Adhyāya 57

संजय उवाच । कुन्तीपुत्रस्तु तं मन्त्रं स्मरन्नेव धनंजयः । प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन्मुमोहाचिन्त्यविक्रमः ॥

saṁjaya uvāca । kuntīputras tu taṁ mantraṁ smarann eva dhanaṁjayaḥ । pratijñām ātmano rakṣan mumohācintyavikramaḥ ॥

तं तु शोकेन संतप्तं स्वप्ने कपिवरध्वजम् । आससाद महातेजा ध्यायन्तं गरुडध्वजः ॥

taṁ tu śokena saṁtaptaṁ svapne kapivaradhvajam । āsasāda mahātejā dhyāyantaṁ garuḍadhvajaḥ ॥

प्रत्युत्थानं तु कृष्णस्य सर्वावस्थं धनंजयः । नालोपयत धर्मात्मा भक्त्या प्रेम्णा च सर्वदा ॥

pratyutthānaṁ tu kr̥ṣṇasya sarvāvasthaṁ dhanaṁjayaḥ । nālopayata dharmātmā bhaktyā premṇā ca sarvadā ॥

प्रत्युत्थाय च गोविन्दं स तस्मायासनं ददौ । न चासने स्वयं बुद्धिं बीभत्सुर्व्यदधात्तदा ॥

pratyutthāya ca govindaṁ sa tasmāy āsanaṁ dadau । na cāsane svayaṁ buddhiṁ bībhatsur vyadadhāt tadā ॥

ततः कृष्णो महातेजा जानन्पार्थस्य निश्चयम् । कुन्तीपुत्रमिदं वाक्यमासीनः स्थितमब्रवीत् ॥

tataḥ kr̥ṣṇo mahātejā jānan pārthasya niścayam । kuntīputram idaṁ vākyam āsīnaḥ sthitam abravīt ॥

मा विषादे मनः पार्थ कृथाः कालो हि दुर्जयः । कालः सर्वाणि भूतानि नियच्छति परे विधौ ॥

mā viṣāde manaḥ pārtha kr̥thāḥ kālo hi durjayaḥ । kālaḥ sarvāṇi bhūtāni niyacchati pare vidhau ॥

किमर्थं च विषादस्ते तद्ब्रूहि वदतां वर । न शोचितव्यं विदुषा शोकः कार्यविनाशनः ॥

kimarthaṁ ca viṣādas te tad brūhi vadatāṁ vara । na śocitavyaṁ viduṣā śokaḥ kāryavināśanaḥ ॥

शोचन्नन्दयते शत्रून्कर्शयत्यपि बान्धवान् । क्षीयते च नरस्तस्मान्न त्वं शोचितुमर्हसि ॥

śocan nandayate śatrūn karśayaty api bāndhavān । kṣīyate ca naras tasmān na tvaṁ śocitum arhasi ॥

इत्युक्तो वासुदेवेन बीभत्सुरपराजितः । आबभाषे तदा विद्वानिदं वचनमर्थवत् ॥

ity ukto vāsudevena bībhatsur aparājitaḥ । ābabhāṣe tadā vidvān idaṁ vacanam arthavat ॥

मया प्रतिज्ञा महती जयद्रथवधे कृता । श्वोऽस्मि हन्ता दुरात्मानं पुत्रघ्नमिति केशव ॥

mayā pratijñā mahatī jayadrathavadhe kr̥tā । śvo ’smi hantā durātmānaṁ putraghnam iti keśava ॥

मत्प्रतिज्ञाविघातार्थं धार्तराष्ट्रैः किलाच्युत । पृष्ठतः सैन्धवः कार्यः सर्वैर्गुप्तो महारथैः ॥

matpratijñāvighātārthaṁ dhārtarāṣṭraiḥ kilācyuta । pr̥ṣṭhataḥ saindhavaḥ kāryaḥ sarvair gupto mahārathaiḥ ॥

दश चैका च ताः कृष्ण अक्षौहिण्यः सुदुर्जयाः । प्रतिज्ञायां च हीनायां कथं जीवेत मद्विधः ॥

daśa caikā ca tāḥ kr̥ṣṇa akṣauhiṇyaḥ sudurjayāḥ । pratijñāyāṁ ca hīnāyāṁ kathaṁ jīveta madvidhaḥ ॥

दुःखोपायस्य मे वीर विकाङ्क्षा परिवर्तते । द्रुतं च याति सविता तत एतद्ब्रवीम्यहम् ॥

duḥkhopāyasya me vīra vikāṅkṣā parivartate । drutaṁ ca yāti savitā tata etad bravīmy aham ॥

शोकस्थानं तु तच्छ्रुत्वा पार्थस्य द्विजकेतनः । संस्पृश्याम्भस्ततः कृष्णः प्राङ्मुखः समवस्थितः ॥

śokasthānaṁ tu tac chrutvā pārthasya dvijaketanaḥ । saṁspr̥śyāmbhas tataḥ kr̥ṣṇaḥ prāṅmukhaḥ samavasthitaḥ ॥

इदं वाक्यं महातेजा बभाषे पुष्करेक्षणः । हितार्थं पाण्डुपुत्रस्य सैन्धवस्य वधे वृतः ॥

idaṁ vākyaṁ mahātejā babhāṣe puṣkarekṣaṇaḥ । hitārthaṁ pāṇḍuputrasya saindhavasya vadhe vr̥taḥ ॥

पार्थ पाशुपतं नाम परमास्त्रं सनातनम् । येन सर्वान्मृधे दैत्याञ्जघ्ने देवो महेश्वरः ॥

pārtha pāśupataṁ nāma paramāstraṁ sanātanam । yena sarvān mr̥dhe daityāñ jaghne devo maheśvaraḥ ॥

यदि तद्विदितं तेऽद्य श्वो हन्तासि जयद्रथम् । अथ ज्ञातुं प्रपद्यस्व मनसा वृषभध्वजम् ॥

yadi tad viditaṁ te ’dya śvo hantāsi jayadratham । atha jñātuṁ prapadyasva manasā vr̥ṣabhadhvajam ॥

तं देवं मनसा ध्यायञ्जोषमास्स्व धनंजय । ततस्तस्य प्रसादात्त्वं भक्तः प्राप्स्यसि तन्महत् ॥

taṁ devaṁ manasā dhyāyañ joṣam āssva dhanaṁjaya । tatas tasya prasādāt tvaṁ bhaktaḥ prāpsyasi tan mahat ॥

ततः कृष्णवचः श्रुत्वा संस्पृश्याम्भो धनंजयः । भूमावासीन एकाग्रो जगाम मनसा भवम् ॥

tataḥ kr̥ṣṇavacaḥ śrutvā saṁspr̥śyāmbho dhanaṁjayaḥ । bhūmāv āsīna ekāgro jagāma manasā bhavam ॥

ततः प्रणिहिते ब्राह्मे मुहूर्ते शुभलक्षणे । आत्मानमर्जुनोऽपश्यद्गगने सहकेशवम् ॥

tataḥ praṇihite brāhme muhūrte śubhalakṣaṇe । ātmānam arjuno ’paśyad gagane sahakeśavam ॥

ज्योतिर्भिश्च समाकीर्णं सिद्धचारणसेवितम् । वायुवेगगतिः पार्थः खं भेजे सहकेशवः ॥

jyotirbhiś ca samākīrṇaṁ siddhacāraṇasevitam । vāyuvegagatiḥ pārthaḥ khaṁ bheje sahakeśavaḥ ॥

केशवेन गृहीतः स दक्षिणे विभुना भुजे । प्रेक्षमाणो बहून्भावाञ्जगामाद्भुतदर्शनान् ॥

keśavena gr̥hītaḥ sa dakṣiṇe vibhunā bhuje । prekṣamāṇo bahūn bhāvāñ jagāmādbhutadarśanān ॥

उदीच्यां दिशि धर्मात्मा सोऽपश्यच्छ्वेतपर्वतम् । कुबेरस्य विहारे च नलिनीं पद्मभूषिताम् ॥

udīcyāṁ diśi dharmātmā so ’paśyac chvetaparvatam । kuberasya vihāre ca nalinīṁ padmabhūṣitām ॥

सरिच्छ्रेष्ठां च तां गङ्गां वीक्षमाणो बहूदकाम् । सदापुष्पफलैर्वृक्षैरुपेतां स्फटिकोपलाम् ॥

saricchreṣṭhāṁ ca tāṁ gaṅgāṁ vīkṣamāṇo bahūdakām । sadāpuṣpaphalair vr̥kṣair upetāṁ sphaṭikopalām ॥

सिंहव्याघ्रसमाकीर्णां नानामृगगणाकुलाम् । पुण्याश्रमवतीं रम्यां मनोज्ञाण्डजसेविताम् ॥

siṁhavyāghrasamākīrṇāṁ nānāmr̥gagaṇākulām । puṇyāśramavatīṁ ramyāṁ manojñāṇḍajasevitām ॥

मन्दरस्य प्रदेशांश्च किंनरोद्गीतनादितान् । हेमरूप्यमयैः शृङ्गैर्नानौषधिविदीपितान् । तथा मन्दारवृक्षैश्च पुष्पितैरुपशोभितान् ॥

mandarasya pradeśāṁś ca kiṁnarodgītanāditān । hemarūpyamayaiḥ śr̥ṅgair nānauṣadhividīpitān । tathā mandāravr̥kṣaiś ca puṣpitair upaśobhitān ॥

स्निग्धाञ्जनचयाकारं संप्राप्तः कालपर्वतम् । पुण्यं हिमवतः पादं मणिमन्तं च पर्वतम् । ब्रह्मतुङ्गं नदीश्चान्यास्तथा जनपदानपि ॥

snigdhāñjanacayākāraṁ saṁprāptaḥ kālaparvatam । puṇyaṁ himavataḥ pādaṁ maṇimantaṁ ca parvatam । brahmatuṅgaṁ nadīś cānyās tathā janapadān api ॥

सुशृङ्गं शतशृङ्गं च शर्यातिवनमेव च । पुण्यमश्वशिरःस्थानं स्थानमाथर्वणस्य च ॥

suśr̥ṅgaṁ śataśr̥ṅgaṁ ca śaryātivanam eva ca । puṇyam aśvaśiraḥsthānaṁ sthānam ātharvaṇasya ca ॥

वृषदंशं च शैलेन्द्रं महामन्दरमेव च । अप्सरोभिः समाकीर्णं किंनरैश्चोपशोभितम् ॥

vr̥ṣadaṁśaṁ ca śailendraṁ mahāmandaram eva ca । apsarobhiḥ samākīrṇaṁ kiṁnaraiś copaśobhitam ॥

तांश्च शैलान्व्रजन्पार्थः प्रेक्षते सहकेशवः । शुभैः प्रस्रवणैर्जुष्टान्हेमधातुविभूषितान् ॥

tāṁś ca śailān vrajan pārthaḥ prekṣate sahakeśavaḥ । śubhaiḥ prasravaṇair juṣṭān hemadhātuvibhūṣitān ॥

चन्द्ररश्मिप्रकाशाङ्गीं पृथिवीं पुरमालिनीम् । समुद्रांश्चाद्भुताकारानपश्यद्बहुलाकरान् ॥

candraraśmiprakāśāṅgīṁ pr̥thivīṁ puramālinīm । samudrāṁś cādbhutākārān apaśyad bahulākarān ॥

वियद्द्यां पृथिवीं चैव पश्यन्विष्णुपदे व्रजन् । विस्मितः सह कृष्णेन क्षिप्तो बाण इवात्यगात् ॥

viyad dyāṁ pr̥thivīṁ caiva paśyan viṣṇupade vrajan । vismitaḥ saha kr̥ṣṇena kṣipto bāṇa ivātyagāt ॥

ग्रहनक्षत्रसोमानां सूर्याग्न्योश्च समत्विषम् । अपश्यत तदा पार्थो ज्वलन्तमिव पर्वतम् ॥

grahanakṣatrasomānāṁ sūryāgnyoś ca samatviṣam । apaśyata tadā pārtho jvalantam iva parvatam ॥

समासाद्य तु तं शैलं शैलाग्रे समवस्थितम् । तपोनित्यं महात्मानमपश्यद्वृषभध्वजम् ॥

samāsādya tu taṁ śailaṁ śailāgre samavasthitam । taponityaṁ mahātmānam apaśyad vr̥ṣabhadhvajam ॥

सहस्रमिव सूर्याणां दीप्यमानं स्वतेजसा । शूलिनं जटिलं गौरं वल्कलाजिनवाससम् ॥

sahasram iva sūryāṇāṁ dīpyamānaṁ svatejasā । śūlinaṁ jaṭilaṁ gauraṁ valkalājinavāsasam ॥

नयनानां सहस्रैश्च विचित्राङ्गं महौजसम् । पार्वत्या सहितं देवं भूतसंघैश्च भास्वरैः ॥

nayanānāṁ sahasraiś ca vicitrāṅgaṁ mahaujasam । pārvatyā sahitaṁ devaṁ bhūtasaṁghaiś ca bhāsvaraiḥ ॥

गीतवादित्रसंह्रादैस्ताललास्यसमन्वितम् । वल्गितास्फोटितोत्क्रुष्टैः पुण्यगन्धैश्च सेवितम् ॥

gītavāditrasaṁhrādais tālalāsyasamanvitam । valgitāsphoṭitotkruṣṭaiḥ puṇyagandhaiś ca sevitam ॥

स्तूयमानं स्तवैर्दिव्यैर्मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः । गोप्तारं सर्वभूतानामिष्वासधरमच्युतम् ॥

stūyamānaṁ stavair divyair munibhir brahmavādibhiḥ । goptāraṁ sarvabhūtānām iṣvāsadharam acyutam ॥

वासुदेवस्तु तं दृष्ट्वा जगाम शिरसा क्षितिम् । पार्थेन सह धर्मात्मा गृणन्ब्रह्म सनातनम् ॥

vāsudevas tu taṁ dr̥ṣṭvā jagāma śirasā kṣitim । pārthena saha dharmātmā gr̥ṇan brahma sanātanam ॥

लोकादिं विश्वकर्माणमजमीशानमव्ययम् । मनसः परमां योनिं खं वायुं ज्योतिषां निधिम् ॥

lokādiṁ viśvakarmāṇam ajam īśānam avyayam । manasaḥ paramāṁ yoniṁ khaṁ vāyuṁ jyotiṣāṁ nidhim ॥

स्रष्टारं वारिधाराणां भुवश्च प्रकृतिं पराम् । देवदानवयक्षाणां मानवानां च साधनम् ॥

sraṣṭāraṁ vāridhārāṇāṁ bhuvaś ca prakr̥tiṁ parām । devadānavayakṣāṇāṁ mānavānāṁ ca sādhanam ॥

योगिनां परमं ब्रह्म व्यक्तं ब्रह्मविदां निधिम् । चराचरस्य स्रष्टारं प्रतिहर्तारमेव च ॥

yogināṁ paramaṁ brahma vyaktaṁ brahmavidāṁ nidhim । carācarasya sraṣṭāraṁ pratihartāram eva ca ॥

कालकोपं महात्मानं शक्रसूर्यगुणोदयम् । अवन्दत तदा कृष्णो वाङ्मनोबुद्धिकर्मभिः ॥

kālakopaṁ mahātmānaṁ śakrasūryaguṇodayam । avandata tadā kr̥ṣṇo vāṅmanobuddhikarmabhiḥ ॥

यं प्रपश्यन्ति विद्वांसः सूक्ष्माध्यात्मपदैषिणः । तमजं कारणात्मानं जग्मतुः शरणं भवम् ॥

yaṁ prapaśyanti vidvāṁsaḥ sūkṣmādhyātmapadaiṣiṇaḥ । tam ajaṁ kāraṇātmānaṁ jagmatuḥ śaraṇaṁ bhavam ॥

अर्जुनश्चापि तं देवं भूयो भूयोऽभ्यवन्दत । ज्ञात्वैकं भूतभव्यादिं सर्वभूतभवोद्भवम् ॥

arjunaś cāpi taṁ devaṁ bhūyo bhūyo ’bhyavandata । jñātvaikaṁ bhūtabhavyādiṁ sarvabhūtabhavodbhavam ॥

ततस्तावागतौ शर्वः प्रोवाच प्रहसन्निव । स्वागतं वां नरश्रेष्ठावुत्तिष्ठेतां गतक्लमौ । किं च वामीप्सितं वीरौ मनसः क्षिप्रमुच्यताम् ॥

tatas tāv āgatau śarvaḥ provāca prahasann iva । svāgataṁ vāṁ naraśreṣṭhāv uttiṣṭhetāṁ gataklamau । kiṁ ca vām īpsitaṁ vīrau manasaḥ kṣipram ucyatām ॥

येन कार्येण संप्राप्तौ युवां तत्साधयामि वाम् । व्रियतामात्मनः श्रेयस्तत्सर्वं प्रददानि वाम् ॥

yena kāryeṇa saṁprāptau yuvāṁ tat sādhayāmi vām । vriyatām ātmanaḥ śreyas tat sarvaṁ pradadāni vām ॥

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रत्युत्थाय कृताञ्जली । वासुदेवार्जुनौ शर्वं तुष्टुवाते महामती ॥

tatas tad vacanaṁ śrutvā pratyutthāya kr̥tāñjalī । vāsudevārjunau śarvaṁ tuṣṭuvāte mahāmatī ॥

नमो भवाय शर्वाय रुद्राय वरदाय च । पशूनां पतये नित्यमुग्राय च कपर्दिने ॥

namo bhavāya śarvāya rudrāya varadāya ca । paśūnāṁ pataye nityam ugrāya ca kapardine ॥

महादेवाय भीमाय त्र्यम्बकाय च शंभवे । ईशानाय भगघ्नाय नमोऽस्त्वन्धकघातिने ॥

mahādevāya bhīmāya tryambakāya ca śaṁbhave । īśānāya bhagaghnāya namo ’stv andhakaghātine ॥

कुमारगुरवे नित्यं नीलग्रीवाय वेधसे । विलोहिताय धूम्राय व्याधायानपराजिते ॥

kumāragurave nityaṁ nīlagrīvāya vedhase । vilohitāya dhūmrāya vyādhāyānaparājite ॥

नित्यं नीलशिखण्डाय शूलिने दिव्यचक्षुषे । हन्त्रे गोप्त्रे त्रिनेत्राय व्याधाय वसुरेतसे ॥

nityaṁ nīlaśikhaṇḍāya śūline divyacakṣuṣe । hantre goptre trinetrāya vyādhāya vasuretase ॥

अचिन्त्यायाम्बिकाभर्त्रे सर्वदेवस्तुताय च । वृषध्वजाय पिङ्गाय जटिने ब्रह्मचारिणे ॥

acintyāyāmbikābhartre sarvadevastutāya ca । vr̥ṣadhvajāya piṅgāya jaṭine brahmacāriṇe ॥

तप्यमानाय सलिले ब्रह्मण्यायाजिताय च । विश्वात्मने विश्वसृजे विश्वमावृत्य तिष्ठते ॥

tapyamānāya salile brahmaṇyāyājitāya ca । viśvātmane viśvasr̥je viśvam āvr̥tya tiṣṭhate ॥

नमो नमस्ते सेव्याय भूतानां प्रभवे सदा । ब्रह्मवक्त्राय शर्वाय शंकराय शिवाय च ॥

namo namas te sevyāya bhūtānāṁ prabhave sadā । brahmavaktrāya śarvāya śaṁkarāya śivāya ca ॥

नमोऽस्तु वाचस्पतये प्रजानां पतये नमः । नमो विश्वस्य पतये महतां पतये नमः ॥

namo ’stu vācaspataye prajānāṁ pataye namaḥ । namo viśvasya pataye mahatāṁ pataye namaḥ ॥

नमः सहस्रशिरसे सहस्रभुजमन्यवे । सहस्रनेत्रपादाय नमोऽसंख्येयकर्मणे ॥

namaḥ sahasraśirase sahasrabhujamanyave । sahasranetrapādāya namo ’saṁkhyeyakarmaṇe ॥

नमो हिरण्यवर्णाय हिरण्यकवचाय च । भक्तानुकम्पिने नित्यं सिध्यतां नौ वरः प्रभो ॥

namo hiraṇyavarṇāya hiraṇyakavacāya ca । bhaktānukampine nityaṁ sidhyatāṁ nau varaḥ prabho ॥

एवं स्तुत्वा महादेवं वासुदेवः सहार्जुनः । प्रसादयामास भवं तदा ह्यस्त्रोपलब्धये ॥

evaṁ stutvā mahādevaṁ vāsudevaḥ sahārjunaḥ । prasādayām āsa bhavaṁ tadā hy astropalabdhaye ॥

ततोऽर्जुनः प्रीतमना ववन्दे वृषभध्वजम् । ददर्शोत्फुल्लनयनः समस्तं तेजसां निधिम् ॥

tato ’rjunaḥ prītamanā vavande vr̥ṣabhadhvajam । dadarśotphullanayanaḥ samastaṁ tejasāṁ nidhim ॥

तं चोपहारं स्वकृतं नैशं नैत्यकमात्मनः । ददर्श त्र्यम्बकाभ्याशे वासुदेवनिवेदितम् ॥

taṁ copahāraṁ svakr̥taṁ naiśaṁ naityakam ātmanaḥ । dadarśa tryambakābhyāśe vāsudevaniveditam ॥

ततोऽभिपूज्य मनसा शर्वं कृष्णं च पाण्डवः । इच्छाम्यहं दिव्यमस्त्रमित्यभाषत शंकरम् ॥

tato ’bhipūjya manasā śarvaṁ kr̥ṣṇaṁ ca pāṇḍavaḥ । icchāmy ahaṁ divyam astram ity abhāṣata śaṁkaram ॥

ततः पार्थस्य विज्ञाय वरार्थे वचनं प्रभुः । वासुदेवार्जुनौ देवः स्मयमानोऽभ्यभाषत ॥

tataḥ pārthasya vijñāya varārthe vacanaṁ prabhuḥ । vāsudevārjunau devaḥ smayamāno ’bhyabhāṣata ॥

सरोऽमृतमयं दिव्यमभ्याशे शत्रुसूदनौ । तत्र मे तद्धनुर्दिव्यं शरश्च निहितः पुरा ॥

saro ’mr̥tamayaṁ divyam abhyāśe śatrusūdanau । tatra me tad dhanur divyaṁ śaraś ca nihitaḥ purā ॥

येन देवारयः सर्वे मया युधि निपातिताः । तत आनीयतां कृष्णौ सशरं धनुरुत्तमम् ॥

yena devārayaḥ sarve mayā yudhi nipātitāḥ । tata ānīyatāṁ kr̥ṣṇau saśaraṁ dhanur uttamam ॥

तथेत्युक्त्वा तु तौ वीरौ तं शर्वं पार्षदैः सह । प्रस्थितौ तत्सरो दिव्यं दिव्याश्चर्यशतैर्वृतम् ॥

tathety uktvā tu tau vīrau taṁ śarvaṁ pārṣadaiḥ saha । prasthitau tat saro divyaṁ divyāścaryaśatair vr̥tam ॥

निर्दिष्टं यद्वृषाङ्केन पुण्यं सर्वार्थसाधकम् । तज्जग्मतुरसंभ्रान्तौ नरनारायणावृषी ॥

nirdiṣṭaṁ yad vr̥ṣāṅkena puṇyaṁ sarvārthasādhakam । taj jagmatur asaṁbhrāntau naranārāyaṇāv r̥ṣī ॥

ततस्तु तत्सरो गत्वा सूर्यमण्डलसंनिभम् । नागमन्तर्जले घोरं ददृशातेऽर्जुनाच्युतौ ॥

tatas tu tat saro gatvā sūryamaṇḍalasaṁnibham । nāgam antarjale ghoraṁ dadr̥śāte ’rjunācyutau ॥

द्वितीयं चापरं नागं सहस्रशिरसं वरम् । वमन्तं विपुलां ज्वालां ददृशातेऽग्निवर्चसम् ॥

dvitīyaṁ cāparaṁ nāgaṁ sahasraśirasaṁ varam । vamantaṁ vipulāṁ jvālāṁ dadr̥śāte ’gnivarcasam ॥

ततः कृष्णश्च पार्थश्च संस्पृश्यापः कृताञ्जली । तौ नागावुपतस्थाते नमस्यन्तौ वृषध्वजम् ॥

tataḥ kr̥ṣṇaś ca pārthaś ca saṁspr̥śyāpaḥ kr̥tāñjalī । tau nāgāv upatasthāte namasyantau vr̥ṣadhvajam ॥

गृणन्तौ वेदविदुषौ तद्ब्रह्म शतरुद्रियम् । अप्रमेयं प्रणमन्तौ गत्वा सर्वात्मना भवम् ॥

gr̥ṇantau vedaviduṣau tad brahma śatarudriyam । aprameyaṁ praṇamantau gatvā sarvātmanā bhavam ॥

ततस्तौ रुद्रमाहात्म्याद्धित्वा रूपं महोरगौ । धनुर्बाणश्च शत्रुघ्नं तद्द्वंद्वं समपद्यत ॥

tatas tau rudramāhātmyād dhitvā rūpaṁ mahoragau । dhanur bāṇaś ca śatrughnaṁ tad dvaṁdvaṁ samapadyata ॥

ततो जगृहतुः प्रीतौ धनुर्बाणं च सुप्रभम् । आजह्रतुर्महात्मानौ ददतुश्च महात्मने ॥

tato jagr̥hatuḥ prītau dhanur bāṇaṁ ca suprabham । ājahratur mahātmānau dadatuś ca mahātmane ॥

ततः पार्श्वाद्वृषाङ्कस्य ब्रह्मचारी न्यवर्तत । पिङ्गाक्षस्तपसः क्षेत्रं बलवान्नीललोहितः ॥

tataḥ pārśvād vr̥ṣāṅkasya brahmacārī nyavartata । piṅgākṣas tapasaḥ kṣetraṁ balavān nīlalohitaḥ ॥

स तद्गृह्य धनुःश्रेष्ठं तस्थौ स्थानं समाहितः । व्यकर्षच्चापि विधिवत्सशरं धनुरुत्तमम् ॥

sa tad gr̥hya dhanuḥśreṣṭhaṁ tasthau sthānaṁ samāhitaḥ । vyakarṣac cāpi vidhivat saśaraṁ dhanur uttamam ॥

तस्य मौर्वीं च मुष्टिं च स्थानं चालक्ष्य पाण्डवः । श्रुत्वा मन्त्रं भवप्रोक्तं जग्राहाचिन्त्यविक्रमः ॥

tasya maurvīṁ ca muṣṭiṁ ca sthānaṁ cālakṣya pāṇḍavaḥ । śrutvā mantraṁ bhavaproktaṁ jagrāhācintyavikramaḥ ॥

सरस्येव च तं बाणं मुमोचातिबलः प्रभुः । चकार च पुनर्वीरस्तस्मिन्सरसि तद्धनुः ॥

sarasy eva ca taṁ bāṇaṁ mumocātibalaḥ prabhuḥ । cakāra ca punar vīras tasmin sarasi tad dhanuḥ ॥

ततः प्रीतं भवं ज्ञात्वा स्मृतिमानर्जुनस्तदा । वरमारण्यकं दत्तं दर्शनं शंकरस्य च । मनसा चिन्तयामास तन्मे संपद्यतामिति ॥

tataḥ prītaṁ bhavaṁ jñātvā smr̥timān arjunas tadā । varam āraṇyakaṁ dattaṁ darśanaṁ śaṁkarasya ca । manasā cintayām āsa tan me saṁpadyatām iti ॥

तस्य तन्मतमाज्ञाय प्रीतः प्रादाद्वरं भवः । तच्च पाशुपतं घोरं प्रतिज्ञायाश्च पारणम् ॥

tasya tan matam ājñāya prītaḥ prādād varaṁ bhavaḥ । tac ca pāśupataṁ ghoraṁ pratijñāyāś ca pāraṇam ॥

संहृष्टरोमा दुर्धर्षः कृतं कार्यममन्यत । ववन्दतुश्च संहृष्टौ शिरोभ्यां तौ महेश्वरम् ॥

saṁhr̥ṣṭaromā durdharṣaḥ kr̥taṁ kāryam amanyata । vavandatuś ca saṁhr̥ṣṭau śirobhyāṁ tau maheśvaram ॥

अनुज्ञातौ क्षणे तस्मिन्भवेनार्जुनकेशवौ । प्राप्तौ स्वशिबिरं वीरौ मुदा परमया युतौ । इन्द्राविष्णू यथा प्रीतौ जम्भस्य वधकाङ्क्षिणौ ॥

anujñātau kṣaṇe tasmin bhavenārjunakeśavau । prāptau svaśibiraṁ vīrau mudā paramayā yutau । indrāviṣṇū yathā prītau jambhasya vadhakāṅkṣiṇau ॥