46.1MBH-13-46-1
भीष्म उवाच । प्राचेतसस्य वचनं कीर्तयन्ति पुराविदः । यस्याः किंचिन्नाददते ज्ञातयो न स विक्रयः ॥
bhīṣma uvāca । prācetasasya vacanaṁ kīrtayanti purāvidaḥ । yasyāḥ kiṁ cin nādadate jñātayo na sa vikrayaḥ ॥
Anuśāsana Parva · Adhyaya 13.46
Adhyāya 46
अध्यायः 46
Who speaks here भीष्म bhīṣma
English for this adhyāya (section level, not verse by verse): Ganguli’s translation, approximately §46–48 Ganguli follows a different edition, so the match is approximate.
In this chapterSanskrit allTransliteration allHindi unavailableEnglish unavailableUnavailable translations are marked, never invented.
46.2MBH-13-46-2
अर्हणं तत्कुमारीणामानृशंस्यतमं च तत् । सर्वं च प्रतिदेयं स्यात्कन्यायै तदशेषतः ॥
arhaṇaṁ tat kumārīṇām ānr̥śaṁsyatamaṁ ca tat । sarvaṁ ca pratideyaṁ syāt kanyāyai tad aśeṣataḥ ॥
46.3MBH-13-46-3
पितृभिर्भ्रातृभिश्चैव श्वशुरैरथ देवरैः । पूज्या लालयितव्याश्च बहुकल्याणमीप्सुभिः ॥
pitr̥bhir bhrātr̥bhiś caiva śvaśurair atha devaraiḥ । pūjyā lālayitavyāś ca bahukalyāṇam īpsubhiḥ ॥
46.4MBH-13-46-4
यदि वै स्त्री न रोचेत पुमांसं न प्रमोदयेत् । अमोदनात्पुनः पुंसः प्रजनं न प्रवर्धते ॥
yadi vai strī na roceta pumāṁsaṁ na pramodayet । amodanāt punaḥ puṁsaḥ prajanaṁ na pravardhate ॥
46.5MBH-13-46-5
पूज्या लालयितव्याश्च स्त्रियो नित्यं जनाधिप । अपूजिताश्च यत्रैताः सर्वास्तत्राफलाः क्रियाः । तदैव तत्कुलं नास्ति यदा शोचन्ति जामयः ॥
pūjyā lālayitavyāś ca striyo nityaṁ janādhipa । apūjitāś ca yatraitāḥ sarvās tatrāphalāḥ kriyāḥ । tadaiva tat kulaṁ nāsti yadā śocanti jāmayaḥ ॥
46.6MBH-13-46-6
जामीशप्तानि गेहानि निकृत्तानीव कृत्यया । नैव भान्ति न वर्धन्ते श्रिया हीनानि पार्थिव ॥
jāmīśaptāni gehāni nikr̥ttānīva kr̥tyayā । naiva bhānti na vardhante śriyā hīnāni pārthiva ॥
46.7MBH-13-46-7
स्त्रियः पुंसां परिददे मनुर्जिगमिषुर्दिवम् । अबलाः स्वल्पकौपीनाः सुहृदः सत्यजिष्णवः ॥
striyaḥ puṁsāṁ paridade manur jigamiṣur divam । abalāḥ svalpakaupīnāḥ suhr̥daḥ satyajiṣṇavaḥ ॥
46.8MBH-13-46-8
ईर्ष्यवो मानकामाश्च चण्डा असुहृदोऽबुधाः । स्त्रियो माननमर्हन्ति ता मानयत मानवाः ॥
īrṣyavo mānakāmāś ca caṇḍā asuhr̥do ’budhāḥ । striyo mānanam arhanti tā mānayata mānavāḥ ॥
46.9MBH-13-46-9
स्त्रीप्रत्ययो हि वो धर्मो रतिभोगाश्च केवलाः । परिचर्यान्नसंस्कारास्तदायत्ता भवन्तु वः ॥
strīpratyayo hi vo dharmo ratibhogāś ca kevalāḥ । paricaryānnasaṁskārās tadāyattā bhavantu vaḥ ॥
46.10MBH-13-46-10
उत्पादनमपत्यस्य जातस्य परिपालनम् । प्रीत्यर्थं लोकयात्रा च पश्यत स्त्रीनिबन्धनम् ॥
utpādanam apatyasya jātasya paripālanam । prītyarthaṁ lokayātrā ca paśyata strīnibandhanam ॥
46.11MBH-13-46-11
संमान्यमानाश्चैताभिः सर्वकार्याण्यवाप्स्यथ । विदेहराजदुहिता चात्र श्लोकमगायत ॥
saṁmānyamānāś caitābhiḥ sarvakāryāṇy avāpsyatha । videharājaduhitā cātra ślokam agāyata ॥
46.12MBH-13-46-12
नास्ति यज्ञः स्त्रियः कश्चिन्न श्राद्धं नोपवासकम् । धर्मस्तु भर्तृशुश्रूषा तया स्वर्गं जयत्युत ॥
nāsti yajñaḥ striyaḥ kaś cin na śrāddhaṁ nopavāsakam । dharmas tu bhartr̥śuśrūṣā tayā svargaṁ jayaty uta ॥
46.13MBH-13-46-13
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने । पुत्रास्तु स्थविरीभावे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति ॥
pitā rakṣati kaumāre bhartā rakṣati yauvane । putrās tu sthavirībhāve na strī svātantryam arhati ॥
46.14MBH-13-46-14
श्रिय एताः स्त्रियो नाम सत्कार्या भूतिमिच्छता । लालिता निगृहीता च स्त्री श्रीर्भवति भारत ॥
śriya etāḥ striyo nāma satkāryā bhūtim icchatā । lālitā nigr̥hītā ca strī śrīr bhavati bhārata ॥