Āśramavāsika Parva · Adhyaya 15.10

Adhyāya 10

अध्यायः 10

Who speaks here धृतराष्ट्र dhṛtarāṣṭra

English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §3–5 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.

Text
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
10.1MBH-15-10-1

धृतराष्ट्र उवाच । व्यवहाराश्च ते तात नित्यमाप्तैरधिष्ठिताः । योज्यास्तुष्टैर्हितै राजन्नित्यं चारैरनुष्ठिताः ॥

dhr̥tarāṣṭra uvāca । vyavahārāś ca te tāta nityam āptair adhiṣṭhitāḥ । yojyās tuṣṭair hitai rājan nityaṁ cārair anuṣṭhitāḥ ॥

10.2MBH-15-10-2

परिमाणं विदित्वा च दण्डं दण्ड्येषु भारत । प्रणयेयुर्यथान्यायं पुरुषास्ते युधिष्ठिर ॥

parimāṇaṁ viditvā ca daṇḍaṁ daṇḍyeṣu bhārata । praṇayeyur yathānyāyaṁ puruṣās te yudhiṣṭhira ॥

10.3MBH-15-10-3

आदानरुचयश्चैव परदाराभिमर्शकाः । उग्रदण्डप्रधानाश्च मिथ्या व्याहारिणस्तथा ॥

ādānarucayaś caiva paradārābhimarśakāḥ । ugradaṇḍapradhānāś ca mithyā vyāhāriṇas tathā ॥

10.4MBH-15-10-4

आक्रोष्टारश्च लुब्धाश्च हन्तारः साहसप्रियाः । सभाविहारभेत्तारो वर्णानां च प्रदूषकाः । हिरण्यदण्ड्या वध्याश्च कर्तव्या देशकालतः ॥

ākroṣṭāraś ca lubdhāś ca hantāraḥ sāhasapriyāḥ । sabhāvihārabhettāro varṇānāṁ ca pradūṣakāḥ । hiraṇyadaṇḍyā vadhyāś ca kartavyā deśakālataḥ ॥

10.5MBH-15-10-5

प्रातरेव हि पश्येथा ये कुर्युर्व्ययकर्म ते । अलंकारमथो भोज्यमत ऊर्ध्वं समाचरेः ॥

prātar eva hi paśyethā ye kuryur vyayakarma te । alaṁkāram atho bhojyam ata ūrdhvaṁ samācareḥ ॥

10.6MBH-15-10-6

पश्येथाश्च ततो योधान्सदा त्वं परिहर्षयन् । दूतानां च चराणां च प्रदोषस्ते सदा भवेत् ॥

paśyethāś ca tato yodhān sadā tvaṁ pariharṣayan । dūtānāṁ ca carāṇāṁ ca pradoṣas te sadā bhavet ॥

10.7MBH-15-10-7

सदा चापररात्रं ते भवेत्कार्यार्थनिर्णये । मध्यरात्रे विहारस्ते मध्याह्ने च सदा भवेत् ॥

sadā cāpararātraṁ te bhavet kāryārthanirṇaye । madhyarātre vihāras te madhyāhne ca sadā bhavet ॥

10.8MBH-15-10-8

सर्वे त्वात्ययिकाः कालाः कार्याणां भरतर्षभ । तथैवालंकृतः काले तिष्ठेथा भूरिदक्षिणः । चक्रवत्कर्मणां तात पर्यायो ह्येष नित्यशः ॥

sarve tv ātyayikāḥ kālāḥ kāryāṇāṁ bharatarṣabha । tathaivālaṁkr̥taḥ kāle tiṣṭhethā bhūridakṣiṇaḥ । cakravat karmaṇāṁ tāta paryāyo hy eṣa nityaśaḥ ॥

10.9MBH-15-10-9

कोशस्य संचये यत्नं कुर्वीथा न्यायतः सदा । द्विविधस्य महाराज विपरीतं विवर्जयेः ॥

kośasya saṁcaye yatnaṁ kurvīthā nyāyataḥ sadā । dvividhasya mahārāja viparītaṁ vivarjayeḥ ॥

10.10MBH-15-10-10

चारैर्विदित्वा शत्रूंश्च ये ते राज्यान्तरायिणः । तानाप्तैः पुरुषैर्दूराद्घातयेथाः परस्परम् ॥

cārair viditvā śatrūṁś ca ye te rājyāntarāyiṇaḥ । tān āptaiḥ puruṣair dūrād ghātayethāḥ parasparam ॥

10.11MBH-15-10-11

कर्मदृष्ट्याथ भृत्यांस्त्वं वरयेथाः कुरूद्वह । कारयेथाश्च कर्माणि युक्तायुक्तैरधिष्ठितैः ॥

karmadr̥ṣṭyātha bhr̥tyāṁs tvaṁ varayethāḥ kurūdvaha । kārayethāś ca karmāṇi yuktāyuktair adhiṣṭhitaiḥ ॥

10.12MBH-15-10-12

सेनाप्रणेता च भवेत्तव तात दृढव्रतः । शूरः क्लेशसहश्चैव प्रियश्च तव मानवः ॥

senāpraṇetā ca bhavet tava tāta dr̥ḍhavrataḥ । śūraḥ kleśasahaś caiva priyaś ca tava mānavaḥ ॥

10.13MBH-15-10-13

सर्वे जानपदाश्चैव तव कर्माणि पाण्डव । पौरोगवाश्च सभ्याश्च कुर्युर्ये व्यवहारिणः ॥

sarve jānapadāś caiva tava karmāṇi pāṇḍava । paurogavāś ca sabhyāś ca kuryur ye vyavahāriṇaḥ ॥

10.14MBH-15-10-14

स्वरन्ध्रं पररन्ध्रं च स्वेषु चैव परेषु च । उपलक्षयितव्यं ते नित्यमेव युधिष्ठिर ॥

svarandhraṁ pararandhraṁ ca sveṣu caiva pareṣu ca । upalakṣayitavyaṁ te nityam eva yudhiṣṭhira ॥

10.15MBH-15-10-15

देशान्तरस्थाश्च नरा विक्रान्ताः सर्वकर्मसु । मात्राभिरनुरूपाभिरनुग्राह्या हितास्त्वया ॥

deśāntarasthāś ca narā vikrāntāḥ sarvakarmasu । mātrābhir anurūpābhir anugrāhyā hitās tvayā ॥

10.16MBH-15-10-16

गुणार्थिनां गुणः कार्यो विदुषां ते जनाधिप । अविचाल्याश्च ते ते स्युर्यथा मेरुर्महागिरिः ॥

guṇārthināṁ guṇaḥ kāryo viduṣāṁ te janādhipa । avicālyāś ca te te syur yathā merur mahāgiriḥ ॥