Adhyāya 73

संजय उवाच । आत्मदोषात्त्वया राजन्प्राप्तं व्यसनमीदृशम् । न हि दुर्योधनस्तानि पश्यते भरतर्षभ । यानि त्वं दृष्टवान्राजन्धर्मसंकरकारिते ॥

saṁjaya uvāca । ātmadoṣāt tvayā rājan prāptaṁ vyasanam īdr̥śam । na hi duryodhanas tāni paśyate bharatarṣabha । yāni tvaṁ dr̥ṣṭavān rājan dharmasaṁkarakārite ॥

तव दोषात्पुरा वृत्तं द्यूतमेतद्विशां पते । तव दोषेण युद्धं च प्रवृत्तं सह पाण्डवैः । त्वमेवाद्य फलं भुङ्क्ष्व कृत्वा किल्बिषमात्मना ॥

tava doṣāt purā vr̥ttaṁ dyūtam etad viśāṁ pate । tava doṣeṇa yuddhaṁ ca pravr̥ttaṁ saha pāṇḍavaiḥ । tvam evādya phalaṁ bhuṅkṣva kr̥tvā kilbiṣam ātmanā ॥

आत्मना हि कृतं कर्म आत्मनैवोपभुज्यते । इह वा प्रेत्य वा राजंस्त्वया प्राप्तं यथातथम् ॥

ātmanā hi kr̥taṁ karma ātmanaivopabhujyate । iha vā pretya vā rājaṁs tvayā prāptaṁ yathātatham ॥

तस्माद्राजन्स्थिरो भूत्वा प्राप्येदं व्यसनं महत् । शृणु युद्धं यथावृत्तं शंसतो मम मारिष ॥

tasmād rājan sthiro bhūtvā prāpyedaṁ vyasanaṁ mahat । śr̥ṇu yuddhaṁ yathāvr̥ttaṁ śaṁsato mama māriṣa ॥

भीमसेनस्तु निशितैर्बाणैर्भित्त्वा महाचमूम् । आससाद ततो वीरः सर्वान्दुर्योधनानुजान् ॥

bhīmasenas tu niśitair bāṇair bhittvā mahācamūm । āsasāda tato vīraḥ sarvān duryodhanānujān ॥

दुःशासनं दुर्विषहं दुःसहं दुर्मदं जयम् । जयत्सेनं विकर्णं च चित्रसेनं सुदर्शनम् ॥

duḥśāsanaṁ durviṣahaṁ duḥsahaṁ durmadaṁ jayam । jayatsenaṁ vikarṇaṁ ca citrasenaṁ sudarśanam ॥

चारुचित्रं सुवर्माणं दुष्कर्णं कर्णमेव च । एतानन्यांश्च सुबहून्समीपस्थान्महारथान् ॥

cārucitraṁ suvarmāṇaṁ duṣkarṇaṁ karṇam eva ca । etān anyāṁś ca subahūn samīpasthān mahārathān ॥

धार्तराष्ट्रान्सुसंक्रुद्धान्दृष्ट्वा भीमो महाबलः । भीष्मेण समरे गुप्तां प्रविवेश महाचमूम् ॥

dhārtarāṣṭrān susaṁkruddhān dr̥ṣṭvā bhīmo mahābalaḥ । bhīṣmeṇa samare guptāṁ praviveśa mahācamūm ॥

अथाह्वयन्त तेऽन्योन्यमयं प्राप्तो वृकोदरः । जीवग्राहं निगृह्णीमो वयमेनं नराधिपाः ॥

athāhvayanta te ’nyonyam ayaṁ prāpto vr̥kodaraḥ । jīvagrāhaṁ nigr̥hṇīmo vayam enaṁ narādhipāḥ ॥

स तैः परिवृतः पार्थो भ्रातृभिः कृतनिश्चयैः । प्रजासंहरणे सूर्यः क्रूरैरिव महाग्रहैः ॥

sa taiḥ parivr̥taḥ pārtho bhrātr̥bhiḥ kr̥taniścayaiḥ । prajāsaṁharaṇe sūryaḥ krūrair iva mahāgrahaiḥ ॥

संप्राप्य मध्यं व्यूहस्य न भीः पाण्डवमाविशत् । यथा देवासुरे युद्धे महेन्द्रः प्राप्य दानवान् ॥

saṁprāpya madhyaṁ vyūhasya na bhīḥ pāṇḍavam āviśat । yathā devāsure yuddhe mahendraḥ prāpya dānavān ॥

ततः शतसहस्राणि रथिनां सर्वशः प्रभो । छादयानं शरैर्घोरैस्तमेकमनुवव्रिरे ॥

tataḥ śatasahasrāṇi rathināṁ sarvaśaḥ prabho । chādayānaṁ śarair ghorais tam ekam anuvavrire ॥

स तेषां प्रवरान्योधान्हस्त्यश्वरथसादिनः । जघान समरे शूरो धार्तराष्ट्रानचिन्तयन् ॥

sa teṣāṁ pravarān yodhān hastyaśvarathasādinaḥ । jaghāna samare śūro dhārtarāṣṭrān acintayan ॥

तेषां व्यवसितं ज्ञात्वा भीमसेनो जिघृक्षताम् । समस्तानां वधे राजन्मतिं चक्रे महामनाः ॥

teṣāṁ vyavasitaṁ jñātvā bhīmaseno jighr̥kṣatām । samastānāṁ vadhe rājan matiṁ cakre mahāmanāḥ ॥

ततो रथं समुत्सृज्य गदामादाय पाण्डवः । जघान धार्तराष्ट्राणां तं बलौघमहार्णवम् ॥

tato rathaṁ samutsr̥jya gadām ādāya pāṇḍavaḥ । jaghāna dhārtarāṣṭrāṇāṁ taṁ balaughamahārṇavam ॥

भीमसेने प्रविष्टे तु धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः । द्रोणमुत्सृज्य तरसा प्रययौ यत्र सौबलः ॥

bhīmasene praviṣṭe tu dhr̥ṣṭadyumno ’pi pārṣataḥ । droṇam utsr̥jya tarasā prayayau yatra saubalaḥ ॥

विदार्य महतीं सेनां तावकानां नरर्षभः । आससाद रथं शून्यं भीमसेनस्य संयुगे ॥

vidārya mahatīṁ senāṁ tāvakānāṁ nararṣabhaḥ । āsasāda rathaṁ śūnyaṁ bhīmasenasya saṁyuge ॥

दृष्ट्वा विशोकं समरे भीमसेनस्य सारथिम् । धृष्टद्युम्नो महाराज दुर्मना गतचेतनः ॥

dr̥ṣṭvā viśokaṁ samare bhīmasenasya sārathim । dhr̥ṣṭadyumno mahārāja durmanā gatacetanaḥ ॥

अपृच्छद्बाष्पसंरुद्धो निस्वनां वाचमीरयन् । मम प्राणैः प्रियतमः क्व भीम इति दुःखितः ॥

apr̥cchad bāṣpasaṁruddho nisvanāṁ vācam īrayan । mama prāṇaiḥ priyatamaḥ kva bhīma iti duḥkhitaḥ ॥

विशोकस्तमुवाचेदं धृष्टद्युम्नं कृताञ्जलिः । संस्थाप्य मामिह बली पाण्डवेयः प्रतापवान् ॥

viśokas tam uvācedaṁ dhr̥ṣṭadyumnaṁ kr̥tāñjaliḥ । saṁsthāpya mām iha balī pāṇḍaveyaḥ pratāpavān ॥

प्रविष्टो धार्तराष्ट्राणामेतद्बलमहार्णवम् । मामुक्त्वा पुरुषव्याघ्र प्रीतियुक्तमिदं वचः ॥

praviṣṭo dhārtarāṣṭrāṇām etad balamahārṇavam । mām uktvā puruṣavyāghra prītiyuktam idaṁ vacaḥ ॥

प्रतिपालय मां सूत नियम्याश्वान्मुहूर्तकम् । यावदेतान्निहन्म्याशु य इमे मद्वधोद्यताः ॥

pratipālaya māṁ sūta niyamyāśvān muhūrtakam । yāvad etān nihanmy āśu ya ime madvadhodyatāḥ ॥

ततो दृष्ट्वा गदाहस्तं प्रधावन्तं महाबलम् । सर्वेषामेव सैन्यानां संघर्षः समजायत ॥

tato dr̥ṣṭvā gadāhastaṁ pradhāvantaṁ mahābalam । sarveṣām eva sainyānāṁ saṁgharṣaḥ samajāyata ॥

तस्मिंस्तु तुमुले युद्धे वर्तमाने भयानके । भित्त्वा राजन्महाव्यूहं प्रविवेश सखा तव ॥

tasmiṁs tu tumule yuddhe vartamāne bhayānake । bhittvā rājan mahāvyūhaṁ praviveśa sakhā tava ॥

विशोकस्य वचः श्रुत्वा धृष्टद्युम्नोऽपि पार्षतः । प्रत्युवाच ततः सूतं रणमध्ये महाबलः ॥

viśokasya vacaḥ śrutvā dhr̥ṣṭadyumno ’pi pārṣataḥ । pratyuvāca tataḥ sūtaṁ raṇamadhye mahābalaḥ ॥

न हि मे विद्यते सूत जीवितेऽद्य प्रयोजनम् । भीमसेनं रणे हित्वा स्नेहमुत्सृज्य पाण्डवैः ॥

na hi me vidyate sūta jīvite ’dya prayojanam । bhīmasenaṁ raṇe hitvā sneham utsr̥jya pāṇḍavaiḥ ॥

यदि यामि विना भीमं किं मां क्षत्रं वदिष्यति । एकायनगते भीमे मयि चावस्थिते युधि ॥

yadi yāmi vinā bhīmaṁ kiṁ māṁ kṣatraṁ vadiṣyati । ekāyanagate bhīme mayi cāvasthite yudhi ॥

अस्वस्ति तस्य कुर्वन्ति देवाः साग्निपुरोगमाः । यः सहायान्परित्यज्य स्वस्तिमानाव्रजेद्गृहान् ॥

asvasti tasya kurvanti devāḥ sāgnipurogamāḥ । yaḥ sahāyān parityajya svastimān āvrajed gr̥hān ॥

मम भीमः सखा चैव संबन्धी च महाबलः । भक्तोऽस्मान्भक्तिमांश्चाहं तमप्यरिनिषूदनम् ॥

mama bhīmaḥ sakhā caiva saṁbandhī ca mahābalaḥ । bhakto ’smān bhaktimāṁś cāhaṁ tam apy ariniṣūdanam ॥

सोऽहं तत्र गमिष्यामि यत्र यातो वृकोदरः । निघ्नन्तं मामरीन्पश्य दानवानिव वासवम् ॥

so ’haṁ tatra gamiṣyāmi yatra yāto vr̥kodaraḥ । nighnantaṁ mām arīn paśya dānavān iva vāsavam ॥

एवमुक्त्वा ततो वीरो ययौ मध्येन भारतीम् । भीमसेनस्य मार्गेषु गदाप्रमथितैर्गजैः ॥

evam uktvā tato vīro yayau madhyena bhāratīm । bhīmasenasya mārgeṣu gadāpramathitair gajaiḥ ॥

स ददर्श ततो भीमं दहन्तं रिपुवाहिनीम् । वातं वृक्षानिव बलात्प्रभञ्जन्तं रणे नृपान् ॥

sa dadarśa tato bhīmaṁ dahantaṁ ripuvāhinīm । vātaṁ vr̥kṣān iva balāt prabhañjantaṁ raṇe nr̥pān ॥

ते हन्यमानाः समरे रथिनः सादिनस्तथा । पादाता दन्तिनश्चैव चक्रुरार्तस्वरं महत् ॥

te hanyamānāḥ samare rathinaḥ sādinas tathā । pādātā dantinaś caiva cakrur ārtasvaraṁ mahat ॥

हाहाकारश्च संजज्ञे तव सैन्यस्य मारिष । वध्यतो भीमसेनेन कृतिना चित्रयोधिना ॥

hāhākāraś ca saṁjajñe tava sainyasya māriṣa । vadhyato bhīmasenena kr̥tinā citrayodhinā ॥

ततः कृतास्त्रास्ते सर्वे परिवार्य वृकोदरम् । अभीताः समवर्तन्त शस्त्रवृष्ट्या समन्ततः ॥

tataḥ kr̥tāstrās te sarve parivārya vr̥kodaram । abhītāḥ samavartanta śastravr̥ṣṭyā samantataḥ ॥

अभिद्रुतं शस्त्रभृतां वरिष्ठं; समन्ततः पाण्डवं लोकवीरैः । सैन्येन घोरेण सुसंगतेन; दृष्ट्वा बली पार्षतो भीमसेनम् ॥

abhidrutaṁ śastrabhr̥tāṁ variṣṭhaṁ; samantataḥ pāṇḍavaṁ lokavīraiḥ । sainyena ghoreṇa susaṁgatena; dr̥ṣṭvā balī pārṣato bhīmasenam ॥

अथोपगच्छच्छरविक्षताङ्गं; पदातिनं क्रोधविषं वमन्तम् । आश्वासयन्पार्षतो भीमसेनं; गदाहस्तं कालमिवान्तकाले ॥

athopagacchac charavikṣatāṅgaṁ; padātinaṁ krodhaviṣaṁ vamantam । āśvāsayan pārṣato bhīmasenaṁ; gadāhastaṁ kālam ivāntakāle ॥

निःशल्यमेनं च चकार तूर्ण;मारोपयच्चात्मरथं महात्मा । भृशं परिष्वज्य च भीमसेन;माश्वासयामास च शत्रुमध्ये ॥

niḥśalyam enaṁ ca cakāra tūrṇam; āropayac cātmarathaṁ mahātmā । bhr̥śaṁ pariṣvajya ca bhīmasenam; āśvāsayām āsa ca śatrumadhye ॥

भ्रातॄनथोपेत्य तवापि पुत्र;स्तस्मिन्विमर्दे महति प्रवृत्ते । अयं दुरात्मा द्रुपदस्य पुत्रः; समागतो भीमसेनेन सार्धम् । तं यात सर्वे सहिता निहन्तुं; मा वो रिपुः प्रार्थयतामनीकम् ॥

bhrātr̥̄n athopetya tavāpi putras; tasmin vimarde mahati pravr̥tte । ayaṁ durātmā drupadasya putraḥ; samāgato bhīmasenena sārdham । taṁ yāta sarve sahitā nihantuṁ; mā vo ripuḥ prārthayatām anīkam ॥

श्रुत्वा तु वाक्यं तममृष्यमाणा; ज्येष्ठाज्ञया चोदिता धार्तराष्ट्राः । वधाय निष्पेतुरुदायुधास्ते; युगक्षये केतवो यद्वदुग्राः ॥

śrutvā tu vākyaṁ tam amr̥ṣyamāṇā; jyeṣṭhājñayā coditā dhārtarāṣṭrāḥ । vadhāya niṣpetur udāyudhās te; yugakṣaye ketavo yadvad ugrāḥ ॥

प्रगृह्य चित्राणि धनूंषि वीरा; ज्यानेमिघोषैः प्रविकम्पयन्तः । शरैरवर्षन्द्रुपदस्य पुत्रं; यथाम्बुदा भूधरं वारिजालैः । निहत्य तांश्चापि शरैः सुतीक्ष्णै;र्न विव्यथे समरे चित्रयोधी ॥

pragr̥hya citrāṇi dhanūṁṣi vīrā; jyānemighoṣaiḥ pravikampayantaḥ । śarair avarṣan drupadasya putraṁ; yathāmbudā bhūdharaṁ vārijālaiḥ । nihatya tāṁś cāpi śaraiḥ sutīkṣṇair; na vivyathe samare citrayodhī ॥

समभ्युदीर्णांश्च तवात्मजांस्तथा; निशाम्य वीरानभितः स्थितान्रणे । जिघांसुरुग्रं द्रुपदात्मजो युवा; प्रमोहनास्त्रं युयुजे महारथः । क्रुद्धो भृशं तव पुत्रेषु राज;न्दैत्येषु यद्वत्समरे महेन्द्रः ॥

samabhyudīrṇāṁś ca tavātmajāṁs tathā; niśāmya vīrān abhitaḥ sthitān raṇe । jighāṁsur ugraṁ drupadātmajo yuvā; pramohanāstraṁ yuyuje mahārathaḥ । kruddho bhr̥śaṁ tava putreṣu rājan; daityeṣu yadvat samare mahendraḥ ॥

ततो व्यमुह्यन्त रणे नृवीराः; प्रमोहनास्त्राहतबुद्धिसत्त्वाः । प्रदुद्रुवुः कुरवश्चैव सर्वे; सवाजिनागाः सरथाः समन्तात् । परीतकालानिव नष्टसंज्ञा;न्मोहोपेतांस्तव पुत्रान्निशम्य ॥

tato vyamuhyanta raṇe nr̥vīrāḥ; pramohanāstrāhatabuddhisattvāḥ । pradudruvuḥ kuravaś caiva sarve; savājināgāḥ sarathāḥ samantāt । parītakālān iva naṣṭasaṁjñān; mohopetāṁs tava putrān niśamya ॥

एतस्मिन्नेव काले तु द्रोणः शस्त्रभृतां वरः । द्रुपदं त्रिभिरासाद्य शरैर्विव्याध दारुणैः ॥

etasminn eva kāle tu droṇaḥ śastrabhr̥tāṁ varaḥ । drupadaṁ tribhir āsādya śarair vivyādha dāruṇaiḥ ॥

सोऽतिविद्धस्तदा राजन्रणे द्रोणेन पार्थिवः । अपायाद्द्रुपदो राजन्पूर्ववैरमनुस्मरन् ॥

so ’tividdhas tadā rājan raṇe droṇena pārthivaḥ । apāyād drupado rājan pūrvavairam anusmaran ॥

जित्वा तु द्रुपदं द्रोणः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् । तस्य शङ्खस्वनं श्रुत्वा वित्रेसुः सर्वसोमकाः ॥

jitvā tu drupadaṁ droṇaḥ śaṅkhaṁ dadhmau pratāpavān । tasya śaṅkhasvanaṁ śrutvā vitresuḥ sarvasomakāḥ ॥

अथ शुश्राव तेजस्वी द्रोणः शस्त्रभृतां वरः । प्रमोहनास्त्रेण रणे मोहितानात्मजांस्तव ॥

atha śuśrāva tejasvī droṇaḥ śastrabhr̥tāṁ varaḥ । pramohanāstreṇa raṇe mohitān ātmajāṁs tava ॥

ततो द्रोणो राजगृद्धी त्वरितोऽभिययौ रणात् । तत्रापश्यन्महेष्वासो भारद्वाजः प्रतापवान् । धृष्टद्युम्नं च भीमं च विचरन्तौ महारणे ॥

tato droṇo rājagr̥ddhī tvarito ’bhiyayau raṇāt । tatrāpaśyan maheṣvāso bhāradvājaḥ pratāpavān । dhr̥ṣṭadyumnaṁ ca bhīmaṁ ca vicarantau mahāraṇe ॥

मोहाविष्टांश्च ते पुत्रानपश्यत्स महारथः । ततः प्रज्ञास्त्रमादाय मोहनास्त्रं व्यशातयत् ॥

mohāviṣṭāṁś ca te putrān apaśyat sa mahārathaḥ । tataḥ prajñāstram ādāya mohanāstraṁ vyaśātayat ॥

अथ प्रत्यागतप्राणास्तव पुत्रा महारथाः । पुनर्युद्धाय समरे प्रययुर्भीमपार्षतौ ॥

atha pratyāgataprāṇās tava putrā mahārathāḥ । punar yuddhāya samare prayayur bhīmapārṣatau ॥

ततो युधिष्ठिरः प्राह समाहूय स्वसैनिकान् । गच्छन्तु पदवीं शक्त्या भीमपार्षतयोर्युधि ॥

tato yudhiṣṭhiraḥ prāha samāhūya svasainikān । gacchantu padavīṁ śaktyā bhīmapārṣatayor yudhi ॥

सौभद्रप्रमुखा वीरा रथा द्वादश दंशिताः । प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुध्यति मे मनः ॥

saubhadrapramukhā vīrā rathā dvādaśa daṁśitāḥ । pravr̥ttim adhigacchantu na hi śudhyati me manaḥ ॥

त एवं समनुज्ञाताः शूरा विक्रान्तयोधिनः । बाढमित्येवमुक्त्वा तु सर्वे पुरुषमानिनः । मध्यंदिनगते सूर्ये प्रययुः सर्व एव हि ॥

ta evaṁ samanujñātāḥ śūrā vikrāntayodhinaḥ । bāḍham ity evam uktvā tu sarve puruṣamāninaḥ । madhyaṁdinagate sūrye prayayuḥ sarva eva hi ॥

केकया द्रौपदेयाश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् । अभिमन्युं पुरस्कृत्य महत्या सेनया वृताः ॥

kekayā draupadeyāś ca dhr̥ṣṭaketuś ca vīryavān । abhimanyuṁ puraskr̥tya mahatyā senayā vr̥tāḥ ॥

ते कृत्वा समरे व्यूहं सूचीमुखमरिंदमाः । बिभिदुर्धार्तराष्ट्राणां तद्रथानीकमाहवे ॥

te kr̥tvā samare vyūhaṁ sūcīmukham ariṁdamāḥ । bibhidur dhārtarāṣṭrāṇāṁ tad rathānīkam āhave ॥

तान्प्रयातान्महेष्वासानभिमन्युपुरोगमान् । भीमसेनभयाविष्टा धृष्टद्युम्नविमोहिता ॥

tān prayātān maheṣvāsān abhimanyupurogamān । bhīmasenabhayāviṣṭā dhr̥ṣṭadyumnavimohitā ॥

न संधारयितुं शक्ता तव सेना जनाधिप । मदमूर्छान्वितात्मानं प्रमदेवाध्वनि स्थिता ॥

na saṁdhārayituṁ śaktā tava senā janādhipa । madamūrchānvitātmānaṁ pramadevādhvani sthitā ॥

तेऽभियाता महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः । परीप्सन्तोऽभ्यधावन्त धृष्टद्युम्नवृकोदरौ ॥

te ’bhiyātā maheṣvāsāḥ suvarṇavikr̥tadhvajāḥ । parīpsanto ’bhyadhāvanta dhr̥ṣṭadyumnavr̥kodarau ॥

तौ च दृष्ट्वा महेष्वासानभिमन्युपुरोगमान् । बभूवतुर्मुदा युक्तौ निघ्नन्तौ तव वाहिनीम् ॥

tau ca dr̥ṣṭvā maheṣvāsān abhimanyupurogamān । babhūvatur mudā yuktau nighnantau tava vāhinīm ॥

दृष्ट्वा च सहसायान्तं पाञ्चाल्यो गुरुमात्मनः । नाशंसत वधं वीरः पुत्राणां तव पार्षतः ॥

dr̥ṣṭvā ca sahasāyāntaṁ pāñcālyo gurum ātmanaḥ । nāśaṁsata vadhaṁ vīraḥ putrāṇāṁ tava pārṣataḥ ॥

ततो रथं समारोप्य केकयस्य वृकोदरम् । अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धो द्रोणमिष्वस्त्रपारगम् ॥

tato rathaṁ samāropya kekayasya vr̥kodaram । abhyadhāvat susaṁkruddho droṇam iṣvastrapāragam ॥

तस्याभिपततस्तूर्णं भारद्वाजः प्रतापवान् । क्रुद्धश्चिच्छेद भल्लेन धनुः शत्रुनिषूदनः ॥

tasyābhipatatas tūrṇaṁ bhāradvājaḥ pratāpavān । kruddhaś ciccheda bhallena dhanuḥ śatruniṣūdanaḥ ॥

अन्यांश्च शतशो बाणान्प्रेषयामास पार्षते । दुर्योधनहितार्थाय भर्तृपिण्डमनुस्मरन् ॥

anyāṁś ca śataśo bāṇān preṣayām āsa pārṣate । duryodhanahitārthāya bhartr̥piṇḍam anusmaran ॥

अथान्यद्धनुरादाय पार्षतः परवीरहा । द्रोणं विव्याध सप्तत्या रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ॥

athānyad dhanur ādāya pārṣataḥ paravīrahā । droṇaṁ vivyādha saptatyā rukmapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ ॥

तस्य द्रोणः पुनश्चापं चिच्छेदामित्रकर्शनः । हयांश्च चतुरस्तूर्णं चतुर्भिः सायकोत्तमैः ॥

tasya droṇaḥ punaś cāpaṁ cicchedāmitrakarśanaḥ । hayāṁś ca caturas tūrṇaṁ caturbhiḥ sāyakottamaiḥ ॥

वैवस्वतक्षयं घोरं प्रेषयामास वीर्यवान् । सारथिं चास्य भल्लेन प्रेषयामास मृत्यवे ॥

vaivasvatakṣayaṁ ghoraṁ preṣayām āsa vīryavān । sārathiṁ cāsya bhallena preṣayām āsa mr̥tyave ॥

हताश्वात्स रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः । आरुरोह महाबाहुरभिमन्योर्महारथम् ॥

hatāśvāt sa rathāt tūrṇam avaplutya mahārathaḥ । āruroha mahābāhur abhimanyor mahāratham ॥

ततः सरथनागाश्वा समकम्पत वाहिनी । पश्यतो भीमसेनस्य पार्षतस्य च पश्यतः ॥

tataḥ sarathanāgāśvā samakampata vāhinī । paśyato bhīmasenasya pārṣatasya ca paśyataḥ ॥

तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेनामिततेजसा । नाशक्नुवन्वारयितुं समस्तास्ते महारथाः ॥

tat prabhagnaṁ balaṁ dr̥ṣṭvā droṇenāmitatejasā । nāśaknuvan vārayituṁ samastās te mahārathāḥ ॥

वध्यमानं तु तत्सैन्यं द्रोणेन निशितैः शरैः । व्यभ्रमत्तत्र तत्रैव क्षोभ्यमाण इवार्णवः ॥

vadhyamānaṁ tu tat sainyaṁ droṇena niśitaiḥ śaraiḥ । vyabhramat tatra tatraiva kṣobhyamāṇa ivārṇavaḥ ॥

तथा दृष्ट्वा च तत्सैन्यं जहृषे च बलं तव । दृष्ट्वाचार्यं च संक्रुद्धं दहन्तं रिपुवाहिनीम् । चुक्रुशुः सर्वतो योधाः साधु साध्विति भारत ॥

tathā dr̥ṣṭvā ca tat sainyaṁ jahr̥ṣe ca balaṁ tava । dr̥ṣṭvācāryaṁ ca saṁkruddhaṁ dahantaṁ ripuvāhinīm । cukruśuḥ sarvato yodhāḥ sādhu sādhv iti bhārata ॥