Adhyāya 19

संजय उवाच । श्वेताश्वोऽपि महाराज व्यधमत्तावकं बलम् । यथा वायुः समासाद्य तूलराशिं समन्ततः ॥

saṁjaya uvāca । śvetāśvo ’pi mahārāja vyadhamat tāvakaṁ balam । yathā vāyuḥ samāsādya tūlarāśiṁ samantataḥ ॥

प्रत्युद्ययुस्त्रिगर्तास्तं शिबयः कौरवैः सह । शाल्वाः संशप्तकाश्चैव नारायणबलं च यत् ॥

pratyudyayus trigartās taṁ śibayaḥ kauravaiḥ saha । śālvāḥ saṁśaptakāś caiva nārāyaṇabalaṁ ca yat ॥

सत्यसेनः सत्यकीर्तिर्मित्रदेवः श्रुतंजयः । सौश्रुतिश्चित्रसेनश्च मित्रवर्मा च भारत ॥

satyasenaḥ satyakīrtir mitradevaḥ śrutaṁjayaḥ । sauśrutiś citrasenaś ca mitravarmā ca bhārata ॥

त्रिगर्तराजः समरे भ्रातृभिः परिवारितः । पुत्रैश्चैव महेष्वासैर्नानाशस्त्रधरैर्युधि ॥

trigartarājaḥ samare bhrātr̥bhiḥ parivāritaḥ । putraiś caiva maheṣvāsair nānāśastradharair yudhi ॥

ते सृजन्तः शरव्रातान्किरन्तोऽर्जुनमाहवे । अभ्यद्रवन्त समरे वार्योघा इव सागरम् ॥

te sr̥jantaḥ śaravrātān kiranto ’rjunam āhave । abhyadravanta samare vāryoghā iva sāgaram ॥

ते त्वर्जुनं समासाद्य योधाः शतसहस्रशः । अगच्छन्विलयं सर्वे तार्क्ष्यं दृष्ट्वेव पन्नगाः ॥

te tv arjunaṁ samāsādya yodhāḥ śatasahasraśaḥ । agacchan vilayaṁ sarve tārkṣyaṁ dr̥ṣṭveva pannagāḥ ॥

ते वध्यमानाः समरे नाजहुः पाण्डवं तदा । दह्यमाना यथा राजञ्शलभा इव पावकम् ॥

te vadhyamānāḥ samare nājahuḥ pāṇḍavaṁ tadā । dahyamānā yathā rājañ śalabhā iva pāvakam ॥

सत्यसेनस्त्रिभिर्बाणैर्विव्याध युधि पाण्डवम् । मित्रदेवस्त्रिषष्ट्या च चन्द्रदेवश्च सप्तभिः ॥

satyasenas tribhir bāṇair vivyādha yudhi pāṇḍavam । mitradevas triṣaṣṭyā ca candradevaś ca saptabhiḥ ॥

मित्रवर्मा त्रिसप्तत्या सौश्रुतिश्चापि पञ्चभिः । शत्रुंजयश्च विंशत्या सुशर्मा नवभिः शरैः ॥

mitravarmā trisaptatyā sauśrutiś cāpi pañcabhiḥ । śatruṁjayaś ca viṁśatyā suśarmā navabhiḥ śaraiḥ ॥

शत्रुंजयं च राजानं हत्वा तत्र शिलाशितैः । सौश्रुतेः सशिरस्त्राणं शिरः कायादपाहरत् । त्वरितश्चन्द्रदेवं च शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥

śatruṁjayaṁ ca rājānaṁ hatvā tatra śilāśitaiḥ । sauśruteḥ saśirastrāṇaṁ śiraḥ kāyād apāharat । tvaritaś candradevaṁ ca śarair ninye yamakṣayam ॥

अथेतरान्महाराज यतमानान्महारथान् । पञ्चभिः पञ्चभिर्बाणैरेकैकं प्रत्यवारयत् ॥

athetarān mahārāja yatamānān mahārathān । pañcabhiḥ pañcabhir bāṇair ekaikaṁ pratyavārayat ॥

सत्यसेनस्तु संक्रुद्धस्तोमरं व्यसृजन्महत् । समुद्दिश्य रणे कृष्णं सिंहनादं ननाद च ॥

satyasenas tu saṁkruddhas tomaraṁ vyasr̥jan mahat । samuddiśya raṇe kr̥ṣṇaṁ siṁhanādaṁ nanāda ca ॥

स निर्भिद्य भुजं सव्यं माधवस्य महात्मनः । अयस्मयो महाचण्डो जगाम धरणीं तदा ॥

sa nirbhidya bhujaṁ savyaṁ mādhavasya mahātmanaḥ । ayasmayo mahācaṇḍo jagāma dharaṇīṁ tadā ॥

माधवस्य तु विद्धस्य तोमरेण महारणे । प्रतोदः प्रापतद्धस्ताद्रश्मयश्च विशां पते ॥

mādhavasya tu viddhasya tomareṇa mahāraṇe । pratodaḥ prāpatad dhastād raśmayaś ca viśāṁ pate ॥

स प्रतोदं पुनर्गृह्य रश्मींश्चैव महायशाः । वाहयामास तानश्वान्सत्यसेनरथं प्रति ॥

sa pratodaṁ punar gr̥hya raśmīṁś caiva mahāyaśāḥ । vāhayām āsa tān aśvān satyasenarathaṁ prati ॥

विष्वक्सेनं तु निर्भिन्नं प्रेक्ष्य पार्थो धनंजयः । सत्यसेनं शरैस्तीक्ष्णैर्दारयित्वा महाबलः ॥

viṣvaksenaṁ tu nirbhinnaṁ prekṣya pārtho dhanaṁjayaḥ । satyasenaṁ śarais tīkṣṇair dārayitvā mahābalaḥ ॥

ततः सुनिशितैर्बाणै राज्ञस्तस्य महच्छिरः । कुण्डलोपचितं कायाच्चकर्त पृतनान्तरे ॥

tataḥ suniśitair bāṇai rājñas tasya mahac chiraḥ । kuṇḍalopacitaṁ kāyāc cakarta pr̥tanāntare ॥

तं निहत्य शितैर्बाणैर्मित्रवर्माणमाक्षिपत् । वत्सदन्तेन तीक्ष्णेन सारथिं चास्य मारिष ॥

taṁ nihatya śitair bāṇair mitravarmāṇam ākṣipat । vatsadantena tīkṣṇena sārathiṁ cāsya māriṣa ॥

ततः शरशतैर्भूयः संशप्तकगणान्वशी । पातयामास संक्रुद्धः शतशोऽथ सहस्रशः ॥

tataḥ śaraśatair bhūyaḥ saṁśaptakagaṇān vaśī । pātayām āsa saṁkruddhaḥ śataśo ’tha sahasraśaḥ ॥

ततो रजतपुङ्खेन राज्ञः शीर्षं महात्मनः । मित्रदेवस्य चिच्छेद क्षुरप्रेण महायशाः । सुशर्माणं च संक्रुद्धो जत्रुदेशे समार्दयत् ॥

tato rajatapuṅkhena rājñaḥ śīrṣaṁ mahātmanaḥ । mitradevasya ciccheda kṣurapreṇa mahāyaśāḥ । suśarmāṇaṁ ca saṁkruddho jatrudeśe samārdayat ॥

ततः संशप्तकाः सर्वे परिवार्य धनंजयम् । शस्त्रौघैर्ममृदुः क्रुद्धा नादयन्तो दिशो दश ॥

tataḥ saṁśaptakāḥ sarve parivārya dhanaṁjayam । śastraughair mamr̥duḥ kruddhā nādayanto diśo daśa ॥

अभ्यर्दितस्तु तैर्जिष्णुः शक्रतुल्यपराक्रमः । ऐन्द्रमस्त्रममेयात्मा प्रादुश्चक्रे महारथः । ततः शरसहस्राणि प्रादुरासन्विशां पते ॥

abhyarditas tu tair jiṣṇuḥ śakratulyaparākramaḥ । aindram astram ameyātmā prāduścakre mahārathaḥ । tataḥ śarasahasrāṇi prādurāsan viśāṁ pate ॥

ध्वजानां छिद्यमानानां कार्मुकाणां च संयुगे । रथानां सपताकानां तूणीराणां शरैः सह ॥

dhvajānāṁ chidyamānānāṁ kārmukāṇāṁ ca saṁyuge । rathānāṁ sapatākānāṁ tūṇīrāṇāṁ śaraiḥ saha ॥

अक्षाणामथ योक्त्राणां चक्राणां रश्मिभिः सह । कूबराणां वरूथानां पृषत्कानां च संयुगे ॥

akṣāṇām atha yoktrāṇāṁ cakrāṇāṁ raśmibhiḥ saha । kūbarāṇāṁ varūthānāṁ pr̥ṣatkānāṁ ca saṁyuge ॥

अश्मनां पततां चैव प्रासानामृष्टिभिः सह । गदानां परिघाणां च शक्तीनां तोमरैः सह ॥

aśmanāṁ patatāṁ caiva prāsānām r̥ṣṭibhiḥ saha । gadānāṁ parighāṇāṁ ca śaktīnāṁ tomaraiḥ saha ॥

शतघ्नीनां सचक्राणां भुजानामूरुभिः सह । कण्ठसूत्राङ्गदानां च केयूराणां च मारिष ॥

śataghnīnāṁ sacakrāṇāṁ bhujānām ūrubhiḥ saha । kaṇṭhasūtrāṅgadānāṁ ca keyūrāṇāṁ ca māriṣa ॥

हाराणामथ निष्काणां तनुत्राणां च भारत । छत्राणां व्यजनानां च शिरसां मुकुटैः सह । अश्रूयत महाञ्शब्दस्तत्र तत्र विशां पते ॥

hārāṇām atha niṣkāṇāṁ tanutrāṇāṁ ca bhārata । chatrāṇāṁ vyajanānāṁ ca śirasāṁ mukuṭaiḥ saha । aśrūyata mahāñ śabdas tatra tatra viśāṁ pate ॥

सकुण्डलानि स्वक्षीणि पूर्णचन्द्रनिभानि च । शिरांस्युर्व्यामदृश्यन्त तारागण इवाम्बरे ॥

sakuṇḍalāni svakṣīṇi pūrṇacandranibhāni ca । śirāṁsy urvyām adr̥śyanta tārāgaṇa ivāmbare ॥

सुस्रग्वीणि सुवासांसि चन्दनेनोक्षितानि च । शरीराणि व्यदृश्यन्त हतानां च महीतले । गन्धर्वनगराकारं घोरमायोधनं तदा ॥

susragvīṇi suvāsāṁsi candanenokṣitāni ca । śarīrāṇi vyadr̥śyanta hatānāṁ ca mahītale । gandharvanagarākāraṁ ghoram āyodhanaṁ tadā ॥

निहतै राजपुत्रैश्च क्षत्रियैश्च महाबलैः । हस्तिभिः पतितैश्चैव तुरगैश्चाभवन्मही । अगम्यमार्गा समरे विशीर्णैरिव पर्वतैः ॥

nihatai rājaputraiś ca kṣatriyaiś ca mahābalaiḥ । hastibhiḥ patitaiś caiva turagaiś cābhavan mahī । agamyamārgā samare viśīrṇair iva parvataiḥ ॥

नासीच्चक्रपथश्चैव पाण्डवस्य महात्मनः । निघ्नतः शात्रवान्भल्लैर्हस्त्यश्वं चामितं महत् ॥

nāsīc cakrapathaś caiva pāṇḍavasya mahātmanaḥ । nighnataḥ śātravān bhallair hastyaśvaṁ cāmitaṁ mahat ॥

आ तुम्बादवसीदन्ति रथचक्राणि मारिष । रणे विचरतस्तस्य तस्मिँल्लोहितकर्दमे ॥

ā tumbād avasīdanti rathacakrāṇi māriṣa । raṇe vicaratas tasya tasmim̐l lohitakardame ॥

सीदमानानि चक्राणि समूहुस्तुरगा भृशम् । श्रमेण महता युक्ता मनोमारुतरंहसः ॥

sīdamānāni cakrāṇi samūhus turagā bhr̥śam । śrameṇa mahatā yuktā manomārutaraṁhasaḥ ॥

वध्यमानं तु तत्सैन्यं पाण्डुपुत्रेण धन्विना । प्रायशो विमुखं सर्वं नावतिष्ठत संयुगे ॥

vadhyamānaṁ tu tat sainyaṁ pāṇḍuputreṇa dhanvinā । prāyaśo vimukhaṁ sarvaṁ nāvatiṣṭhata saṁyuge ॥

ताञ्जित्वा समरे जिष्णुः संशप्तकगणान्बहून् । रराज स महाराज विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥

tāñ jitvā samare jiṣṇuḥ saṁśaptakagaṇān bahūn । rarāja sa mahārāja vidhūmo ’gnir iva jvalan ॥

युधिष्ठिरं महाराज विसृजन्तं शरान्बहून् । स्वयं दुर्योधनो राजा प्रत्यगृह्णादभीतवत् ॥

yudhiṣṭhiraṁ mahārāja visr̥jantaṁ śarān bahūn । svayaṁ duryodhano rājā pratyagr̥hṇād abhītavat ॥

तमापतन्तं सहसा तव पुत्रं महाबलम् । धर्मराजो द्रुतं विद्ध्वा तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥

tam āpatantaṁ sahasā tava putraṁ mahābalam । dharmarājo drutaṁ viddhvā tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ॥

स च तं प्रतिविव्याध नवभिर्निशितैः शरैः । सारथिं चास्य भल्लेन भृशं क्रुद्धोऽभ्यताडयत् ॥

sa ca taṁ prativivyādha navabhir niśitaiḥ śaraiḥ । sārathiṁ cāsya bhallena bhr̥śaṁ kruddho ’bhyatāḍayat ॥

ततो युधिष्ठिरो राजा हेमपुङ्खाञ्शिलीमुखान् । दुर्योधनाय चिक्षेप त्रयोदश शिलाशितान् ॥

tato yudhiṣṭhiro rājā hemapuṅkhāñ śilīmukhān । duryodhanāya cikṣepa trayodaśa śilāśitān ॥

चतुर्भिश्चतुरो वाहांस्तस्य हत्वा महारथः । पञ्चमेन शिरः कायात्सारथेस्तु समाक्षिपत् ॥

caturbhiś caturo vāhāṁs tasya hatvā mahārathaḥ । pañcamena śiraḥ kāyāt sārathes tu samākṣipat ॥

षष्ठेन च ध्वजं राज्ञः सप्तमेन च कार्मुकम् । अष्टमेन तथा खड्गं पातयामास भूतले । पञ्चभिर्नृपतिं चापि धर्मराजोऽर्दयद्भृशम् ॥

ṣaṣṭhena ca dhvajaṁ rājñaḥ saptamena ca kārmukam । aṣṭamena tathā khaḍgaṁ pātayām āsa bhūtale । pañcabhir nr̥patiṁ cāpi dharmarājo ’rdayad bhr̥śam ॥

हताश्वात्तु रथात्तस्मादवप्लुत्य सुतस्तव । उत्तमं व्यसनं प्राप्तो भूमावेव व्यतिष्ठत ॥

hatāśvāt tu rathāt tasmād avaplutya sutas tava । uttamaṁ vyasanaṁ prāpto bhūmāv eva vyatiṣṭhata ॥

तं तु कृच्छ्रगतं दृष्ट्वा कर्णद्रौणिकृपादयः । अभ्यवर्तन्त सहिताः परीप्सन्तो नराधिपम् ॥

taṁ tu kr̥cchragataṁ dr̥ṣṭvā karṇadrauṇikr̥pādayaḥ । abhyavartanta sahitāḥ parīpsanto narādhipam ॥

अथ पाण्डुसुताः सर्वे परिवार्य युधिष्ठिरम् । अभ्ययुः समरे राजंस्ततो युद्धमवर्तत ॥

atha pāṇḍusutāḥ sarve parivārya yudhiṣṭhiram । abhyayuḥ samare rājaṁs tato yuddham avartata ॥

अथ तूर्यसहस्राणि प्रावाद्यन्त महामृधे । क्ष्वेडाः किलकिलाशब्दाः प्रादुरासन्महीपते । यदभ्यगच्छन्समरे पाञ्चालाः कौरवैः सह ॥

atha tūryasahasrāṇi prāvādyanta mahāmr̥dhe । kṣveḍāḥ kilakilāśabdāḥ prādurāsan mahīpate । yad abhyagacchan samare pāñcālāḥ kauravaiḥ saha ॥

नरा नरैः समाजग्मुर्वारणा वरवारणैः । रथाश्च रथिभिः सार्धं हयाश्च हयसादिभिः ॥

narā naraiḥ samājagmur vāraṇā varavāraṇaiḥ । rathāś ca rathibhiḥ sārdhaṁ hayāś ca hayasādibhiḥ ॥

द्वंद्वान्यासन्महाराज प्रेक्षणीयानि संयुगे । विस्मापनान्यचिन्त्यानि शस्त्रवन्त्युत्तमानि च ॥

dvaṁdvāny āsan mahārāja prekṣaṇīyāni saṁyuge । vismāpanāny acintyāni śastravanty uttamāni ca ॥

अयुध्यन्त महावेगाः परस्परवधैषिणः । अन्योन्यं समरे जघ्नुर्योधव्रतमनुष्ठिताः । न हि ते समरं चक्रुः पृष्ठतो वै कथंचन ॥

ayudhyanta mahāvegāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ । anyonyaṁ samare jaghnur yodhavratam anuṣṭhitāḥ । na hi te samaraṁ cakruḥ pr̥ṣṭhato vai kathaṁ cana ॥

मुहूर्तमेव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम् । तत उन्मत्तवद्राजन्निर्मर्यादमवर्तत ॥

muhūrtam eva tad yuddham āsīn madhuradarśanam । tata unmattavad rājan nirmaryādam avartata ॥

रथी नागं समासाद्य विचरन्रणमूर्धनि । प्रेषयामास कालाय शरैः संनतपर्वभिः ॥

rathī nāgaṁ samāsādya vicaran raṇamūrdhani । preṣayām āsa kālāya śaraiḥ saṁnataparvabhiḥ ॥

नागा हयान्समासाद्य विक्षिपन्तो बहूनथ । द्रावयामासुरत्युग्रास्तत्र तत्र तदा तदा ॥

nāgā hayān samāsādya vikṣipanto bahūn atha । drāvayām āsur atyugrās tatra tatra tadā tadā ॥

विद्राव्य च बहूनश्वान्नागा राजन्बलोत्कटाः । विषाणैश्चापरे जघ्नुर्ममृदुश्चापरे भृशम् ॥

vidrāvya ca bahūn aśvān nāgā rājan balotkaṭāḥ । viṣāṇaiś cāpare jaghnur mamr̥duś cāpare bhr̥śam ॥

साश्वारोहांश्च तुरगान्विषाणैर्बिभिदू रणे । अपरांश्चिक्षिपुर्वेगात्प्रगृह्यातिबलास्तथा ॥

sāśvārohāṁś ca turagān viṣāṇair bibhidū raṇe । aparāṁś cikṣipur vegāt pragr̥hyātibalās tathā ॥

पादातैराहता नागा विवरेषु समन्ततः । चक्रुरार्तस्वरं घोरं व्यद्रवन्त दिशो दश ॥

pādātair āhatā nāgā vivareṣu samantataḥ । cakrur ārtasvaraṁ ghoraṁ vyadravanta diśo daśa ॥

पदातीनां तु सहसा प्रद्रुतानां महामृधे । उत्सृज्याभरणं तूर्णमवप्लुत्य रणाजिरे ॥

padātīnāṁ tu sahasā pradrutānāṁ mahāmr̥dhe । utsr̥jyābharaṇaṁ tūrṇam avaplutya raṇājire ॥

निमित्तं मन्यमानास्तु परिणम्य महागजाः । जगृहुर्बिभिदुश्चैव चित्राण्याभरणानि च ॥

nimittaṁ manyamānās tu pariṇamya mahāgajāḥ । jagr̥hur bibhiduś caiva citrāṇy ābharaṇāni ca ॥

प्रतिमानेषु कुम्भेषु दन्तवेष्टेषु चापरे । निगृहीता भृशं नागाः प्रासतोमरशक्तिभिः ॥

pratimāneṣu kumbheṣu dantaveṣṭeṣu cāpare । nigr̥hītā bhr̥śaṁ nāgāḥ prāsatomaraśaktibhiḥ ॥

निगृह्य च गदाः केचित्पार्श्वस्थैर्भृशदारुणैः । रथाश्वसादिभिस्तत्र संभिन्ना न्यपतन्भुवि ॥

nigr̥hya ca gadāḥ ke cit pārśvasthair bhr̥śadāruṇaiḥ । rathāśvasādibhis tatra saṁbhinnā nyapatan bhuvi ॥

सरथं सादिनं तत्र अपरे तु महागजाः । भूमावमृद्नन्वेगेन सवर्माणं पताकिनम् ॥

sarathaṁ sādinaṁ tatra apare tu mahāgajāḥ । bhūmāv amr̥dnan vegena savarmāṇaṁ patākinam ॥

रथं नागाः समासाद्य धुरि गृह्य च मारिष । व्याक्षिपन्सहसा तत्र घोररूपे महामृधे ॥

rathaṁ nāgāḥ samāsādya dhuri gr̥hya ca māriṣa । vyākṣipan sahasā tatra ghorarūpe mahāmr̥dhe ॥

नाराचैर्निहतश्चापि निपपात महागजः । पर्वतस्येव शिखरं वज्रभग्नं महीतले ॥

nārācair nihataś cāpi nipapāta mahāgajaḥ । parvatasyeva śikharaṁ vajrabhagnaṁ mahītale ॥

योधा योधान्समासाद्य मुष्टिभिर्व्यहनन्युधि । केशेष्वन्योन्यमाक्षिप्य चिच्छिदुर्बिभिदुः सह ॥

yodhā yodhān samāsādya muṣṭibhir vyahanan yudhi । keśeṣv anyonyam ākṣipya cicchidur bibhiduḥ saha ॥

उद्यम्य च भुजावन्यो निक्षिप्य च महीतले । पदा चोरः समाक्रम्य स्फुरतो व्यहनच्छिरः ॥

udyamya ca bhujāv anyo nikṣipya ca mahītale । padā coraḥ samākramya sphurato vyahanac chiraḥ ॥

मृतमन्यो महाराज पद्भ्यां ताडितवांस्तदा । जीवतश्च तथैवान्यः शस्त्रं काये न्यमज्जयत् ॥

mr̥tam anyo mahārāja padbhyāṁ tāḍitavāṁs tadā । jīvataś ca tathaivānyaḥ śastraṁ kāye nyamajjayat ॥

मुष्टियुद्धं महच्चासीद्योधानां तत्र भारत । तथा केशग्रहश्चोग्रो बाहुयुद्धं च केवलम् ॥

muṣṭiyuddhaṁ mahac cāsīd yodhānāṁ tatra bhārata । tathā keśagrahaś cogro bāhuyuddhaṁ ca kevalam ॥

समासक्तस्य चान्येन अविज्ञातस्तथापरः । जहार समरे प्राणान्नानाशस्त्रैरनेकधा ॥

samāsaktasya cānyena avijñātas tathāparaḥ । jahāra samare prāṇān nānāśastrair anekadhā ॥

संसक्तेषु च योधेषु वर्तमाने च संकुले । कबन्धान्युत्थितानि स्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥

saṁsakteṣu ca yodheṣu vartamāne ca saṁkule । kabandhāny utthitāni sma śataśo ’tha sahasraśaḥ ॥

लोहितैः सिच्यमानानि शस्त्राणि कवचानि च । महारङ्गानुरक्तानि वस्त्राणीव चकाशिरे ॥

lohitaiḥ sicyamānāni śastrāṇi kavacāni ca । mahāraṅgānuraktāni vastrāṇīva cakāśire ॥

एवमेतन्महायुद्धं दारुणं भृशसंकुलम् । उन्मत्तरङ्गप्रतिमं शब्देनापूरयज्जगत् ॥

evam etan mahāyuddhaṁ dāruṇaṁ bhr̥śasaṁkulam । unmattaraṅgapratimaṁ śabdenāpūrayaj jagat ॥

नैव स्वे न परे राजन्विज्ञायन्ते शरातुराः । योद्धव्यमिति युध्यन्ते राजानो जयगृद्धिनः ॥

naiva sve na pare rājan vijñāyante śarāturāḥ । yoddhavyam iti yudhyante rājāno jayagr̥ddhinaḥ ॥

स्वान्स्वे जघ्नुर्महाराज परांश्चैव समागतान् । उभयोः सेनयोर्वीरैर्व्याकुलं समपद्यत ॥

svān sve jaghnur mahārāja parāṁś caiva samāgatān । ubhayoḥ senayor vīrair vyākulaṁ samapadyata ॥

रथैर्भग्नैर्महाराज वारणैश्च निपातितैः । हयैश्च पतितैस्तत्र नरैश्च विनिपातितैः ॥

rathair bhagnair mahārāja vāraṇaiś ca nipātitaiḥ । hayaiś ca patitais tatra naraiś ca vinipātitaiḥ ॥

अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा । क्षणेनासीन्महाराज क्षतजौघप्रवर्तिनी ॥

agamyarūpā pr̥thivī māṁsaśoṇitakardamā । kṣaṇenāsīn mahārāja kṣatajaughapravartinī ॥

पाञ्चालानवधीत्कर्णस्त्रिगर्तांश्च धनंजयः । भीमसेनः कुरून्राजन्हस्त्यनीकं च सर्वशः ॥

pāñcālān avadhīt karṇas trigartāṁś ca dhanaṁjayaḥ । bhīmasenaḥ kurūn rājan hastyanīkaṁ ca sarvaśaḥ ॥

एवमेष क्षयो वृत्तः कुरुपाण्डवसेनयोः । अपराह्णे महाराज काङ्क्षन्त्योर्विपुलं जयम् ॥

evam eṣa kṣayo vr̥ttaḥ kurupāṇḍavasenayoḥ । aparāhṇe mahārāja kāṅkṣantyor vipulaṁ jayam ॥