Adhyāya 138

वायुरुवाच । शृणु मूढ गुणान्कांश्चिद्ब्राह्मणानां महात्मनाम् । ये त्वया कीर्तिता राजंस्तेभ्योऽथ ब्राह्मणो वरः ॥

vāyur uvāca । śr̥ṇu mūḍha guṇān kāṁś cid brāhmaṇānāṁ mahātmanām । ye tvayā kīrtitā rājaṁs tebhyo ’tha brāhmaṇo varaḥ ॥

त्यक्त्वा महीत्वं भूमिस्तु स्पर्धयाङ्गनृपस्य ह । नाशं जगाम तां विप्रो व्यष्टम्भयत कश्यपः ॥

tyaktvā mahītvaṁ bhūmis tu spardhayāṅganr̥pasya ha । nāśaṁ jagāma tāṁ vipro vyaṣṭambhayata kaśyapaḥ ॥

अक्षया ब्राह्मणा राजन्दिवि चेह च नित्यदा । अपिबत्तेजसा ह्यापः स्वयमेवाङ्गिराः पुरा ॥

akṣayā brāhmaṇā rājan divi ceha ca nityadā । apibat tejasā hy āpaḥ svayam evāṅgirāḥ purā ॥

स ताः पिबन्क्षीरमिव नातृप्यत महातपाः । अपूरयन्महौघेन महीं सर्वां च पार्थिव ॥

sa tāḥ piban kṣīram iva nātr̥pyata mahātapāḥ । apūrayan mahaughena mahīṁ sarvāṁ ca pārthiva ॥

तस्मिन्नहं च क्रुद्धे वै जगत्त्यक्त्वा ततो गतः । व्यतिष्ठमग्निहोत्रे च चिरमङ्गिरसो भयात् ॥

tasminn ahaṁ ca kruddhe vai jagat tyaktvā tato gataḥ । vyatiṣṭham agnihotre ca ciram aṅgiraso bhayāt ॥

अभिशप्तश्च भगवान्गौतमेन पुरंदरः । अहल्यां कामयानो वै धर्मार्थं च न हिंसितः ॥

abhiśaptaś ca bhagavān gautamena puraṁdaraḥ । ahalyāṁ kāmayāno vai dharmārthaṁ ca na hiṁsitaḥ ॥

तथा समुद्रो नृपते पूर्णो मृष्टेन वारिणा । ब्राह्मणैरभिशप्तः सँल्लवणोदः कृतो विभो ॥

tathā samudro nr̥pate pūrṇo mr̥ṣṭena vāriṇā । brāhmaṇair abhiśaptaḥ sam̐l lavaṇodaḥ kr̥to vibho ॥

सुवर्णवर्णो निर्धूमः संहतोर्ध्वशिखः कविः । क्रुद्धेनाङ्गिरसा शप्तो गुणैरेतैर्विवर्जितः ॥

suvarṇavarṇo nirdhūmaḥ saṁhatordhvaśikhaḥ kaviḥ । kruddhenāṅgirasā śapto guṇair etair vivarjitaḥ ॥

मरुतश्चूर्णितान्पश्य येऽहसन्त महोदधिम् । सुवर्णधारिणा नित्यमवशप्ता द्विजातिना ॥

marutaś cūrṇitān paśya ye ’hasanta mahodadhim । suvarṇadhāriṇā nityam avaśaptā dvijātinā ॥

समो न त्वं द्विजातिभ्यः श्रेष्ठं विद्धि नराधिप । गर्भस्थान्ब्राह्मणान्सम्यङ्नमस्यति किल प्रभुः ॥

samo na tvaṁ dvijātibhyaḥ śreṣṭhaṁ viddhi narādhipa । garbhasthān brāhmaṇān samyaṅ namasyati kila prabhuḥ ॥

दण्डकानां महद्राज्यं ब्राह्मणेन विनाशितम् । तालजङ्घं महत्क्षत्रमौर्वेणैकेन नाशितम् ॥

daṇḍakānāṁ mahad rājyaṁ brāhmaṇena vināśitam । tālajaṅghaṁ mahat kṣatram aurveṇaikena nāśitam ॥

त्वया च विपुलं राज्यं बलं धर्मः श्रुतं तथा । दत्तात्रेयप्रसादेन प्राप्तं परमदुर्लभम् ॥

tvayā ca vipulaṁ rājyaṁ balaṁ dharmaḥ śrutaṁ tathā । dattātreyaprasādena prāptaṁ paramadurlabham ॥

अग्निं त्वं यजसे नित्यं कस्मादर्जुन ब्राह्मणम् । स हि सर्वस्य लोकस्य हव्यवाट्किं न वेत्सि तम् ॥

agniṁ tvaṁ yajase nityaṁ kasmād arjuna brāhmaṇam । sa hi sarvasya lokasya havyavāṭ kiṁ na vetsi tam ॥

अथ वा ब्राह्मणश्रेष्ठमनु भूतानुपालकम् । कर्तारं जीवलोकस्य कस्माज्जानन्विमुह्यसे ॥

atha vā brāhmaṇaśreṣṭham anu bhūtānupālakam । kartāraṁ jīvalokasya kasmāj jānan vimuhyase ॥

तथा प्रजापतिर्ब्रह्मा अव्यक्तः प्रभवाप्ययः । येनेदं निखिलं विश्वं जनितं स्थावरं चरम् ॥

tathā prajāpatir brahmā avyaktaḥ prabhavāpyayaḥ । yenedaṁ nikhilaṁ viśvaṁ janitaṁ sthāvaraṁ caram ॥

अण्डजातं तु ब्रह्माणं केचिदिच्छन्त्यपण्डिताः । अण्डाद्भिन्नाद्बभुः शैला दिशोऽम्भः पृथिवी दिवम् ॥

aṇḍajātaṁ tu brahmāṇaṁ ke cid icchanty apaṇḍitāḥ । aṇḍād bhinnād babhuḥ śailā diśo ’mbhaḥ pr̥thivī divam ॥

द्रष्टव्यं नैतदेवं हि कथं ज्यायस्तमो हि सः । स्मृतमाकाशमण्डं तु तस्माज्जातः पितामहः ॥

draṣṭavyaṁ naitad evaṁ hi kathaṁ jyāyastamo hi saḥ । smr̥tam ākāśam aṇḍaṁ tu tasmāj jātaḥ pitāmahaḥ ॥

तिष्ठेत्कथमिति ब्रूहि न किंचिद्धि तदा भवेत् । अहंकार इति प्रोक्तः सर्वतेजोगतः प्रभुः ॥

tiṣṭhet katham iti brūhi na kiṁ cid dhi tadā bhavet । ahaṁkāra iti proktaḥ sarvatejogataḥ prabhuḥ ॥

नास्त्यण्डमस्ति तु ब्रह्मा स राजँल्लोकभावनः । इत्युक्तः स तदा तूष्णीमभूद्वायुस्तमब्रवीत् ॥

nāsty aṇḍam asti tu brahmā sa rājam̐l lokabhāvanaḥ । ity uktaḥ sa tadā tūṣṇīm abhūd vāyus tam abravīt ॥