate mahāsure jambhe śakraviṣṇū yathā guruḥ ॥

मन्यमानो हतं कर्णं धर्मराजो युधिष्ठिरः । हर्षगद्गदया वाचा प्रीतः प्राह परंतपौ ॥

manyamāno hataṁ karṇaṁ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ । harṣagadgadayā vācā prītaḥ prāha paraṁtapau ॥