Adhyāya 136

संजय उवाच । ततो युधिष्ठिरश्चैव भीमसेनश्च पाण्डवः । द्रोणपुत्रं महाराज समन्तात्पर्यवारयन् ॥

saṁjaya uvāca । tato yudhiṣṭhiraś caiva bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ । droṇaputraṁ mahārāja samantāt paryavārayan ॥

ततो दुर्योधनो राजा भारद्वाजेन संवृतः । अभ्ययात्पाण्डवान्संख्ये ततो युद्धमवर्तत । घोररूपं महाराज भीरूणां भयवर्धनम् ॥

tato duryodhano rājā bhāradvājena saṁvr̥taḥ । abhyayāt pāṇḍavān saṁkhye tato yuddham avartata । ghorarūpaṁ mahārāja bhīrūṇāṁ bhayavardhanam ॥

अम्बष्ठान्मालवान्वङ्गाञ्शिबींस्त्रैगर्तकानपि । प्राहिणोन्मृत्युलोकाय गणान्क्रुद्धो युधिष्ठिरः ॥

ambaṣṭhān mālavān vaṅgāñ śibīṁs traigartakān api । prāhiṇon mr̥tyulokāya gaṇān kruddho yudhiṣṭhiraḥ ॥

अभीषाहाञ्शूरसेनान्क्षत्रियान्युद्धदुर्मदान् । निकृत्य पृथिवीं चक्रे भीमः शोणितकर्दमाम् ॥

abhīṣāhāñ śūrasenān kṣatriyān yuddhadurmadān । nikr̥tya pr̥thivīṁ cakre bhīmaḥ śoṇitakardamām ॥

यौधेयारट्टराजन्यान्मद्रकांश्च गणान्युधि । प्राहिणोन्मृत्युलोकाय किरीटी निशितैः शरैः ॥

yaudheyāraṭṭarājanyān madrakāṁś ca gaṇān yudhi । prāhiṇon mr̥tyulokāya kirīṭī niśitaiḥ śaraiḥ ॥

प्रगाढमञ्जोगतिभिर्नाराचैरभिपीडिताः । निपेतुर्द्विरदा भूमौ द्विशृङ्गा इव पर्वताः ॥

pragāḍham añjogatibhir nārācair abhipīḍitāḥ । nipetur dviradā bhūmau dviśr̥ṅgā iva parvatāḥ ॥

निकृत्तैर्हस्तिहस्तैश्च लुठमानैस्ततस्ततः । रराज वसुधा कीर्णा विसर्पद्भिरिवोरगैः ॥

nikr̥ttair hastihastaiś ca luṭhamānais tatas tataḥ । rarāja vasudhā kīrṇā visarpadbhir ivoragaiḥ ॥

क्षिप्तैः कनकचित्रैश्च नृपच्छत्रैः क्षितिर्बभौ । द्यौरिवादित्यचन्द्राद्यैर्ग्रहैः कीर्णा युगक्षये ॥

kṣiptaiḥ kanakacitraiś ca nr̥pacchatraiḥ kṣitir babhau । dyaur ivādityacandrādyair grahaiḥ kīrṇā yugakṣaye ॥

हत प्रहरताभीता विध्यत व्यवकृन्तत । इत्यासीत्तुमुलः शब्दः शोणाश्वस्य रथं प्रति ॥

hata praharatābhītā vidhyata vyavakr̥ntata । ity āsīt tumulaḥ śabdaḥ śoṇāśvasya rathaṁ prati ॥

द्रोणस्तु परमक्रुद्धो वायव्यास्त्रेण संयुगे । व्यधमत्तान्यथा वायुर्मेघानिव दुरत्ययः ॥

droṇas tu paramakruddho vāyavyāstreṇa saṁyuge । vyadhamat tān yathā vāyur meghān iva duratyayaḥ ॥

ते हन्यमाना द्रोणेन पाञ्चालाः प्राद्रवन्भयात् । पश्यतो भीमसेनस्य पार्थस्य च महात्मनः ॥

te hanyamānā droṇena pāñcālāḥ prādravan bhayāt । paśyato bhīmasenasya pārthasya ca mahātmanaḥ ॥

ततः किरीटी भीमश्च सहसा संन्यवर्तताम् । महता रथवंशेन परिगृह्य बलं तव ॥

tataḥ kirīṭī bhīmaś ca sahasā saṁnyavartatām । mahatā rathavaṁśena parigr̥hya balaṁ tava ॥

बीभत्सुर्दक्षिणं पार्श्वमुत्तरं तु वृकोदरः । भारद्वाजं शरौघाभ्यां महद्भ्यामभ्यवर्षताम् ॥

bībhatsur dakṣiṇaṁ pārśvam uttaraṁ tu vr̥kodaraḥ । bhāradvājaṁ śaraughābhyāṁ mahadbhyām abhyavarṣatām ॥

तौ तदा सृञ्जयाश्चैव पाञ्चालाश्च महारथाः । अन्वगच्छन्महाराज मत्स्याश्च सह सोमकैः ॥

tau tadā sr̥ñjayāś caiva pāñcālāś ca mahārathāḥ । anvagacchan mahārāja matsyāś ca saha somakaiḥ ॥

तथैव तव पुत्रस्य रथोदाराः प्रहारिणः । महत्या सेनया सार्धं जग्मुर्द्रोणरथं प्रति ॥

tathaiva tava putrasya rathodārāḥ prahāriṇaḥ । mahatyā senayā sārdhaṁ jagmur droṇarathaṁ prati ॥

ततः सा भारती सेना वध्यमाना किरीटिना । तमसा निद्रया चैव पुनरेव व्यदीर्यत ॥

tataḥ sā bhāratī senā vadhyamānā kirīṭinā । tamasā nidrayā caiva punar eva vyadīryata ॥

द्रोणेन वार्यमाणास्ते स्वयं तव सुतेन च । न शक्यन्ते महाराज योधा वारयितुं तदा ॥

droṇena vāryamāṇās te svayaṁ tava sutena ca । na śakyante mahārāja yodhā vārayituṁ tadā ॥

सा पाण्डुपुत्रस्य शरैर्दार्यमाणा महाचमूः । तमसा संवृते लोके व्यद्रवत्सर्वतोमुखी ॥

sā pāṇḍuputrasya śarair dāryamāṇā mahācamūḥ । tamasā saṁvr̥te loke vyadravat sarvatomukhī ॥

उत्सृज्य शतशो वाहांस्तत्र केचिन्नराधिपाः । प्राद्रवन्त महाराज भयाविष्टाः समन्ततः ॥

utsr̥jya śataśo vāhāṁs tatra ke cin narādhipāḥ । prādravanta mahārāja bhayāviṣṭāḥ samantataḥ ॥