Adhyāya 58

जनमेजय उवाच । उत्तङ्काय वरं दत्त्वा गोविन्दो द्विजसत्तम । अत ऊर्ध्वं महाबाहुः किं चकार महायशाः ॥

janamejaya uvāca । uttaṅkāya varaṁ dattvā govindo dvijasattama । ata ūrdhvaṁ mahābāhuḥ kiṁ cakāra mahāyaśāḥ ॥

वैशंपायन उवाच । दत्त्वा वरमुत्तङ्काय प्रायात्सात्यकिना सह । द्वारकामेव गोविन्दः शीघ्रवेगैर्महाहयैः ॥

vaiśaṁpāyana uvāca । dattvā varam uttaṅkāya prāyāt sātyakinā saha । dvārakām eva govindaḥ śīghravegair mahāhayaiḥ ॥

सरांसि च नदीश्चैव वनानि विविधानि च । अतिक्रम्य ससादाथ रम्यां द्वारवतीं पुरीम् ॥

sarāṁsi ca nadīś caiva vanāni vividhāni ca । atikramya sasādātha ramyāṁ dvāravatīṁ purīm ॥

वर्तमाने महाराज महे रैवतकस्य च । उपायात्पुण्डरीकाक्षो युयुधानानुगस्तदा ॥

vartamāne mahārāja mahe raivatakasya ca । upāyāt puṇḍarīkākṣo yuyudhānānugas tadā ॥

अलंकृतस्तु स गिरिर्नानारूपविचित्रितैः । बभौ रुक्ममयैः काशैः सर्वतः पुरुषर्षभ ॥

alaṁkr̥tas tu sa girir nānārūpavicitritaiḥ । babhau rukmamayaiḥ kāśaiḥ sarvataḥ puruṣarṣabha ॥

काञ्चनस्रग्भिरग्र्याभिः सुमनोभिस्तथैव च । वासोभिश्च महाशैलः कल्पवृक्षैश्च सर्वशः ॥

kāñcanasragbhir agryābhiḥ sumanobhis tathaiva ca । vāsobhiś ca mahāśailaḥ kalpavr̥kṣaiś ca sarvaśaḥ ॥

दीपवृक्षैश्च सौवर्णैरभीक्ष्णमुपशोभितः । गुहानिर्झरदेशेषु दिवाभूतो बभूव ह ॥

dīpavr̥kṣaiś ca sauvarṇair abhīkṣṇam upaśobhitaḥ । guhānirjharadeśeṣu divābhūto babhūva ha ॥

पताकाभिर्विचित्राभिः सघण्टाभिः समन्ततः । पुंभिः स्त्रीभिश्च संघुष्टः प्रगीत इव चाभवत् । अतीव प्रेक्षणीयोऽभून्मेरुर्मुनिगणैरिव ॥

patākābhir vicitrābhiḥ saghaṇṭābhiḥ samantataḥ । puṁbhiḥ strībhiś ca saṁghuṣṭaḥ pragīta iva cābhavat । atīva prekṣaṇīyo ’bhūn merur munigaṇair iva ॥

मत्तानां हृष्टरूपाणां स्त्रीणां पुंसां च भारत । गायतां पर्वतेन्द्रस्य दिवस्पृगिव निस्वनः ॥

mattānāṁ hr̥ṣṭarūpāṇāṁ strīṇāṁ puṁsāṁ ca bhārata । gāyatāṁ parvatendrasya divaspr̥g iva nisvanaḥ ॥

प्रमत्तमत्तसंमत्तक्ष्वेडितोत्कृष्टसंकुला । तथा किलकिलाशब्दैर्भूरभूत्सुमनोहरा ॥

pramattamattasaṁmattakṣveḍitotkr̥ṣṭasaṁkulā । tathā kilakilāśabdair bhūr abhūt sumanoharā ॥

विपणापणवान्रम्यो भक्ष्यभोज्यविहारवान् । वस्त्रमाल्योत्करयुतो वीणावेणुमृदङ्गवान् ॥

vipaṇāpaṇavān ramyo bhakṣyabhojyavihāravān । vastramālyotkarayuto vīṇāveṇumr̥daṅgavān ॥

सुरामैरेयमिश्रेण भक्ष्यभोज्येन चैव ह । दीनान्धकृपणादिभ्यो दीयमानेन चानिशम् । बभौ परमकल्याणो महस्तस्य महागिरेः ॥

surāmaireyamiśreṇa bhakṣyabhojyena caiva ha । dīnāndhakr̥paṇādibhyo dīyamānena cāniśam । babhau paramakalyāṇo mahas tasya mahāgireḥ ॥

पुण्यावसथवान्वीर पुण्यकृद्भिर्निषेवितः । विहारो वृष्णिवीराणां महे रैवतकस्य ह । स नगो वेश्मसंकीर्णो देवलोक इवाबभौ ॥

puṇyāvasathavān vīra puṇyakr̥dbhir niṣevitaḥ । vihāro vr̥ṣṇivīrāṇāṁ mahe raivatakasya ha । sa nago veśmasaṁkīrṇo devaloka ivābabhau ॥

तदा च कृष्णसांनिध्यमासाद्य भरतर्षभ । शक्रसद्मप्रतीकाशो बभूव स हि शैलराट् ॥

tadā ca kr̥ṣṇasāṁnidhyam āsādya bharatarṣabha । śakrasadmapratīkāśo babhūva sa hi śailarāṭ ॥

ततः संपूज्यमानः स विवेश भवनं शुभम् । गोविन्दः सात्यकिश्चैव जगाम भवनं स्वकम् ॥

tataḥ saṁpūjyamānaḥ sa viveśa bhavanaṁ śubham । govindaḥ sātyakiś caiva jagāma bhavanaṁ svakam ॥

विवेश च स हृष्टात्मा चिरकालप्रवासकः । कृत्वा नसुकरं कर्म दानवेष्विव वासवः ॥

viveśa ca sa hr̥ṣṭātmā cirakālapravāsakaḥ । kr̥tvā nasukaraṁ karma dānaveṣv iva vāsavaḥ ॥

उपयातं तु वार्ष्णेयं भोजवृष्ण्यन्धकास्तदा । अभ्यगच्छन्महात्मानं देवा इव शतक्रतुम् ॥

upayātaṁ tu vārṣṇeyaṁ bhojavr̥ṣṇyandhakās tadā । abhyagacchan mahātmānaṁ devā iva śatakratum ॥

स तानभ्यर्च्य मेधावी पृष्ट्वा च कुशलं तदा । अभ्यवादयत प्रीतः पितरं मातरं तथा ॥

sa tān abhyarcya medhāvī pr̥ṣṭvā ca kuśalaṁ tadā । abhyavādayata prītaḥ pitaraṁ mātaraṁ tathā ॥

ताभ्यां च संपरिष्वक्तः सान्त्वितश्च महाभुजः । उपोपविष्टस्तैः सर्वैर्वृष्णिभिः परिवारितः ॥

tābhyāṁ ca saṁpariṣvaktaḥ sāntvitaś ca mahābhujaḥ । upopaviṣṭas taiḥ sarvair vr̥ṣṇibhiḥ parivāritaḥ ॥

स विश्रान्तो महातेजाः कृतपादावसेचनः । कथयामास तं कृष्णः पृष्टः पित्रा महाहवम् ॥

sa viśrānto mahātejāḥ kr̥tapādāvasecanaḥ । kathayām āsa taṁ kr̥ṣṇaḥ pr̥ṣṭaḥ pitrā mahāhavam ॥